Θρήνος στο Βασιλικό Ανάκτορο του Όσλο: Πέθανε, σε ηλικία 89 ετών, ο βασιλιάς της Νορβηγίας, Χάραλντ – Η συμμετοχή στους Ολυμπιακούς Αγώνες, ο έρωτας της ζωής του και τα σκάνδαλα

Ο βασιλιάς Χάραλντ της Νορβηγίας πέθανε σε ηλικία 89 ετών, όπως ανακοίνωσε το Βασιλικό Ανάκτορο του Όσλο.

Το βασιλικό παλάτι ανακοίνωσε ότι o βασιλιάς απεβίωσε στο Εθνικό Νοσοκομείο του Όσλο την Παρασκευή στις 06:35 το πρωί, όπου και νοσηλευόταν από τις 17 Αυγούστου λόγω των επιπλοκών της ασθένειας του αίματος από την οποία έπασχε.

Ο βασιλιάς Χάραλντ που ανέβηκε στον θρόνο το 1991 είχε εδώ και χρόνια σημαντικά προβλήματα υγείας, αλλά είχε αρνηθεί να παραιτηθεί παραχωρώντας τον θρόνο της Νορβηγίας στον γιο και διάδοχό του πρίγκιπα Χάακον.

Ο θάνατος του βασιλιά Χάραλντ έρχεται σε μία περίοδο κατά την οποία η βασιλική οικογένεια της Νορβηγίας πλήττεται από σκάνδαλα που συνδέονται με την σύζυγο του Χάακον πριγκίπισσα διάδοχο Μέτε-Μάριτ.

Η δημοσίευση στα τέλη του Ιανουαρίου στις ΗΠΑ των εγγράφων του φακέλου του Τζέφρι Επστιν έφερε στο φως την αλληλογραφία της μαζί του κατά την περίοδο 2011 – 2014, όταν ήταν ήδη καταδικασμένος για σεξουαλικά εγκλήματα.

Η πριγκίπισσα έχει βρεθεί επίσης αντιμέτωπη με τις δικαστικές περιπέτειες του γιου της από προηγούμενη σχέση, του Μάριους Μποργκ Χόιμπι. Ο 29χρονος καταδικάσθηκε τον Ιούνιο σε φυλάκιση 4 ετών για δύο βιασμούς και 32 ακόμη κατηγορίες για βία. Έχει καταθέσει έφεση κατά της απόφασης.

Η ίδια η Μέτε-Μάριτ πάσχει από ανίατη πνευμονική νόσο και υποβλήθηκε τον Ιούλιο σε μεταμόσχευση πνευμόνων.

Ο γηραιότερος μονάρχης της Ευρώπης

Ο βασιλιάς Χάραλντ, ο οποίος ήταν ο γηραιότερος μονάρχης της Ευρώπης, εκσυγχρόνισε το βασιλικό οίκο της Νορβηγίας, και αρνήθηκε να ακολουθήσει τα βήματα άλλων ηλικιωμένων μοναρχών που παραιτήθηκαν από τα καθήκοντα τους. Μετά τον θάνατό του βασιλιά, ο γιος του, Χάακον ανέλαβε τον θρόνο αυτόματα.

Όπως και άλλα βασιλικοί οίκοι στην Ευρώπη, οι Νορβηγοί μονάρχες διαδραματίζουν έναν κατά κύριο λόγο συμβολικό ρόλο, απολαμβάνοντας το κύρος των διασημοτήτων, ενώ η πραγματική εξουσία στη χώρα των 5,5 εκατομμυρίων κατοίκων ανήκει στο εκλεγμένο κοινοβούλιο.

