Τι πραγματικά συμβαίνει με την «Ασπίδα του Αχιλλέα»;-Η Κυβέρνηση θριαμβολογεί ενώ το Ισραήλ επιμένει ότι «κρατά στα χέρια του» τον «πηγαίο κώδικα» του συστήματος-Μπορεί αυτή η σημαντική λεπτομέρεια να αποδειχθεί η «αχίλλειος πτέρνα» του υπερσύγχρονου αντιπυραυλικού θόλου πάνω από το Αιγαίο;

Νέα εστία αντιπαράθεσης ανοίγει γύρω από την πολυδιαφημισμένη «Ασπίδα του Αχιλλέα», καθώς μία σύντομη, αλλά απολύτως σαφής απάντηση Ισραηλινού αξιωματούχου ήρθε να φωτίσει μία κρίσιμη πτυχή της διακρατικής συμφωνίας με την Ελλάδα: ποιος τελικά κρατά στα χέρια του τα «κλειδιά» του συστήματος και, κυρίως, ποιος έχει τον έλεγχο του πηγαίου κώδικά του.

Τι πραγματικά συμβαίνει με την «Ασπίδα του Αχιλλέα»;-Η Κυβέρνηση θριαμβολογεί ενώ το Ισραήλ επιμένει ότι «κρατά στα χέρια του» τον «πηγαίο κώδικα» του συστήματος-Μπορεί αυτή η σημαντική λεπτομέρεια να αποδειχθεί η «αχίλλειος πτέρνα» του υπερσύγχρονου αντιπυραυλικού θόλου πάνω από το Αιγαίο;

Η δήλωση του επικεφαλής του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, Μοσέ Πατέλ, προκάλεσε αναστάτωση στο ελληνικό Πεντάγωνο και άνοιξε έναν νέο κύκλο ερωτημάτων για τους πραγματικούς όρους της συμφωνίας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το φιλόδοξο εξοπλιστικό πρόγραμμα, συνολικής αξίας άνω των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο φιλοδοξεί να δημιουργήσει έναν πολυεπίπεδο αντιαεροπορικό, αντιβαλλιστικό και αντι-drone θόλο προστασίας πάνω από την ελληνική επικράτεια.

Πρόκειται, δηλαδή, για ένα σύστημα που αναμένεται να αποτελέσει βασικό πυλώνα της ελληνικής αμυντικής αρχιτεκτονικής τα επόμενα χρόνια. Και ακριβώς γι’ αυτό, το ερώτημα γύρω από τον πηγαίο κώδικα κάθε άλλο παρά τεχνική λεπτομέρεια μπορεί να θεωρηθεί.

Η δήλωση Πατέλ που άναψε φωτιές

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Καθημερινή», ο ισραηλινός αξιωματούχος κλήθηκε να απαντήσει εάν η ελληνική πλευρά θα αποκτήσει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα (source code) που αφορά τις δυνατότητες Διοίκησης και Ελέγχου του συστήματος.

Η απάντηση του κ. Πατέλ ήταν αρνητική και μάλιστα διατυπώθηκε χωρίς περιθώρια παρερμηνείας:

«Όχι, επειδή ο “πηγαίος κώδικας” δεν περιλαμβανόταν στην άδεια χρήσης της συμφωνίας. Ωστόσο, είμαστε εκεί για να παρέχουμε υποστήριξη και συντήρηση, καθώς και κάθε είδους βοήθεια και ό,τι άλλο χρειαστεί στο μέλλον».

Μία φράση που, μέσα σε λίγες λέξεις, έφερε στην επιφάνεια ένα ζήτημα με ιδιαίτερο βάρος για την επιχειρησιακή αυτονομία της Ελλάδας: άλλο η χρήση ενός συστήματος και άλλο η δυνατότητα της χώρας που το αποκτά να έχει πρόσβαση στον ίδιο τον «μηχανισμό» που το κινεί.

Η αντίθεση με τις διαβεβαιώσεις Δένδια

Η τοποθέτηση Πατέλ προκάλεσε πολιτικές αναταράξεις, καθώς φάνηκε να έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις δημόσιες δεσμεύσεις που είχε αναλάβει ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας.

Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Δένδιας, στις 23 Ιουλίου, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, είχε εμφανιστεί κατηγορηματικός, θέτοντας μάλιστα την πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα ως κρίσιμο στοιχείο για την ελληνική πλευρά:

«Οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις δεν αποκτούν και δεν θα αποκτήσουν σύστημα πέραν απολύτως εξειδικευμένων περιπτώσεων, που δεν γνωρίζω αυτή τη στιγμή αλλά πρέπει σε αυτό τον τομέα να αφήνουμε πάντοτε μια ειδική επιφύλαξη, στον οποίον δεν θα έχουμε τον πηγαίο κώδικα. Ιδίως για “command and control” είναι απολύτως στοιχείο κομβικό για την εθνική ύπαρξη, όχι για την εθνική κυριαρχία».

Η απόσταση ανάμεσα στις δύο τοποθετήσεις είναι εμφανής και εύλογα δημιουργεί ερωτήματα.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά, μάλιστα, το γεγονός ότι ο Μοσέ Πατέλ δεν είναι ένας απλός εκπρόσωπος του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας. Υπήρξε ένας από τους βασικούς διαπραγματευτές της συμφωνίας και έδωσε το «παρών» αυτοπροσώπως στην υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας στο Τελ Αβίβ, στις 31 Αυγούστου.

Η ιδιότητά του αυτή προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στα λεγόμενά του και ενισχύει την εντύπωση ότι, στο κρίσιμο αυτό σημείο, η Αθήνα ενδεχομένως να μην κατάφερε να διατηρήσει τις αρχικές της «κόκκινες γραμμές».

