Τομ Μπάρακ: Ο “σκοτεινός” ρόλος του Πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία και το άγριο παρασκήνιο για τον υπερ-εξοπλισμό που επιχειρεί ο Ερντογάν – Κρίσιμες αποφάσεις στη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ για κινητήρες μαχητικών, F-35 και S-400 – Θα τα δώσει όλα τελικά ο Τραμπ στον “Σουλτάνο”;

Ένα νέο και ιδιαίτερα κρίσιμο παρασκήνιο διαμορφώνεται γύρω από τα τουρκικά εξοπλιστικά προγράμματα, με τις εξελίξεις να αναμένεται να κορυφωθούν στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι κινητήρες F110 για το τουρκικό μαχητικό KAAN, η προοπτική επανένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35 και το αγκάθι των ρωσικών S-400, που εξακολουθεί να δηλητηριάζει τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.

Την ίδια στιγμή, στην Ουάσινγκτον καταγράφονται έντονες πολιτικές αντιδράσεις.

Η Δημοκρατική βουλευτής από τη Νεβάδα, Ντίνα Τίτους, κατέθεσε ψήφισμα στη Βουλή των Αντιπροσώπων με στόχο να εμποδίσει την προγραμματισμένη πώληση κινητήρων F110 της General Electric προς την Τουρκία, οι οποίοι προορίζονται για το φιλόδοξο πρόγραμμα του τουρκικού μαχητικού αεροσκάφους KAAN.

Η συμφωνία, που ξεπερνά τα 700 εκατομμύρια δολάρια, αφορά δεκάδες κινητήρες αλλά και πλήρη τεχνική υποστήριξη, υπηρεσίες και εξοπλισμό απαραίτητο για την εγκατάσταση, τις δοκιμές και την πιστοποίησή τους. Παρά τις αντιδράσεις, το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών έχει ήδη γνωστοποιήσει ότι είναι διατεθειμένο να εγκρίνει την εξαγωγή, κρίνοντας ότι έχουν αξιολογηθεί όλοι οι σχετικοί πολιτικοί, στρατιωτικοί, οικονομικοί και γεωστρατηγικοί παράγοντες.

Το KAAN αποτελεί τη μεγαλύτερη αμυντική φιλοδοξία της Τουρκίας, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει να αποκτήσει ένα μαχητικό αεροσκάφος εγχώριας ανάπτυξης και να περιορίσει την εξάρτησή της από ξένους προμηθευτές. Ωστόσο, οι πρώτες εκδόσεις του αεροσκάφους εξακολουθούν να βασίζονται σε αμερικανικούς κινητήρες, μέχρι να ολοκληρωθεί η ανάπτυξη του τουρκικού κινητήρα.

Παρά τη δυναμική παρέμβαση της Τίτους, η προσπάθεια ανατροπής της συμφωνίας δεν θεωρείται εύκολη. Για να μπλοκαριστεί οριστικά η πώληση, απαιτείται η έγκριση σχετικού ψηφίσματος τόσο από τη Βουλή όσο και από τη Γερουσία και στη συνέχεια η υπογραφή του Προέδρου ή η υπερψήφισή του με πλειοψηφία που θα παρακάμπτει προεδρικό βέτο. Με τα σημερινά δεδομένα στο Κογκρέσο, ένα τέτοιο ενδεχόμενο εμφανίζεται ιδιαίτερα δύσκολο.

Το θέμα έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις της Ελληνικής και Αρμενικής Ομογένειας στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες υποστηρίζουν ότι η Ουάσινγκτον δεν θα πρέπει να προχωρήσει σε περαιτέρω στρατιωτική συνεργασία με την Άγκυρα όσο παραμένει σε ισχύ το ζήτημα της προμήθειας και διατήρησης των ρωσικών S-400.

Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, μετά την παραλαβή του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν εκφράσει τότε την ανησυχία ότι η συνύπαρξη των δύο συστημάτων θα μπορούσε να επιτρέψει τη συλλογή κρίσιμων δεδομένων για τις δυνατότητες stealth των αμερικανικών μαχητικών, οδηγώντας παράλληλα στην επιβολή κυρώσεων μέσω του νόμου CAATSA.

Η Ντίνα Τίτους έχει επίσης πρωτοστατήσει σε πρωτοβουλία που καλεί το Κογκρέσο να αποτρέψει οποιαδήποτε προσπάθεια επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, εφόσον δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία.

Οι συζητήσεις αναζωπυρώθηκαν μετά τις δηλώσεις του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος άφησε να εννοηθεί ότι εξετάζει κινήσεις που θα μπορούσαν να ικανοποιήσουν τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σχετικά με το ζήτημα των F-35. Ωστόσο, ο Αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε τέτοια απόφαση προϋποθέτει την έγκριση του Κογκρέσου και την πλήρη συμμόρφωση με το ισχύον νομικό πλαίσιο.

Σήμερα, η αμερικανική νομοθεσία εξακολουθεί να απαγορεύει τη μεταφορά F-35 στην Τουρκία, εκτός εάν η Άγκυρα αποδεσμευθεί πλήρως από το σύστημα S-400, διαβεβαιώσει ότι δεν θα αποκτήσει νέο αντίστοιχο ρωσικό εξοπλισμό και αποδείξει ότι δεν υφίσταται πλέον κίνδυνος για την ασφάλεια των αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

Παράλληλα, η Τουρκία επιμένει ότι οδηγήθηκε στην αγορά των S-400 επειδή δεν κατάφερε να εξασφαλίσει αντίστοιχη αντιαεροπορική προστασία από τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ, ενώ η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να θεωρεί ότι η παρουσία του ρωσικού συστήματος αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια των F-35.

Την ίδια ώρα, εντείνονται οι πληροφορίες για έντονο παρασκήνιο ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις και δημοσιεύματα, ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, φέρεται να έχει διαδραματίσει ενεργό ρόλο στην προετοιμασία ενός σχεδίου που θα μπορούσε να οδηγήσει σε συμβιβαστική λύση για το ζήτημα των S-400, ανοίγοντας, σε μεταγενέστερο στάδιο, τον δρόμο για επανεξέταση της συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Οι ίδιες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι το συγκεκριμένο σενάριο ενδέχεται να τεθεί στο τραπέζι των συνομιλιών μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά τη διάρκεια της Συνόδου. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση για την ύπαρξη ή το περιεχόμενο μιας τέτοιας συμφωνίας και οι πληροφορίες αυτές παραμένουν στο επίπεδο των εκτιμήσεων και των ανεπιβεβαίωτων αναφορών.