Τουρκία: Ο Ερντογάν ετοιμάζεται για «στροφή» 180 μοιρών στην ενέργεια- Πώς σχεδιάζει να αφήσει την «αγκαλιά» της Ρωσίας για τα «μάτια» του Τραμπ

Η Τουρκία προχωρά σε αναδιάταξη της ενεργειακής της στρατηγικής, στοχεύοντας στη μείωση της εξάρτησής της από τη Ρωσία και το Ιράν, μέσω μακροχρόνιων συμφωνιών για υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) με τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλους διεθνείς εταίρους.

Τουρκία: Ο Ερντογάν ετοιμάζεται για «στροφή» 180 μοιρών στην ενέργεια- Πώς σχεδιάζει να αφήσει την «αγκαλιά» της Ρωσίας για τα «μάτια» του Τραμπ

Παράλληλα, η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει τη γεωπολιτική της θέση, επιδιώκοντας να καταστεί περιφερειακός ενεργειακός κόμβος. Η κίνηση αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών της χώρας. Μέσα από σειρά μακροχρόνιων συμφωνιών LNG, η Τουρκία επιδιώκει να περιορίσει την εξάρτηση από αγωγούς ρωσικού και ιρανικού φυσικού αερίου, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τη συνεργασία με την Ουάσινγκτον. Η στρατηγική αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο των διπλωματικών σχέσεων κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Τραμπ.

Κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Υπουργού Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της 80ής Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, ανακοινώθηκαν σημαντικά βήματα για την διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας της Τουρκίας. Μετά από δεκαετίες εξάρτησης από τη Ρωσία και το Ιράν, η χώρα ήταν ιδιαίτερα ευάλωτη σε γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς, γεγονός που καθιστούσε αναγκαία τη στροφή σε πιο σταθερές και πολυδιάστατες προμήθειες.

Σήμερα, η Τουρκία εισάγει περίπου το 99% των αναγκών της σε φυσικό αέριο. Το 2023, σύμφωνα με την Τουρκική Ρυθμιστική Αρχή Αγοράς Ενέργειας:

• Η Ρωσία κάλυψε το 40% των εισαγωγών

• Το Ιράν το 17%

• Το Αζερμπαϊτζάν το 16%

• Το υπόλοιπο προήλθε από LNG, κυρίως από ΗΠΑ, Κατάρ, Αλγερία και Νιγηρία

Στη Νέα Υόρκη, ο Μπαϊρακτάρ συναντήθηκε με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, λίγες μέρες μετά την επίσκεψη του Προέδρου Ερντογάν στον Λευκό Οίκο. Παρά τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ, η Τουρκία δεν είχε υποστηρίξει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, επικαλούμενη τόσο την ενεργειακή εξάρτηση όσο και την οικονομική σημασία του ρωσικού τουρισμού. Αντίθετα, επέλεξε τον ρόλο του διαμεσολαβητή μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, διατηρώντας παράλληλα τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου.

Οι νέες συμφωνίες LNG δείχνουν ότι η Τουρκία προσπαθεί να μειώσει σταδιακά την εξάρτηση από τη Ρωσία χωρίς να προκαλέσει αντιδράσεις. Στη Νέα Υόρκη, παρακολουθήθηκε η υπογραφή 20ετούς συμφωνίας μεταξύ της κρατικής BOTAŞ και της ελβετικής Mercuria:

• Η BOTAŞ θα εισάγει 4 δισ. κυβικά μέτρα LNG ετησίως από το 2026

• Οι παραδόσεις θα προέρχονται από ΗΠΑ, Ευρώπη και Βόρεια Αφρική

• Ο συνολικός όγκος θα φτάσει τα 70 δισ. κυβικά μέτρα σε 20 χρόνια

Ο Μπαϊρακτάρ χαρακτήρισε τη συμφωνία «ορόσημο για την ενεργειακή ασφάλεια της Τουρκίας», τονίζοντας ότι η συνεργασία με τη Mercuria θα ενισχύσει τον ρόλο της BOTAŞ στην παγκόσμια αγορά LNG.

Κατά τη συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ παρότρυνε την Τουρκία να περιορίσει τις αγορές ενέργειας από τη Ρωσία, ενώ επέκρινε τις ευρωπαϊκές χώρες για την εξάρτησή τους από ρωσική ενέργεια, υπογραμμίζοντας ότι αυτό υπονομεύει τη συνοχή του ΝΑΤΟ. Τα σχόλια του Τραμπ θεωρήθηκαν ως έμμεση ώθηση προς τις ευρωπαϊκές χώρες να στραφούν σε αμερικανικό LNG.

Τουρκία: Ο Ερντογάν ετοιμάζεται για «στροφή» 180 μοιρών στην ενέργεια- Πώς σχεδιάζει να αφήσει την «αγκαλιά» της Ρωσίας για τα «μάτια» του Τραμπ

Σε άλλη εξέλιξη, η BOTAŞ υπέγραψε συμφωνία με την αυστραλιανή Woodside Energy για 5,8 δισ. κυβικά μέτρα LNG σε 9 χρόνια από το 2030, με παραδόσεις κυρίως από το έργο Λουιζιάνα LNG. Ο Μπαϊρακτάρ υπογράμμισε ότι η συνεργασία ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω ανάπτυξη της περιοχής.

Οι ΗΠΑ έχουν αυξήσει σημαντικά τις εξαγωγές LNG, αξιοποιώντας τη σχιστολιθική παραγωγή και νέους τερματικούς σταθμούς. Η Τουρκία, ως σταυροδρόμι Ευρώπης και Μέσης Ανατολής, τοποθετείται τόσο ως καταναλωτής όσο και ως πιθανός κόμβος διαμετακόμισης LNG και αγωγών. Για την Ουάσινγκτον, οι ενεργειακοί δεσμοί με την Άγκυρα λειτουργούν ως στρατηγικό αντίβαρο στην επιρροή της Ρωσίας.

Παρά τις νέες συμφωνίες, η Τουρκία διατηρεί συνεργασίες με τη Μόσχα: η Rosatom κατασκευάζει τον πρώτο πυρηνικό σταθμό στο Ακούγιου, αξίας 20 δισ. δολαρίων, με λειτουργία έως το 2026, ενώ υπάρχει ενδιαφέρον για δεύτερο σταθμό στη Σινώπη. Ωστόσο, η υπερβολική εξάρτηση από ρωσική τεχνολογία και χρηματοδότηση προκαλεί ανησυχίες, ενώ η αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση για βραχυπρόθεσμη πολιτική χωρίς μακροπρόθεσμο σχεδιασμό ασφάλειας.

Η Άγκυρα προωθεί επίσης την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα, όπου το 2020 ανακοινώθηκε εύρημα 405 δισ. κυβικών μέτρων. Ο Ερντογάν το χαρακτήρισε ιστορικό, με στόχο τη μείωση των εισαγωγών, αλλά η παραγωγή εξελίσσεται πιο αργά από το αναμενόμενο και το κόστος υποδομών παραμένει υψηλό. Η επίδραση στην εξάρτηση από εισαγωγές δεν αναμένεται πριν το 2030.