Ο Χάραλντ στέφθηκε βασιλιάς μετά το θάνατο του Βρετανού πατέρα του, του βασιλιά Όλαφ Ε΄, τον Ιανουάριο του 1991, και βασίλεψε κατά τη διάρκεια μιας οικονομικής άνθησης που βίωσε η χώρα του, η οποία οφειλόταν στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Ήταν 3 ετών όταν οι Ναζί κατέλαβαν την Νορβηγία

Ο Χάραλντ γεννήθηκε το 1937 στο Άσκερ, κοντά στο Όσλο, και έγινε ο πρώτος Νορβηγός πρίγκιπας που γεννήθηκε στη χώρα από την εποχή του βασιλιά Όλαφ Δ΄ το 1370.

Ο Χάραλντ ήταν 3 ετών όταν οι Ναζί κατέλαβαν τη Νορβηγία στην αρχή του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Για να αποφύγει τη σύλληψη, η μητέρα του έφυγε μαζί του και με τις αδελφές του, τη Ράγκνχιλντ και την Άστριντ, πρώτα στη Σουηδία και στη συνέχεια με πλοίο στις ΗΠΑ, ενώ ο πατέρας και ο παππούς του Χάραλντ εξόριστηκαν στη Βρετανία μαζί με τη νορβηγική κυβέρνηση.

Η άρνηση του Χάακον να υποκύψει στις γερμανικές απαιτήσεις του εξασφάλισε το σεβασμό του λαού του.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στις ΗΠΑ, η νορβηγική βασιλική οικογένεια ήταν συχνά φιλοξενούμενη στο Λευκό Οίκο. Ο Χάραλντ ήταν 6 ετών όταν εκτέλεσε το πρώτο του επίσημο καθήκον, «βαφτίζοντας» νέα πολεμικά αεροσκάφη σε μια νορβηγική αεροπορική βάση στον Καναδά.

Η συμμετοχή στους Ολυμπιακούς Αγώνες και ο έρωτας της ζωής του

Η οικογένεια επανενώθηκε στη Νορβηγία τον Ιούνιο του 1945, λίγο μετά το τέλος του πολέμου. Ο Χάραλντ φοίτησε σε δημόσια σχολεία, στη Νορβηγική Στρατιωτική Ακαδημία και στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Όπως και ο πατέρας του — Ολυμπιονίκης ιστιοπλοΐας το 1928 — ο Χάραλντ αγαπούσε τη θάλασσα και τα ιστιοφόρα. Εκπροσώπησε τη Νορβηγία σε αρκετούς Ολυμπιακούς Αγώνες, ενώ το 1987, ως κυβερνήτης του ιστιοπλοϊκού του, κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα.

Όταν ήταν νέος, ο Χάραλντ πιέστηκε να βρει νύφη ανάμεσα στις πριγκίπισσες της Ευρώπης. Για εννέα χρόνια απέρριπτε γυναίκες, καθώς περίμενε την έγκριση του πατέρα του για να παντρευτεί τον έρωτα της ζωής του, την Σόνια Χάραλντσεν, κόρη ενός επιτυχημένου επιχειρηματία, την οποία και έλαβε.

Ο βασιλιάς Όλαφ φοβόταν ότι ο γάμος θα αποδυνάμωνε τη ακόμη νεαρή μοναρχία της Νορβηγίας. Ωστόσο, οι Νορβηγοί υποδέχτηκαν τον γάμο της 29ης Αυγούστου 1968 με ενθουσιασμό και αργότερα δέχτηκαν τη Σόνια ως βασίλισσά τους. Το ζευγάρι απέκτησε δύο παιδιά, τον Χάακον και τη μεγαλύτερη αδελφή του, τη Μάρθα Λουίζ.

Το Νορβηγικό Σύνταγμα τροποποιήθηκε το 1990 ώστε να επιτρέπει στον πρωτότοκο, ανεξαρτήτως φύλου, να έχει προτεραιότητα στη σειρά διαδοχής. Ωστόσο, η τροποποίηση αυτή δεν εφαρμόστηκε αναδρομικά, πράγμα που σημαίνει ότι ο Χάακον έχει προτεραιότητα έναντι της αδελφής του.

