Τουρκία: Ο Ερντογάν «τρίβει τα χέρια του» με τον πόλεμο και «περιμένει στη γωνία» για να καθορίσει την επόμενη μέρα στη Μέση Ανατολή!- Ο ρόλος του Τραμπ, ο IMEC και η στάση της Ελλάδας

Η κρίση στη Μέση Ανατολή φαίνεται ήδη να αναδιατάσσει τους γεωπολιτικούς και οικονομικούς συσχετισμούς στην ευρύτερη περιοχή, δημιουργώντας νέες ισορροπίες και επανακαθορίζοντας στρατηγικές προτεραιότητες για τις μεγάλες και περιφερειακές δυνάμεις.

Τουρκία: Ο Ερντογάν «τρίβει τα χέρια του» με τον πόλεμο και «περιμένει στη γωνία» για να καθορίσει την επόμενη μέρα στη Μέση Ανατολή!- Ο ρόλος του Τραμπ, ο IMEC και η στάση της Ελλάδας

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον ρευστότητας, η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει τη συγκυρία όχι τόσο ως πολιτικός διαμεσολαβητής ανάμεσα σε Ιράν και Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά κυρίως ως κρίσιμος γεωοικονομικός παίκτης στους υπό διαμόρφωση εμπορικούς, ενεργειακούς και τεχνολογικούς διαδρόμους της επόμενης δεκαετίας.

Στο παρασκήνιο των έντονων διεθνών διαβουλεύσεων, η Άγκυρα επιδιώκει να μετατραπεί σε στρατηγικό hub μεταφοράς φυσικού αερίου, ενέργειας, εμπορευμάτων και δεδομένων μεταξύ Ασίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης. Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται να επιταχύνει τις κινήσεις σταθεροποίησης στην περιοχή, επιδιώκοντας να περιορίσει την ένταση πριν από την κρίσιμη επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα στις 15 Μαΐου.

Παράλληλα, η Αθήνα επιχειρεί να ενισχύσει τη δική της γεωστρατηγική θέση, επενδύοντας στον διάδρομο IMEC και στην εμβάθυνση των σχέσεων με τα κράτη του Κόλπου, με στόχο να διατηρήσει ενεργό ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική ισχύος που διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Ελληνοτουρκικές ισορροπίες μέσω… Ιράν

Πρώτα από όλα υπάρχει μια ημερομηνία-ορόσημο: η 15η Μαΐου. Είναι η ημερομηνία που ο Τραμπ θα επισκεφθεί το Πεκίνο. Εκτιμάται ότι ο Αμερικανός πρόεδρος πάει να συζητήσει με τους Κινέζους για τους δασμούς, για τις σπάνιες γαίες, για το πώς θα αποτραπεί πιο σκληρός εμπορικός πόλεμος μεταξύ Κινέζων και Αμερικανών. Δεν έχει όρεξη να συζητά για το κλεισμένο Στενό του Ορμούζ. Άρα προσπαθεί να βρει μία λύση σε αυτό το χρονικό διάστημα.

Η συγκεκριμένη χρονική συγκυρία θεωρείται εξαιρετικά κρίσιμη, καθώς οποιαδήποτε παρατεταμένη αποσταθεροποίηση στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, επηρεάζοντας την ενέργεια, το εμπόριο και τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.

Το ερώτημα είναι: έχει αναβαθμιστεί ο ρόλος της Τουρκίας ως γεφυροποιού μεταξύ των εμπλεκομένων κρατών; Όχι είναι η απάντηση. Στο επίπεδο όμως των εμπορικών διαδρόμων που πάνε να δημιουργηθούν στην περιοχή, έχει αναβαθμιστεί.

Η Άγκυρα φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι η πραγματική ισχύς της επόμενης περιόδου δεν θα κριθεί μόνο στο διπλωματικό επίπεδο, αλλά κυρίως στον έλεγχο των υποδομών, της ενέργειας και των δικτύων μεταφοράς.

