Τουρκία: Ο Ερντογάν ονειρεύεται πως θα αρπάξει «στα χαρτιά» ελληνικά νησιά- Πως ο Σουλτάνος σχεδιάζει να να «φυλακίσει» το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο κάνοντας νόμο του κράτους τη «Γαλάζια Πατρίδα» ενώ η Ελλάδα παρακολουθεί και θωρακίζει την Άμυνα της

Έχουν πράγματι ξεπεράσει κάθε όριο οι γείτονες. Στην Άγκυρα φαίνεται πως, αφού εξάντλησαν κάθε διαθέσιμο περιθώριο φαντασίας με τα γνωστά «γαλάζια» αφηγήματά τους, επιχειρούν πλέον να ντύσουν τις αυθαίρετες διεκδικήσεις τους με έναν επίπλαστο «νομικό» μανδύα.

Η προσπάθεια να παρουσιαστεί η ελληνική ψυχραιμία ως «πανικός» αποτελεί, στην καλύτερη περίπτωση, το πιο σύντομο ανέκδοτο της περιόδου· ειδικά όταν εκπορεύεται από μια πλευρά που επιμένει να ανακατεύει το Διεθνές Δίκαιο κατά το δοκούν, επιχειρώντας να «βαφτίσει το κρέας ψάρι» μέσα από δικές της ερμηνείες και κατασκευασμένα νομικά σχήματα.

Στην τουρκική πρωτεύουσα η στρατηγική μοιάζει να έχει φτάσει στα άκρα. Αφού έγινε αντιληπτό ότι το Δίκαιο της Θάλασσας δεν εξαφανίζει τα ελληνικά νησιά από τον χάρτη, επιχειρείται μια παράλληλη «νομοθέτηση» της πραγματικότητας. Το CNN Türk, με εμφανή ειρωνική διάθεση, μεταδίδει περί «πανικού στην Αθήνα», την ώρα που η εικόνα που προκύπτει είναι μάλλον αντίστροφη: η τουρκική διπλωματία μοιάζει να επιδίδεται σε μια αγωνιώδη προσπάθεια νομιμοποίησης πρακτικών που δεν βρίσκουν έρεισμα στο διεθνές πλαίσιο, όπως έχει επισημανθεί και από διεθνή μέσα όπως το bloomberg.

Η υπερεξουσία του «Σουλτάνου» και οι θάλασσες-φαντάσματα

Σε αυτό το πλαίσιο εμφανίζονται και νέες θεωρητικές κατασκευές, όπως η λεγόμενη «Θάλασσα Ειδικού Καθεστώτος». Μια ιδιότυπη πατέντα, όπου η πολιτική εξουσία επιχειρεί να μετατρέψει έναν χάρτη σε εργαλείο μονομερούς ορισμού κυριαρχίας, σαν να αρκεί μια υπογραφή για να αλλάξει η γεωγραφία και η διεθνής νομιμότητα.

Την ίδια στιγμή, επιχειρείται η επιβολή περιορισμών και «αδειοδοτήσεων» σε επιστημονικές έρευνες ή ακόμη και στην πόντιση καλωδίων σε περιοχές που, βάσει του διεθνούς δικαίου, εντάσσονται στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Η λογική που προβάλλεται μοιάζει να στηρίζεται στην αντίληψη ότι ένα διοικητικό έγγραφο μπορεί να μετατρέψει μια αυθαιρεσία σε κανονικότητα.

Το Casus Belli ως… κλασσική απειλή

Η επαναφορά από την τουρκική πλευρά της απειλής του casus belli του 1995, όπως υπενθυμίζει και η Milliyet, φαντάζει αναχρονιστική σε ένα περιβάλλον όπου η συνεργασία και το διεθνές δίκαιο θα έπρεπε να υπερισχύουν. Η επίκληση πολεμικής ρητορικής απέναντι σε μια χώρα-μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, με αφορμή την άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων της, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη στρατηγική κατεύθυνση αυτών των επιλογών.