Τι πραγματικά συμβαίνει με την «Ασπίδα του Αχιλλέα»;-Η Κυβέρνηση θριαμβολογεί ενώ το Ισραήλ επιμένει ότι «κρατά στα χέρια του» τον «πηγαίο κώδικα» του συστήματος-Μπορεί αυτή η σημαντική λεπτομέρεια να αποδειχθεί η «αχίλλειος πτέρνα» του υπερσύγχρονου αντιπυραυλικού θόλου πάνω από το Αιγαίο;

Η πυροσβεστική διευκρίνιση του Ισραήλ

Ο θόρυβος που προκλήθηκε δεν άργησε να φτάσει στην ισραηλινή πλευρά. Λίγο μετά τις δηλώσεις Πατέλ, το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας προχώρησε σε συμπληρωματική ενημέρωση, επιχειρώντας να χαμηλώσει τους τόνους και να περιορίσει τις εντυπώσεις που είχαν δημιουργηθεί.

Στη νεότερη τοποθέτηση γίνεται λόγος για μεταφορά τεχνογνωσίας προς τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά και για «από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας». Παράλληλα, προβλέπεται συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας στη διαδικασία συμπαραγωγής.

Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει.

Γιατί η «από κοινού χρήση λογισμικού» δεν ταυτίζεται με την πλήρη πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα. Και η διαφορά δεν είναι απλώς λεκτική ή τεχνική.

Η κατοχή του πηγαίου κώδικα παρέχει στη χώρα που χρησιμοποιεί ένα οπλικό σύστημα τη δυνατότητα να γνωρίζει σε βάθος τον τρόπο λειτουργίας του, να προχωρά σε τροποποιήσεις και αναβαθμίσεις και, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να διατηρεί μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας στη διαχείριση και εξέλιξή του, χωρίς να εξαρτάται για κάθε αλλαγή από τον αρχικό κατασκευαστή.

Σε ένα σύστημα που αποτελεί την «ομπρέλα» προστασίας της χώρας απέναντι σε αεροπορικές, βαλλιστικές και μη επανδρωμένες απειλές, η συγκεκριμένη παράμετρος αποκτά προφανώς ξεχωριστή σημασία.

Κατρίνης: «Ανήκει στην Ελλάδα ο πηγαίος κώδικας της “Ασπίδας του Αχιλλέα”;»

Το ζήτημα επιχειρεί να φέρει στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης το ΠΑΣΟΚ, με τον υπεύθυνο ΚΤΕ Άμυνας του κόμματος, Μιχάλη Κατρίνη, να θέτει σειρά ερωτημάτων προς την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Άμυνας.

Στην ανακοίνωσή του, ο κ. Κατρίνης επαναφέρει στο προσκήνιο τη δημόσια δέσμευση του Νίκου Δένδια και τη συγκρίνει ευθέως με όσα αναφέρονται πλέον από την ισραηλινή πλευρά.

Όπως σημειώνει:

«για κάθε σύστημα, όχι μόνο τον «θόλο» που αποκτάται από τις Ένοπλες Δυνάμεις, η Ελλάδα θα έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα, «αλλιώς δεν πρόκειται να προχωρήσει η προμήθεια» δήλωνε με αποφασιστικότητα ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας στη ΛΑΕΔ στις 23 Ιουλίου, παρουσιάζοντας την «Ασπίδα του Αχιλλέα».

Στην ανακοίνωση του υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ στις 31 Αυγούστου, ημέρα υπογραφής της σύμβασης για το σύστημα «Ασπίδα του Αχιλλέα», αναφέρεται καθαρά ότι το νέο εθνικό command and control του συστήματος θα αναπτυχθεί από την ισραηλινή εταιρεία Rafael και όχι κάποια ελληνική εταιρεία, ενώ, στην ίδια κατεύθυνση, ο διευθυντής αντιπυραυλικής άμυνας του Ισραήλ κ. Πατέλ σε χθεσινή συνέντευξή του στην «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» ξεκαθαρίζει ότι η Ελλάδα δεν θα έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα».

Και κάπου εδώ, η πολιτική αντιπαράθεση συμπυκνώνεται σε τρία ερωτήματα που θέτει ευθέως ο κ. Κατρίνης:

«Πού βρίσκεται η αλήθεια τελικά;

Στις ανακοινώσεις του υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ ή στις μεγαλόστομες δηλώσεις του κ. Δένδια;

Ανήκει στην Ελλάδα ο πηγαίος κώδικας της «Ασπίδας του Αχιλλέα»;», ρωτά ο κ. Κατρίνης και προσθέτει:

«Καταθέσαμε σχετική ερώτηση την 1η Σεπτεμβρίου και αναμένουμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, την έγγραφη απάντηση του υπουργείου και την αποσαφήνιση των όρων της συμφωνίας».

Το ΠΑΣΟΚ θέτει έτσι το θέμα όχι μόνο ως ζήτημα τεχνικής φύσης, αλλά ως παράμετρο που συνδέεται άμεσα με τη διασφάλιση των εθνικών συμφερόντων σε ένα από τα μεγαλύτερα εξοπλιστικά προγράμματα των τελευταίων ετών.

Όπως καταλήγει ο κ. Κατρίνης: «Γιατί τα εθνικά συμφέροντα πρέπει να διασφαλίζονται απόλυτα, όταν αφορούν εξοπλιστικά προγράμματα αρκετών δις ευρώ που προέρχονται από το υστέρημα του ελληνικού λαού».