Τουρκία: «Αυτή η γη είναι η πατρίδα μας από το 1071 και η Κωνσταντινούπολη από το 1453 είναι η περηφάνια του έθνους μας!- Υπάρχουν ακόμα κάποιοι που δεν μπορούν να χωνέψουν την κατάκτηση!»-Εμπρηστικές δηλώσεις από τον Τούρκο Πρόεδρο ανήμερα της επετείου από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης!- Ανιστόρητος και προκλητικός ο Ερντογάν ξεπέρασε ξανά κάθε όριο!

Σε μια ακόμη απόπειρα να συσπειρώσει το εσωτερικό του εθνικιστικό ακροατήριο, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σκηνοθέτησε ένα ακόμη μεγαλόπνοο τελετουργικό στον Κεράτιο Κόλπο, με αφορμή την 573η επέτειο από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης.

Η εκδήλωση θύμιζε συγκέντρωση των «Γκρίζων Λύκων» με τον Τούρκο πρόεδρο να επιλέγει ξανά το γνώριμο μονοπάτι του: βαρύγδουπες εξάρσεις, σχεδόν εκρηκτική ρητορική, ιστορικές ανακατασκευές κατά το δοκούν και μια σταθερή, αντιδυτική αιχμή

. Στόχος, όπως πάντα, η ενίσχυση ενός αφηγήματος όπου η Ιστορία μοιάζει να αρχίζει και να ολοκληρώνεται μέσα από το πρίσμα της δικής του πολιτικής αφήγησης.

Χτίζοντας μια ιδιαίτερα επιμελημένη, απολύτως ελεγχόμενη εκδοχή του παρελθόντος, ο Ερντογάν παρουσίασε την Άλωση όχι ως ένα σύνθετο ιστορικό γεγονός, αλλά ως μια σχεδόν μυθοποιημένη «πολιτισμική αναγέννηση».

Με τις γνωστές αλυτρωτικές υπερβολές του υποστήριξε ότι οι Οθωμανοί μετέτρεψαν το «σκότος σε φως», περιγράφοντας την Κωνσταντινούπολη πριν την κατάκτηση ως έναν τόπο παρακμής και στασιμότητας.

Στο μυαλό του Ερντογάν, οι αιώνες του βυζαντινού πολιτισμού απουσιάζουν σχεδόν ολοκληρωτικά, σαν να διαγράφονται σκόπιμα, ενώ ο Μωάμεθ Β΄ εμφανίζεται ως ο απόλυτος δημιουργός που παρέλαβε ερείπια και τα μετουσίωσε σε ένα νέο αυτοκρατορικό και τουρκοϊσλαμικό κέντρο ισχύος.

«Υπάρχουν ακόμα κάποιοι που δεν μπορούν να χωνέψουν την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης. Υπάρχουν κάποιοι που δεν μπορούν με τίποτα να απαλλαγούν από τα νύχια μιας οργής 573 ετών.«Όπως το νερό δεν λείπει από τη λίμνη, έτσι και από αυτό το έθνος δεν θα λείψει ποτέ το πνεύμα της κατάκτησης. Αυτή η γη είναι η πατρίδα μας από το 1071 και η Κωνσταντινούπολη από το 1453 είναι η περηφάνια μας».

Το μόνιμο φετίχ με την Αγία Σοφία και το Κοράνι

Από τη ρητορική του δεν θα μπορούσε να λείπει, για ακόμη μία φορά, η συστηματική εργαλειοποίηση της Αγίας Σοφίας. Ο Τούρκος πρόεδρος επανέφερε το ζήτημα της μετατροπής του μνημείου σε τζαμί, εντάσσοντάς το σε ένα ευρύτερο πλαίσιο συμβολισμών περί κυριαρχίας, ιστορικής δικαίωσης και θρησκευτικής ταυτότητας, επιχειρώντας να το παρουσιάσει ως απάντηση σε κάθε αμφισβήτηση της πολιτικής του πορείας.

«Υπάρχουν ακόμα κάποιοι που δεν μπορούν να χωνέψουν την κατάκτηση. Όποιος ζητά αλλαγή του καθεστώτος της Πόλης, απλώς ενοχλείται από το Κοράνι που διαβάζεται στο Τοπκαπί και το κάλεσμα για προσευχή στην Αγία Σοφία», δήλωσε γεμάτος εμπάθεια, βλέποντας παντού φαντάσματα και εχθρούς.

Συνεχίζοντας στον ίδιο τόνο, πρόσθεσε: «Όπως μετά από 86 χρόνια λύσαμε τα δεσμά της Αγίας Σοφίας, έτσι θα συνεχίσουμε σε νέες νίκες. Η Άλωση μας διδάσκει ότι αν πιστεύουμε και εργαζόμαστε σκληρά, τίποτα δεν είναι αδύνατο». Παράλληλα, ανέδειξε την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης ως διαχρονικό πρότυπο εθνικής επίτευξης, συνδέοντάς την με το ιδεολογικό όραμα του λαού του και την αποκαλούμενη «Κόκκινη Μηλιά».

«Η κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης αποτελεί παράδειγμα του τι μπορεί να επιτύχει ο λαός μας για χάρη του οράματός του, του στόχου και της Κόκκινης Μηλιάς του», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Και συμπλήρωσε με έμφαση: «Όποιος λέει ότι οι Τούρκοι κατέστρεψαν τον πολιτισμό, στην πραγματικότητα αποκαλύπτει τη βυζαντινή του νοσταλγία. Δεν θα δώσουμε ποτέ ευκαιρία σε αυτή τη νοοτροπία. Η Κωνσταντινούπολη θα παραμείνει η κληρονομιά του Πορθητή».

Κυνηγώντας «Βυζαντινά φαντάσματα» και την ουτοπική «Κόκκινη Μηλιά»

Το πιο χαρακτηριστικά θεατρικό και ταυτόχρονα προκλητικό στοιχείο της ομιλίας του ήταν η επίθεση σε αόρατους και ασαφώς ορισμένους «νοσταλγούς του Βυζαντίου». Σαν να απαντά σε ένα φάντασμα που ο ίδιος ανακαλεί, ο Ερντογάν υιοθέτησε τον ρόλο του αδιαπραγμάτευτου θεματοφύλακα της ιστορικής συνέχειας, διαβεβαιώνοντας ότι κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την οθωμανική κληρονομιά ή να διαταράξει το «πνεύμα της κατάκτησης» που, κατά την αφήγησή του, διαπερνά το έθνος.

Στο αποκορύφωμα της ρητορικής του, επανέφερε το σχεδόν μυθολογικό σύμβολο της «Κόκκινης Μηλιάς» (Kızıl Elma), παρουσιάζοντάς το ως διαχρονικό και αμετακίνητο ορίζοντα εθνικής προσδοκίας και επέκτασης. Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι, μετά την «λύση των δεσμών» της Αγίας Σοφίας έπειτα από 86 χρόνια, το έθνος είναι πλέον έτοιμο για νέες «νίκες»—μια διατύπωση που ενισχύει την εικόνα ενός πολιτικού λόγου εγκλωβισμένου περισσότερο σε αυτοκρατορικές αναβιώσεις και συμβολικές εξάρσεις, παρά σε μια ψύχραιμη ανάγνωση του παρόντος.