Με ποια μέσα συμβαίνει αυτό; Το πρώτο είναι ο λεγόμενος «Μεσαίος Διάδρομος». Πρόκειται για έναν διάδρομο ο οποίος ξεκινάει από τα σύνορα της Κίνας με το Καζακστάν, περνάει μέσα από το Καζακστάν, πηγαίνει στην Κασπία Θάλασσα, από κει στο Αζερμπαϊτζάν και μετά στην Τουρκία.

Ο συγκεκριμένος διάδρομος αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για τη Δύση και την Ασία, καθώς θεωρείται εναλλακτική διαδρομή απέναντι στις παραδοσιακές εμπορικές οδούς που διέρχονται από τη Ρωσία ή από θαλάσσια σημεία υψηλού γεωπολιτικού κινδύνου.

Στο μεταξύ, η Άγκυρα αυτήν τη στιγμή έχει προβλήματα λόγω Αρμενίας, η οποία βρίσκεται μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Τουρκίας. Ο Τραμπ λοιπόν έχει πέσει με νύχια και με δόντια να οδηγήσει Αζερμπαϊτζάν και Αρμενία σε επίλυση του προβλήματος. Σε αυτό το πλαίσιο έχει χαράξει έναν δρόμο στο εσωτερικό της Αρμενίας που συνδέει την Τουρκία με το Αζερμπαϊτζάν, τον οποίον έχει ονομάσει «Δρόμο του Τραμπ».

Η προσπάθεια αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο διασύνδεσης της Κεντρικής Ασίας με τη Μεσόγειο, με την Τουρκία να διεκδικεί ρόλο βασικής πύλης προς την ευρωπαϊκή αγορά.

Το ενεργειακό σχέδιο της Άγκυρας

Το δεύτερο, το οποίο επιδιώκει η Τουρκία αφορά στο Τουρκμενιστάν.

Το Τουρκμενιστάν είναι η τρίτη χώρα σε αποθέματα φυσικού αερίου στον κόσμο. Η Τουρκία προσπαθεί να διασυνδέσει διά θαλάσσης – μέσω της Κασπίας Θαλάσσης – το Τουρκμενιστάν με το Αζερμπαϊτζάν, ούτως ώστε να μεταφέρει φυσικό αέριο στο εσωτερικό της Άγκυρας.

Ο στόχος της Τουρκίας είναι ξεκάθαρος: να εξελιχθεί σε κεντρικό ενεργειακό κόμβο της ευρύτερης περιοχής, ελέγχοντας σημαντικό μέρος των ροών φυσικού αερίου προς την Ευρώπη και αποκτώντας αυξημένη γεωπολιτική επιρροή.

Το τρίτο τουρκικό παιχνίδι σχετίζεται με τις οπτικές ίνες. Αυτή τη στιγμή τα πολύ μεγάλα καλώδια οπτικών ινών που υπήρχαν στη Θάλασσα του Ορμούζ έχουν αρκετά προβλήματα. Κάποια από αυτά φαίνεται ότι έχουν καταστραφεί, οπότε η Τουρκία πιστεύει ότι η νέα όδευση των τηλεπικοινωνιακών καλωδίων πρέπει να είναι χερσαία, όχι θαλάσσια, και να περάσει από το έδαφός της.

Τουρκία: Ο Ερντογάν «τρίβει τα χέρια του» με τον πόλεμο και «περιμένει στη γωνία» για να καθορίσει την επόμενη μέρα στη Μέση Ανατολή!- Ο ρόλος του Τραμπ, ο IMEC και η στάση της Ελλάδας

Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και τα data centers θεωρούνται πλέον εξίσου κρίσιμα με τους αγωγούς ενέργειας για την άσκηση γεωπολιτικής ισχύος.

