Τέλος μετά από δέκα ολόκληρα χρόνια η Ρωσική παρουσία στη Συρία; Η μεγάλη μετακόμιση – Μαχητικά φορτώνονται, βάσεις αδειάζουν και το Τομπρούκ αναδεικνύεται σε νέο γεωπολιτικό σταυροδρόμι που ανησυχεί το ΝΑΤΟ

Η Ρωσία φαίνεται να περνά σε φάση σταδιακής αλλά ουσιαστικής αποχώρησης από τη Συρία, με τις δυνάμεις της να εγκαταλείπουν μία από τις τελευταίες στρατηγικές τους θέσεις στη βορειοανατολική χώρα. Σύμφωνα με πληροφορίες από περιφερειακά μέσα, ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη, ελικόπτερα και βαρύς στρατιωτικός εξοπλισμός φορτώνονται σε μεταγωγικά αεροσκάφη τύπου Il-76, στο πλαίσιο της εκκένωσης του στρατιωτικού φυλακίου στο Διεθνές Αεροδρόμιο Καμισλί.

Το προσωπικό και το υλικό μεταφέρονται κυρίως προς τη βασική πλέον ρωσική αεροπορική βάση στη Συρία, το Χμεϊμίμ, στις μεσογειακές ακτές της χώρας. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο έντονων πολιτικών και στρατιωτικών ανακατατάξεων, καθώς η νέα συριακή κυβέρνηση φέρεται έτοιμη να ζητήσει επίσημα την πλήρη αποχώρηση της Ρωσίας από την εγκατάσταση στο Καμισλί.

Το αεροδρόμιο, το οποίο χρησιμοποιούσε η Μόσχα από το 2019 βάσει συμφωνίας με το προηγούμενο καθεστώς, αποτελούσε μία από τις τελευταίες σημαντικές ρωσικές παρουσίες στη βόρεια Συρία. Ωστόσο, οι ισορροπίες στην περιοχή έχουν αλλάξει δραστικά. Με τη μεταφορά του ελέγχου του κυβερνείου Χασάκα από τις κουρδικές δυνάμεις στη Δαμασκό, οι ρωσικές μονάδες βρέθηκαν ουσιαστικά χωρίς σαφές στρατηγικό έρεισμα.

Παρότι οι δύο βασικές ρωσικές εγκαταστάσεις –η αεροπορική βάση στο Χμεϊμίμ και η ναυτική βάση στην Ταρτούς– εξακολουθούν να λειτουργούν, η πίεση προς τη Μόσχα για περιορισμό της παρουσίας της αυξάνεται. Πηγές αναφέρουν ότι και οι δύο βάσεις ενδέχεται να βρεθούν στο επίκεντρο νέων διαπραγματεύσεων ή ακόμα και αναγκαστικών αναπροσαρμογών.

Το Καμισλί είχε αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία τα προηγούμενα χρόνια, λειτουργώντας ως σημείο επιτήρησης της βορειοανατολικής Συρίας και ως μέσο αποτροπής επιθέσεων φιλοτουρκικών δυνάμεων κατά της κουρδικής αυτόνομης περιοχής. Σε ορισμένες περιόδους, αποτέλεσε ακόμη και κόμβο συντονισμού κοινών περιπολιών με αμερικανικές δυνάμεις. Όμως, μετά την πτώση του Μπασάρ αλ-Άσαντ και τη μεταβολή των διεθνών προτεραιοτήτων, ο ρόλος αυτός ουσιαστικά εξαφανίστηκε.

Η Μόσχα, διατηρώντας καλές σχέσεις με τις νέες αρχές της Συρίας, φαίνεται να επιλέγει να κρατήσει μόνο όσα θεωρεί απολύτως κρίσιμα: τη ναυτική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο και την αεροπορική της ισχύ στο Χμεϊμίμ. Ταυτόχρονα, εξετάζει εναλλακτικές λύσεις εκτός Συρίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η πρόσφατη άφιξη ρωσικής ναυτικής νηοπομπής στο λιμάνι του Τομπρούκ στη Λιβύη. Το φορτηγό πλοίο MYS ZHELANIYA, μαζί με το SPARTA IV και το δεξαμενόπλοιο KAMA, συνοδευόμενα από το αντιτορπιλικό Severomorsk, σηματοδοτούν μια σαφή στροφή της ρωσικής στρατηγικής. Η παρουσία ρωσικών πλοίων στο Τομπρούκ αναζωπυρώνει τα σενάρια για τη δημιουργία μόνιμης ναυτικής ή υλικοτεχνικής βάσης στην περιοχή, εξέλιξη που προκαλεί έντονο προβληματισμό σε ΝΑΤΟ και ΗΠΑ.

Καθώς η ρωσική παρουσία στη Συρία συρρικνώνεται και η Μόσχα αναζητά νέα γεωστρατηγικά ερείσματα, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν αποχωρεί, αλλά πού ακριβώς θα μεταφέρει το βάρος της ισχύος της στη μετα-συριακή εποχή. Το Τομπρούκ, πλέον, μοιάζει να βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της σιωπηρής αλλά βαθιάς γεωπολιτικής αναδιάταξης.