Τουρκία: «Διεκδικούμε 152 νησιά στο Αιγαίο» –Τα τουρκικά ΜΜΕ αποκαλύπτουν τον πυρήνα των επιδιώξεων του Ερντογάν- Το σχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας» και η νέα στρατηγική της Άγκυρας

Σε φάση θεσμικής κατοχύρωσης φαίνεται να περνά πλέον το τουρκικό αναθεωρητικό αφήγημα για το Αιγαίο, με την Άγκυρα να επιχειρεί να μετατρέψει τις πάγιες διεκδικήσεις της σε επίσημο νομικό και πολιτικό δόγμα.

Τουρκία: «Διεκδικούμε 152 νησιά στο Αιγαίο» –Τα τουρκικά ΜΜΕ αποκαλύπτουν τον πυρήνα των επιδιώξεων του Ερντογάν- Το σχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας» και η νέα στρατηγική της Άγκυρας

Οι αναφορές που προβάλλονται μέσα από τα κρατικά και φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης της Τουρκίας αποτυπώνουν έναν σχεδιασμό με σαφή γεωπολιτική στόχευση, ο οποίος ξεπερνά τη ρητορική ένταση των τελευταίων ετών και αποκτά πλέον χαρακτηριστικά οργανωμένης στρατηγικής.

Το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα» παρουσιάζεται από την τουρκική πλευρά ως ένα εργαλείο ενίσχυσης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας. Ωστόσο, σύμφωνα με όσα μεταδίδονται από αναλυτές και αξιωματούχους που στηρίζουν την κυβέρνηση Ερντογάν, ο πραγματικός του πυρήνας αφορά τη διεύρυνση της τουρκικής επιρροής στο Αιγαίο και την αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Στο τηλεοπτικό δίκτυο A Haber, ο στρατιωτικός αναλυτής Κεμάλ Ολτσάρ περιέγραψε δημόσια τον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα αντιλαμβάνεται τη νέα γεωστρατηγική εξίσωση στο Αιγαίο. Μέσα από χάρτες και γεωγραφικές αναφορές, επιχείρησε να παρουσιάσει ένα μοντέλο «ελεγχόμενης διεκδίκησης», σύμφωνα με το οποίο η Τουρκία εμφανίζεται διατεθειμένη να αποδεχθεί ορισμένα ελληνικά νησιωτικά συμπλέγματα, προκειμένου να στηρίξει ευρύτερες αξιώσεις στην υπόλοιπη περιοχή.

«Εδώ είναι οι Σποράδες και οι Κυκλάδες, δεν λέμε κάτι για τα νησιά αυτά. Εμείς δεν αγγίζουμε αυτά εδώ, αλλά λέμε: “Ελλάδα κι εσύ δεν θα αγγίξεις αυτά εδώ”. Εμείς αναπτύσσουμε τα δικαιώματά μας στο υπόλοιπο Αιγαίο».

Το σχέδιο για τα 152 νησιά και οι «γκρίζες ζώνες»

Στην καρδιά της τουρκικής στρατηγικής βρίσκεται η θεωρία περί «ακαθόριστης κυριαρχίας» για 152 νησιά, νησίδες και βραχονησίδες του Αιγαίου, τις οποίες η Άγκυρα εντάσσει στη γνωστή τουρκική θεωρία EGAYDAAK. Η συγκεκριμένη προσέγγιση επιχειρεί να δημιουργήσει ένα μόνιμο πεδίο αμφισβήτησης στο Αιγαίο, επαναφέροντας με πιο επιθετικό τρόπο τη συζήτηση περί «γκρίζων ζωνών».

Σύμφωνα με όσα παρουσιάζονται στα τουρκικά μέσα, το νέο νομοθετικό πλαίσιο θα επιτρέψει στην Τουρκία να προχωρήσει σε μονομερή καθορισμό θαλάσσιων ζωνών και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Με βάση αυτή τη λογική, οποιοδήποτε νησιωτικό ή βραχώδες σύμπλεγμα εντάσσεται εντός των ορίων που θα ορίσει η Άγκυρα, θα μπορεί να χαρακτηρίζεται ως «φυσική προέκταση» της τουρκικής επικράτειας.

