Tουρκία: Η άνοδος της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας και η Eλληνική «αλλεργία» στην καινοτομία και την αυτάρκεια

Η Διεύθυνση Επικοινωνίας της τουρκικής Προεδρίας διοργάνωσε το πάνελ με τίτλο «Από τις Ρίζες στους Ορίζοντες: Η Ιστορία της Ανόδου της Τουρκικής Αμυντικής Βιομηχανίας».

Tουρκία: Η άνοδος της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας και η Eλληνική «αλλεργία» στην καινοτομία και την αυτάρκεια

Σκοπός του ήταν να αναδείξει τη ραγδαία πρόοδο που έχει σημειώσει η Τουρκία στον τομέα της άμυνας, μια πρόοδο που πλέον αποκαλείται από τους ίδιους «τουρκικό θαύμα». Δεν είναι υπερβολή, αφού σήμερα η χώρα εξάγει στρατιωτικό υλικό σε 180 κράτη, ενώ μόλις λίγες δεκαετίες πριν εξαρτιόταν σχεδόν πλήρως από τις εισαγωγές.

Η σύγκριση με την Ελλάδα είναι αναπόφευκτη. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’80, το βιομηχανικό ισοζύγιο έγερνε υπέρ μας. Ωστόσο, η δυναμική αυτή χάθηκε και σταδιακά η Ελλάδα διολίσθησε σε έναν φαύλο κύκλο αδράνειας και απαξίωσης.

Η τουρκική στρατηγική

Στην εναρκτήρια ομιλία του, ο Πρόεδρος της Αμυντικής Βιομηχανίας, καθηγητής Haluk Görgün, υπογράμμισε ότι η Τουρκία έχει μετατραπεί από απλό χρήστη ξένων συστημάτων σε χώρα που σχεδιάζει, παράγει και εξάγει δικά της. Δεν επρόκειτο, είπε, για μια τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά για «νοητική επανάσταση», αποτέλεσμα μακρόπνοης στρατηγικής και συστηματικών πολιτικών υπό τον Ερντογάν.

Τα στοιχεία που παρουσίασε είναι εντυπωσιακά: μόνο το 2024 οι εξαγωγές αμυντικού και αεροδιαστημικού υλικού αυξήθηκαν κατά 29%, ξεπερνώντας τα 7 δισ. δολάρια. Η Τουρκία αναπτύσσει πλέον ένα ευρύ φάσμα συστημάτων – από UAVs και λύσεις ηλεκτρονικού πολέμου έως δορυφόρους και κυβερνοασφάλεια – με ποσοστό εγχώριας παραγωγής 83%. Δεν πρόκειται απλώς για παραγωγή, αλλά για συμμετοχή στον σκληρό πυρήνα του παγκόσμιου ανταγωνισμού.

Tουρκία: Η άνοδος της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας και η Eλληνική «αλλεργία» στην καινοτομία και την αυτάρκεια

Διευθύνοντες μεγάλων εταιρειών όπως TAI, ROKETSAN, ASELSAN και STM μίλησαν για φιλόδοξα προγράμματα, από το μαχητικό νέας γενιάς KAAN έως συστήματα αεράμυνας που παρουσιάζονται ως «ευρωπαϊκά πρωτότυπα». Όλοι επανέλαβαν το ίδιο μήνυμα: το τουρκικό οικοσύστημα στηρίζεται σε συνεργασία κράτους, πανεπιστημίων, ιδιωτικών εταιρειών και ερευνητικών κέντρων. Η αμυντική βιομηχανία έχει γίνει, όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, «όνειρο, υπερηφάνεια και πάθος για τη νεολαία».

Η ελληνική πραγματικότητα

Η Ελλάδα, από την άλλη, ακολούθησε διαδρομή με έντονες διακυμάνσεις. Από τη δεκαετία του ’60 έως τα μέσα του ’80, η χώρα παρουσίαζε δυναμική: δημιουργήθηκαν σημαντικές εταιρείες όπως η ΕΒΟ και η ΠΥΡΚΑΛ, υπήρξε συμπαραγωγή με ξένους κολοσσούς, ενώ άρχισαν οι πρώτες προσπάθειες για πιο σύνθετα οπλικά συστήματα.

Η είσοδος στην ΕΟΚ και η ενοποίηση σε ΕΑΣ έδωσαν ώθηση, όμως από τα τέλη της δεκαετίας του ’90 άρχισε η σταδιακή φθορά. Μέχρι τις αρχές του 2000 η βιομηχανία λειτουργούσε «στον αυτόματο», για να ακολουθήσει η πλήρης απαξίωση. Έτσι, ενώ η Τουρκία έβαζε τα θεμέλια για αυτάρκεια και εξαγωγική ισχύ, η Ελλάδα έχανε πολύτιμο έδαφος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ελληνική ναυπηγική βιομηχανία είχε αποδείξει τη δυναμική της: από τη δεκαετία του ’80 ναυπηγήθηκαν στην Ελλάδα πλοία όπως τα αρματαγωγά Χίος, οι κανονιοφόροι Μαχητής, οι φρεγάτες ΜΕΚΟ, οι πυραυλάκατοι Ρουσσέν και το πλοίο υποστήριξης Προμηθέας. Ωστόσο, παρά την αποδεδειγμένη ικανότητα και τη ζήτηση στην ευρύτερη περιοχή, το Πολεμικό Ναυτικό δείχνει να μην εμπιστεύεται τη ντόπια βιομηχανία, προτιμώντας αγορές «από το ράφι».

Ακόμη και η πρόσφατη θεσμοθέτηση συμμετοχής 25% του εγχώριου οικοσυστήματος σε κάθε εξοπλιστικό πρόγραμμα δεν αρκεί να αντιστρέψει την τάση. Η ελληνική αμυντική βιομηχανία δείχνει να σκοντάφτει σε μια μόνιμη «αλλεργία» απέναντι στην αυτάρκεια και την εγχώρια καινοτομία.

Η Τουρκία αξιοποίησε πολιτική βούληση, μακροπρόθεσμη στρατηγική και συνεργασία δημόσιου–ιδιωτικού τομέα για να πετύχει ένα τεχνολογικό άλμα. Η Ελλάδα, αντίθετα, αρκέστηκε για δεκαετίες στη λογική της εισαγωγής και σήμερα δυσκολεύεται να ανακτήσει το χαμένο έδαφος.

Το ερώτημα που τίθεται δεν είναι μόνο στρατιωτικό ή οικονομικό, αλλά κυρίως πολιτικό: θέλουμε μια αμυντική βιομηχανία ικανή να σταθεί στα πόδια της και να γίνει μοχλός ανάπτυξης ή θα συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε κάθε ελληνική πρωτοβουλία με καχυποψία;