Με άλλα λόγια, η Τουρκία επιθυμεί να λειτουργήσει ως hub, δηλαδή κόμβος στην περιοχή. Κόμβος για τις τηλεπικοινωνίες, κόμβος για το φυσικό αέριο, προσπαθώντας μάλιστα να κάνει κάτι αντίστοιχο και με το Ιράκ. Δεν είναι τυχαίο πως αυτήν τη στιγμή από την περιοχή της Μοσούλης στο λιμάνι του Τσεϊχάν στην Τουρκία μεταφέρεται πετρέλαιο.

Η Άγκυρα θέλει λοιπόν να μεγαλώσει τον συγκεκριμένο αγωγό, ούτως ώστε το Ιράκ να έχει διέξοδο μέσω Τουρκίας.

Το ελληνικό στοίχημα και ο IMEC

Το ερώτημα είναι αν η Ελλάδα βρίσκεται και εκείνη σε θέση να κινηθεί δυναμικά σε ό,τι αφορά στους εμπορικούς διαδρόμους της Μέσης Ανατολής.

Ξεκινάμε από τον IMEC: αποτελεί έναν διάδρομο ο οποίος έχει φτιαχτεί να συνδέσει την Ινδία με την Ευρώπη, με τη χώρα μας να φιλοδοξεί να γίνει η πύλη. Περνάει μέσα από τα Εμιράτα και από τη Σαουδική Αραβία. Περνούσε πριν από το Στενό του Ορμούζ, ωστόσο εκ των πραγμάτων θα χρειαστεί επαναχάραξη, προκειμένου να καταλήξει σε εμάς.

Η Ελλάδα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση ως φυσική πύλη της Ευρώπης προς την Ανατολική Μεσόγειο και την Ασία, επενδύοντας σε λιμάνια, ενεργειακές υποδομές και διεθνείς συνεργασίες.

Ως εκ τούτου, η επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στα Εμιράτα την περασμένη εβδομάδα εκτιμάται ότι σχετιζόταν άμεσα και με τον IMEC. Παράλληλα, είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψη μας ότι λόγω γεωγραφίας η Ελλάδα έχει πλεονεκτήματα σε σχέση με τα καλώδια. Βρίσκεται πάρα πολύ κοντά στην Αφρική και μπορεί αρκετά εύκολα να μεταφέρει καλώδιο με πράσινη ενέργεια.

Αυτό είναι κάτι που θα θελήσει η Τουρκία να το εμποδίσει με κάθε τρόπο.

Σε κάθε περίπτωση  η επίσκεψη του πρωθυπουργού στις χώρες του Κόλπου μαρτυρά ακριβώς ότι η Αθήνα αποσκοπεί στην ενίσχυση του διπλωματικού της αποτυπώματος στην περιοχή. Είναι ενδεικτικό ότι η χώρα μας έστειλε 2 πλοία στην Κύπρο εντός 6-7 ωρών.

Οι Βρετανοί χρειάστηκαν περισσότερο από 20 μέρες για να στείλουν δικό τους πολεμικό στην περιοχή επειδή δεν ήταν έτοιμο, γεγονός που καταδεικνύει και τα προβλήματα που έχει δημιουργήσει το Brexit στη βρετανική οικονομία και άμυνα.

Η Αθήνα επιχειρεί να παρουσιάσει τον εαυτό της ως αξιόπιστο πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, ενισχύοντας παράλληλα τη στρατηγική της συνεργασία με χώρες της περιοχής.

Επομένως, εμείς πρέπει να συνεχίσουμε να κινούμαστε στη λογική του ζωτικού γεωπολιτικού παίκτη, δηλαδή του παίκτη ο οποίος είναι μέσα στα πράγματα, λειτουργώντας ως παράγοντας σταθερότητας και ασφάλειας. Η Ελλάδα εξάγει αυτήν τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Κύπρο, στη Βουλγαρία, στη Σαουδική Αραβία, όπου έχουμε συστοιχία πυραύλων, αποτελώντας σοβαρό συνομιλητή για την επόμενη μέρα.

Η επόμενη μέρα είναι το κρίσιμο σημείο.