Το μεγάλο παζάρι του Πούτιν για την Ουκρανία: Διαπραγματευτικό χαρτί ή πολιτικός εκβιασμός;

Η Ρωσία βάζει στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης τα δεσμευμένα 300 δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά με το δικό της τίμημα δηλαδή χρήματα για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, αλλά και για τις κατεχόμενες περιοχές. Η Ουάσινγκτον δείχνει διάθεση διαλόγου, η Ευρώπη εμφανίζεται διχασμένη, ενώ η Ουκρανία παραμένει σε δεινή διαπραγματευτική θέση.

Η πρώτη διά ζώσης συνάντηση μεταξύ Ρώσων και Αμερικανών αξιωματούχων στις 18 Φεβρουαρίου στη Σαουδική Αραβία άνοιξε δειλά τη συζήτηση για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, η Μόσχα αφήνει να εννοηθεί πως θα μπορούσε να δεχθεί τη διάθεση μέρους των δεσμευμένων ρωσικών κρατικών κεφαλαίων για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Όμως, με έναν όρο: ένα μέρος αυτών των χρημάτων να κατευθυνθεί και στις περιοχές που ελέγχει η Ρωσία.

Αν αυτή η ιδέα προχωρήσει, θα πρόκειται για μια ιστορική παραδοχή ότι η Ρωσία θα έχει τον έλεγχο των κατεχόμενων εδαφών για το ορατό μέλλον. Η συζήτηση αυτή, αν μη τι άλλο, αποκαλύπτει τι πραγματικά ζητά η Μόσχα στις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις.

Η στάση των ΗΠΑ, της Ευρώπης και οι διχασμοί

Ο Ντόναλντ Τραμπ, που φαίνεται να έχει ήδη αναλάβει άτυπο ρόλο στις διαπραγματεύσεις, δεν διστάζει να επισημάνει πως η Ουκρανία δεν έχει πλέον διαπραγματευτικά ατού. Σε πρόσφατες δηλώσεις του από τον Λευκό Οίκο, είπε ανοιχτά ότι το Κίεβο “παίζει σκληρό παιχνίδι, χωρίς όμως να έχει κάτι να προσφέρει”. Μάλιστα, υποβάθμισε τη σημασία της παρουσίας του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στις συνομιλίες, δείχνοντας ότι για την Ουάσινγκτον ο πόλεμος αυτός έχει αρχίσει να γίνεται μια ενοχλητική εκκρεμότητα που πρέπει να διευθετηθεί.

Από την άλλη, η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται πιο διστακτική. Οι Βρυξέλλες έχουν δηλώσει πως δεν θα ληφθεί καμία απόφαση χωρίς τη συναίνεση της Ουκρανίας, ενώ η ίδια η Ουκρανία απορρίπτει οποιαδήποτε συμφωνία που δεν περιλαμβάνει πλήρη ρωσική αποχώρηση. Η στάση αυτή όμως φαίνεται όλο και πιο απομονωμένη, ειδικά αν οι ΗΠΑ επιλέξουν έναν πιο ρεαλιστικό -ή κυνικό- δρόμο συμφωνίας με τη Ρωσία.

Οικονομικός εκβιασμός ή διπλωματικό άνοιγμα;

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, με αυτήν την πρόταση, προσπαθεί να δημιουργήσει έναν μηχανισμό νομιμοποίησης των εδαφών που κατέχει η Ρωσία. Είτε πρόκειται για μια διαπραγματευτική μπλόφα είτε για μια πραγματική βάση συζήτησης, το γεγονός ότι τίθεται προς εξέταση δείχνει πως η Μόσχα ψάχνει μια έξοδο από τον πόλεμο, αλλά με τους δικούς της όρους.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η Δύση θα δεχθεί να ξεκινήσει μια διαπραγμάτευση με τη Ρωσία από τη θέση του συμβιβασμού, αφήνοντας την Ουκρανία να διαχειριστεί τις συνέπειες. Για την ώρα, οι δηλώσεις δείχνουν ότι το γεωπολιτικό παζάρι μόλις ξεκίνησε, με την Ευρώπη να βρίσκεται στη δύσκολη θέση του διαιτητή.

Είναι πασιφανές ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία εξελίσσεται πλέον σε ένα σκληρό παιχνίδι realpolitik, όπου οι μεγάλες δυνάμεις φαίνεται να συζητούν ερήμην της Ουκρανίας. Αν οι διαπραγματεύσεις προχωρήσουν με αυτούς τους όρους, η Ουκρανία κινδυνεύει να βρεθεί σε μια δυσάρεστη θέση. Έτσι ή θα πρέπει να δεχθεί έναν οδυνηρό συμβιβασμό είτε να συνεχίσει έναν πόλεμο χωρίς ξεκάθαρη προοπτική νίκης.