Στο ίδιο πλαίσιο, η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και η δημιουργία θαλάσσιων πάρκων παρουσιάζονται από την Άγκυρα ως «ύπουλες κινήσεις», όταν στην πραγματικότητα πρόκειται για διεθνώς αναγνωρισμένες πρακτικές περιβαλλοντικής πολιτικής. Η αντίδραση αυτή αναδεικνύει τη διαφορά αντίληψης: από τη μία η θεσμική περιβαλλοντική διαχείριση και από την άλλη η προσέγγιση της μονομερούς επιβολής.

Η «λευκή επιταγή» στον στόλο και οι παραλογισμοί του Turkish Century

Ακόμη πιο χαρακτηριστικές είναι οι αναλύσεις που προέρχονται από κύκλους όπως ο Μετέ Σοχτάογλου και πλατφόρμες τύπου “Turkish Century”, όπου καταγράφονται ακραίες προσεγγίσεις περί επαναχαρτογράφησης του Αιγαίου με όρους που παραπέμπουν σε άλλες εποχές. Η επίκληση «ιστορικών δικαιωμάτων» σε πρώην οθωμανικά νησιά, με βάση σύγχρονες ερμηνείες υφαλοκρηπίδας, δημιουργεί ένα αφήγημα που απέχει σημαντικά από τη σημερινή διεθνή πραγματικότητα.

Παράλληλα, η ιδέα μιας «λευκής επιταγής» προς το Πολεμικό Ναυτικό και την Ακτοφυλακή, ώστε να παρεμβαίνουν βάσει εσωτερικού δικαίου ακόμη και σε αμφισβητούμενες περιοχές ή ζώνες όπως οι EGEAYDAK και το τουρκολιβυκό μνημόνιο, εγείρει σοβαρά ζητήματα ως προς τη συμβατότητα τέτοιων πρακτικών με το διεθνές νομικό πλαίσιο. Η επίκληση εσωτερικών νόμων για εξωτερική δράση δεν μεταβάλλει το διεθνές καθεστώς μιας περιοχής.

Drones, διαστημικά συστήματα και… αυταπάτες

Η ρητορική περί τεχνολογικής υπεροχής, από τα drones μέχρι τα διαστημικά προγράμματα, παρουσιάζεται ως απόδειξη στρατηγικής ισχύος. Ωστόσο, η στρατιωτική τεχνολογία, όσο προηγμένη κι αν είναι, δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις διεθνείς συνθήκες ή να αναδιαμορφώσει το διεθνές δίκαιο. Η προσπάθεια να «ντυθεί» η πολιτική της «Γαλάζιας Πατρίδας» με αμυντική τεχνολογική ισχύ καταλήγει να αναδεικνύει κυρίως την απουσία νομικών ερεισμάτων.

Η απάντηση της Αθήνας: ψυχραιμία και αποτροπή

Σε αντίθεση με την ένταση της ρητορικής, η Αθήνα επιλέγει σταθερά τη γραμμή της ψυχραιμίας και της στρατηγικής αποτροπής. Ενώ στην άλλη πλευρά του Αιγαίου διαμορφώνονται αφηγήματα και ψηφίζονται νόμοι που αμφισβητούν διεθνείς ισορροπίες, η Ελλάδα ενισχύει την αποτρεπτική της ικανότητα και θωρακίζει τη διπλωματική της θέση.

Η ειρωνεία περί «πανικού» επιστρέφεται έτσι στο σημείο εκκίνησης: πραγματικός πανικός δεν είναι η ψύχραιμη στάση, αλλά η ανάγκη κατασκευής νομικών και πολιτικών αφηγημάτων για να στηριχθούν αβάσιμες διεκδικήσεις. Η πραγματικότητα στο πεδίο, όπως διαμορφώνεται, δείχνει ότι η σταθερότητα παραμένει επιλογή της Αθήνας, ενώ η ένταση της ρητορικής δεν μεταβάλλει τους συσχετισμούς στο διεθνές δίκαιο.