Θα καταργηθεί οριστικά η αλλαγή της ώρας στην Ευρώπη; – Γιατί οι επιστήμονες ζητούν μόνιμη χειμερινή; – Το πρωινό σκοτάδι, ο βιολογικός ρυθμός και οι επιπτώσεις στην υγεία

Η αλλαγή της ώρας επαναφέρει ένα ερώτημα που παραμένει ανοιχτό σε ολόκληρη την Ευρώπη: Πρέπει να συνεχίσουμε να μετακινούμε τους δείκτες δύο φορές τον χρόνο ή έχει έρθει η στιγμή να επιλεγεί ένα σταθερό ωράριο; Ενώ η Ελλάδα επιστρέφει στη χειμερινή ώρα, επιστημονικές φωνές υποστηρίζουν ότι η μόνιμη διατήρησή της μπορεί να εξυπηρετεί καλύτερα την υγεία, τον ύπνο και τη λειτουργία του ανθρώπινου βιολογικού ρολογιού.

Η συζήτηση δεν αφορά μόνο μία ώρα περισσότερου ύπνου το φθινόπωρο ή περισσότερο απογευματινό φως την άνοιξη και το καλοκαίρι. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο τρόπος με τον οποίο το φυσικό φως επηρεάζει τον οργανισμό, ιδιαίτερα τις πρωινές ώρες, όταν εκατομμύρια άνθρωποι ξυπνούν, ετοιμάζονται για το σχολείο ή ξεκινούν για την εργασία τους.

Γιατί η χειμερινή ώρα βρίσκεται στο επίκεντρο της επιστημονικής συζήτησης

Επιστημονική ανάλυση που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2026 εξετάζει τις πιθανές συνέπειες της μόνιμης θερινής ή χειμερινής ώρας και καταλήγει ότι, με κριτήριο τη δημόσια υγεία, η χειμερινή ώρα έχει σημαντικά πλεονεκτήματα.

Ο βασικός λόγος είναι το πρωινό φως. Η έκθεση στο φυσικό φως νωρίς μέσα στην ημέρα βοηθά τον οργανισμό να συγχρονίζει το εσωτερικό του ρολόι με τον φυσικό κύκλο ημέρας και νύχτας. Αντίθετα, όταν η θερινή ώρα παραμένει σε ισχύ και τον χειμώνα, η ανατολή του ήλιου εμφανίζεται αργότερα με βάση το ρολόι, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να ξεκινούν τις καθημερινές τους δραστηριότητες μέσα στο σκοτάδι.

Ο καθηγητής Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας, Ρέιμοντ Λαμ, ένας από τους συγγραφείς της ανάλυσης, επισημαίνει ότι η κατάργηση της αλλαγής ώρας δεν αρκεί από μόνη της. Εξίσου σημαντική είναι η απόφαση για το ποια ώρα θα διατηρηθεί καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Ο ύπνος και το βιολογικό ρολόι σε πρώτο πλάνο

Ο κιρκάδιος ρυθμός είναι ο εσωτερικός μηχανισμός που ρυθμίζει τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης. Το φυσικό φως αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σήματα που βοηθούν τον οργανισμό να διατηρεί σταθερό αυτόν τον κύκλο.

Ο καθηγητής Ψυχολογίας Ραλφ Μίστλμπεργκερ από το Πανεπιστήμιο Σάιμον Φρέιζερ εξηγεί ότι το πρωινό φως βοηθά το βιολογικό ρολόι να παραμένει συγχρονισμένο με το 24ωρο. Η μόνιμη θερινή ώρα, αντίθετα, μπορεί να καθυστερεί την έκθεση στο φως κατά τη διάρκεια των σκοτεινών χειμερινών πρωινών.

Η αναντιστοιχία ανάμεσα στο εσωτερικό ρολόι και στο καθημερινό πρόγραμμα μπορεί να επηρεάσει την εγρήγορση, την υπνηλία και την ποιότητα του ύπνου. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν επίσης τη σημασία της ομαλής προσαρμογής όταν αλλάζει η ώρα, ιδιαίτερα την άνοιξη, όταν τα ρολόγια μετακινούνται μία ώρα μπροστά.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος θα εμφανίσει απαραίτητα προβλήματα υγείας εξαιτίας της αλλαγής. Οι επιπτώσεις διαφέρουν από άτομο σε άτομο και εξαρτώνται, μεταξύ άλλων, από τις συνήθειες ύπνου, το ωράριο εργασίας και την έκθεση στο φυσικό φως.