Ο Κεμάλ Ολτσάρ άφησε μάλιστα να εννοηθεί πως, μετά την ψήφιση του νόμου, η τουρκική πολιτική ηγεσία θα έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει ακόμη και σε συμβολικές ή πρακτικές κινήσεις κυριαρχίας, όπως η τοποθέτηση τουρκικής σημαίας στα επίμαχα σημεία. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μετατρέψει τη θεωρητική διεκδίκηση σε μείζον πεδίο έντασης στην περιοχή.

Τουρκία: «Διεκδικούμε 152 νησιά στο Αιγαίο» –Τα τουρκικά ΜΜΕ αποκαλύπτουν τον πυρήνα των επιδιώξεων του Ερντογάν- Το σχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας» και η νέα στρατηγική της Άγκυρας

Οι νέες εξουσίες του Ερντογάν

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις εξουσίες που προβλέπεται να αποκτήσει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μέσω του νέου πλαισίου. Μέχρι σήμερα, ο Τούρκος πρόεδρος μπορούσε να προχωρά σε αποφάσεις σχετικές με την επέκταση των χωρικών υδάτων. Με το υπό συζήτηση νομοσχέδιο, ωστόσο, αποκτά επιπλέον τη δυνατότητα να χαρακτηρίζει μονομερώς συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές ως «ειδικού καθεστώτος».

Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς δίνει στην Άγκυρα τη δυνατότητα να επιβάλει διοικητικό και επιχειρησιακό έλεγχο σε θαλάσσιες ζώνες χωρίς να απαιτείται επίσημη ανακήρυξη ΑΟΖ. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η Τουρκία θα μπορεί να επικαλείται λόγους προστασίας του περιβάλλοντος, αλιευτικής πολιτικής ή ενεργειακών ερευνών για να ενισχύει την παρουσία της σε αμφισβητούμενες περιοχές.

Όπως υποστήριξε ο Αγντογάν Αγιαχίν, μέλος του Πειθαρχικού Συμβουλίου του κυβερνώντος ΑΚΡ, το νέο θεσμικό εργαλείο θα επιτρέψει στην τουρκική πλευρά να προκηρύσσει ακόμη και διαγωνισμούς για έρευνες και εξορύξεις σε θαλάσσια οικόπεδα που θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία.

Το casus belli αποκτά θεσμική βάση

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί και η προσπάθεια θεσμικής ενσωμάτωσης του casus belli στο νέο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Ο διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Ερευνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (DEHUKAM), Μουσταφά Μπασκαρά, ξεκαθάρισε ότι η απειλή πολέμου απέναντι σε ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων πέραν των 6 ναυτικών μιλίων δεν αντιμετωπίζεται πλέον απλώς ως πολιτική απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης από το 1995.

Αντιθέτως, σύμφωνα με την τουρκική προσέγγιση, το casus belli ενσωματώνεται πλέον στον βασικό κορμό του νέου νομοθετικού πλαισίου, αποκτώντας χαρακτήρα μόνιμης στρατηγικής κατεύθυνσης.

Ο νόμος για τη «Γαλάζια Πατρίδα» αποτυπώνει τη συνολική προσπάθεια της Άγκυρας να δημιουργήσει ένα πολυεπίπεδο νομικό και πολιτικό υπόβαθρο για τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Στόχος της τουρκικής πλευράς φαίνεται να είναι η δημιουργία τετελεσμένων, ώστε σε ενδεχόμενες μελλοντικές διαπραγματεύσεις ή περιόδους κρίσης να παρουσιάζει τις θέσεις της όχι ως μονομερείς αξιώσεις, αλλά ως θεσμοθετημένα κρατικά δικαιώματα.