«Όλα για τη Νορβηγία»

Όταν ο Χάραλντ ανέλαβε τον θρόνο στις 21 Ιανουαρίου 1991, υιοθέτησε το ίδιο σύνθημα που είχαν χρησιμοποιήσει ο πατέρας και ο παππούς του: «Όλα για τη Νορβηγία» και πέρασε τα επόμενα χρόνια προσπαθώντας να εκσυγχρονίσει τη μοναρχία.

«Η εμπειρία μου μου έχει δείξει ότι η μοναρχία παραμένει ισχυρή», είχε πει κάποτε. «Αυτό οφείλεται, μεταξύ άλλων, στο γεγονός ότι ο πατέρας και ο παππούς μου έκαναν τα περισσότερα πράγματα σωστά. Αυτό με πιέζει κάπως, αλλά το αντιμετωπίζω ως πρόκληση».

Ο Χάραλντ κέρδισε τον θαυμασμό ολόκληρης της χώρας με μια συγκινητική ομιλία σε τελετή μνήμης, μετά την επίθεση που πραγματοποίησε ο ακροδεξιός εξτρεμιστής Άντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ, ο οποίος σκότωσε 77 άτομα σε βομβιστικές και ένοπλες επιθέσεις στη Νορβηγία το 2011.

«Παραμένω πεπεισμένος ότι η πίστη στην ελευθερία είναι ισχυρότερη από τον φόβο. Παραμένω πεπεισμένος για την πίστη σε μια ανοιχτή νορβηγική δημοκρατία και κοινωνία. Παραμένω πεπεισμένος για την πίστη στην ικανότητά μας να ζούμε ελεύθερα και με ασφάλεια στη δική μας χώρα», είχε δηλώσει τότε ο βασιλιάς.

Τα σκάνδαλα

Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, η βασιλική οικογένεια αντιμετώπισε σχετικά λίγα σκάνδαλα σε σύγκριση με ομολόγους τους στις βασιλικές οικογένειες της Σουηδίας και της Βρετανίας, αν και η κόρη του Χάραλντ, Μάρθα Λουίζ, παραιτήθηκε από τα βασιλικά της καθήκοντα αφού δήλωσε ότι μπορούσε να επικοινωνεί με αγγέλους και αρραβωνιάστηκε έναν Αμερικανό άνδρα που αυτοπροσδιορίζεται ως σαμάνος.

Ωστόσο, η νορβηγική βασιλική οικογένεια βρέθηκε στο επίκεντρο αρνητικής δημοσιότητας στις αρχές του 2026, καθώς η νύφη του Χάραλντ, η πριγκίπισσα Μέττε-Μαρίτ, βρέθηκε εκ νέου στο στόχαστρο λόγω των σχέσεών της με τον καταδικασμένο παιδόφιλο Τζέφρι Έπσταϊν.

Αυτό έθεσε ερωτήματα σχετικά με την κρίση της, αν και δεν κατηγορείται για καμία παράνομη πράξη. Η Μέττε-Μαρίτ ζήτησε συγγνώμη για την κατάσταση στην οποία έβαλε τη βασιλική οικογένεια, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης απολογίας προς όλους όσους είχε «απογοητεύσει».

Περίπου την ίδια περίοδο, ο μεγαλύτερος γιος της, ο Μάριους Μποργκ Χόιμπι, καταδικάστηκε για βιασμό σε μια δίκη που συγκέντρωσε μεγάλο ενδιαφέρον και του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης τεσσάρων ετών. Ο Χόιμπι, γιος της Μέττε-Μαρίτ από προηγούμενη σχέση πριν γνωρίσει τον Χάακον, δεν κατέχει βασιλικούς τίτλους ούτε ασκεί επίσημα καθήκοντα.

Τον Ιανουάριο του 2024, μετά την παραίτηση της βασίλισσας της Δανίας Μαργαρίτας — δεύτερης ξαδέλφης του — ο Χάραλντ δήλωσε ότι παραμένει πιστός στον όρκο που έδωσε όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του.