Το δίλημμα της θερινής ώρας: Περισσότερο φως το απόγευμα, λιγότερο το πρωί

Η μόνιμη θερινή ώρα έχει και πλεονεκτήματα. Το περισσότερο φως αργά το απόγευμα μπορεί να διευκολύνει τις υπαίθριες δραστηριότητες, τις κοινωνικές επαφές και ορισμένες επαγγελματικές ή οικονομικές δραστηριότητες.

Το τίμημα, όμως, είναι ότι τον χειμώνα η ανατολή του ήλιου μεταφέρεται αργότερα. Έτσι, εργαζόμενοι, μαθητές και άλλοι πολίτες ενδέχεται να ξεκινούν τις μετακινήσεις τους με περιορισμένη ορατότητα.

Η Αλεξάντρα Τσόι, ιατρική λειτουργός δημόσιας υγείας στον οργανισμό Vancouver Coastal Health, επισημαίνει ότι η επιλογή του ωραρίου έχει και διάσταση δημόσιας υγείας. Στην ανάλυση τονίζεται πως, αν επιλεγεί η μόνιμη θερινή ώρα, θα χρειαστεί να εξεταστούν πρακτικά ζητήματα, όπως η ασφάλεια στις πρωινές μετακινήσεις και η δυνατότητα προσαρμογής των ωραρίων εργασίας και εκπαίδευσης.

Θα καταργηθεί οριστικά η αλλαγή ώρας στην Ευρώπη;

Παρά τις συζητήσεις των τελευταίων ετών, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει καταλήξει σε οριστική απόφαση για την κατάργηση της εποχικής αλλαγής ώρας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σχετική πρόταση το 2018 και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την υποστήριξε το 2019. Ωστόσο, δεν έχει ολοκληρωθεί η απαιτούμενη νομοθετική διαδικασία, καθώς τα κράτη-μέλη δεν έχουν συμφωνήσει σε κοινή λύση.

Ένα από τα βασικά ζητήματα είναι το ενδεχόμενο διαφορετικές χώρες να επιλέξουν διαφορετικό μόνιμο ωράριο, δημιουργώντας προβλήματα συντονισμού στις μεταφορές, στις εμπορικές συναλλαγές και στην καθημερινή λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Μέχρι να υπάρξει συμφωνία, το ισχύον σύστημα παραμένει σε εφαρμογή.

Τι ισχύει στην Ελλάδα για το 2026

Η Ελλάδα πέρασε στη χειμερινή ώρα τα ξημερώματα της Κυριακής 25 Οκτωβρίου 2026. Στις 04:00 οι δείκτες των ρολογιών μετακινήθηκαν μία ώρα πίσω, στις 03:00, προσθέτοντας μία επιπλέον ώρα στη συγκεκριμένη νύχτα.

Τα περισσότερα κινητά τηλέφωνα και οι ηλεκτρονικές συσκευές αλλάζουν αυτόματα ώρα, ενώ τα αναλογικά ρολόγια και ορισμένες συσκευές ενδέχεται να χρειάζονται χειροκίνητη ρύθμιση.

Η αλλαγή εξακολουθεί να προβλέπεται από τους ισχύοντες ευρωπαϊκούς κανόνες. Δεν έχει ανακοινωθεί επίσημο χρονοδιάγραμμα για την οριστική κατάργησή της.

Το κρίσιμο ερώτημα για την επόμενη ημέρα

Η συζήτηση για τη μόνιμη χειμερινή ώρα δεν έχει ακόμη οδηγήσει σε πολιτική απόφαση, ωστόσο αναδεικνύει ένα ουσιαστικό δίλημμα: ποιο ωράριο εξυπηρετεί καλύτερα την καθημερινότητα και την υγεία των πολιτών;

Η επιστημονική ανάλυση που βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης τάσσεται υπέρ της χειμερινής ώρας, κυρίως λόγω της σημασίας του πρωινού φωτός για τον ύπνο και τον βιολογικό ρυθμό. Η τελική επιλογή, όμως, παραμένει στα χέρια των αρμόδιων ευρωπαϊκών θεσμών και των κρατών-μελών.

Μέχρι τότε, οι δείκτες θα συνεχίσουν να αλλάζουν δύο φορές τον χρόνο, ενώ το ερώτημα για το αν η Ευρώπη θα περάσει κάποτε σε μόνιμη ώρα παραμένει ανοιχτό.