Τουρκία: Ο κίνδυνος για την Αθήνα και ο «Δούρειος Ίππος» της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Η μεγάλη απειλή για το Αιγαίο και την Κύπρο

Η σταδιακή αποδυνάμωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη δημιουργεί νέα περιθώρια κινήσεων για την τουρκική διπλωματία, η οποία επιχειρεί πλέον να διεισδύσει στον σκληρό πυρήνα των ευρωπαϊκών μηχανισμών άμυνας και ασφάλειας.

Τουρκία: Ο κίνδυνος για την Αθήνα και ο «Δούρειος Ίππος» της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Η μεγάλη απειλή για το Αιγαίο και την Κύπρο

Η διεθνής γεωπολιτική πραγματικότητα μεταβάλλεται με πρωτοφανή ταχύτητα και η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά στην ανάγκη να αξιολογήσει ψύχραιμα, αλλά και χωρίς αυταπάτες, τις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται.

Ο μετασχηματισμός της στρατηγικής αντίληψης του ΝΑΤΟ και ο νέος επιχειρησιακός σχεδιασμός της Συμμαχίας σηματοδοτούν μια κρίσιμη μετατόπιση ισχύος, η οποία αναμένεται να επηρεάσει άμεσα τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή.

Η δημιουργία της Ναυτικής Διοίκησης στα Στενά του Βοσπόρου αποδίδει στην Τουρκία έναν ιδιαίτερα αναβαθμισμένο ρόλο, καθώς της αναθέτει την ευθύνη για την επιτήρηση, τον συντονισμό και τη διαχείριση επιχειρησιακών δράσεων στον Εύξεινο Πόντο, στον Νότιο Καύκασο αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η εξέλιξη αυτή μεταμορφώνει την Άγκυρα από έναν ισχυρό περιφερειακό παράγοντα σε έναν κομβικό παίκτη στο εσωτερικό της Συμμαχίας, με αυξημένη δυνατότητα επιρροής στις στρατηγικές αποφάσεις.

Το αμερικανικό κενό και οι ευρωπαϊκές αυταπάτες

Την ίδια στιγμή, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η σταδιακή αναδιάρθρωση της αμερικανικής στρατηγικής στην Ευρώπη, με την Ουάσιγκτον να περιορίζει τη στρατιωτική της εμπλοκή και να μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης στους Ευρωπαίους συμμάχους.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν από τα κράτη της Ευρώπης να αυξήσουν δραστικά τις αμυντικές τους δαπάνες και να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος στην προστασία της ηπείρου, σε μια περίοδο όπου οι απειλές και οι γεωπολιτικές προκλήσεις πολλαπλασιάζονται.

Το πρώτο σαφές αποτύπωμα αυτής της νέας πραγματικότητας αποτυπώνεται στην απόφαση η Ευρώπη να αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής υποστήριξης του πολέμου στην Ουκρανία, σηματοδοτώντας μια αλλαγή εποχής στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Βρυξελλών.

Μέσα σε αυτό το εύθραυστο και μεταβατικό περιβάλλον, η Τουρκία επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη συγκυρία και να αποκτήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στο ευρωπαϊκό σκέλος του ΝΑΤΟ.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φρόντισε να υπενθυμίσει στους συμμάχους τη στρατιωτική ισχύ της χώρας του, προβάλλοντας την Τουρκία ως τη μεγαλύτερη χερσαία στρατιωτική δύναμη στην Ευρώπη.

Το τουρκικό καθεστώς εμφανίζεται πρόθυμο να διαθέσει τις στρατιωτικές του δυνατότητες στη Συμμαχία, επιχειρώντας να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την επόμενη φάση της στρατηγικής του επιδίωξης.

Τουρκία: Ο κίνδυνος για την Αθήνα και ο «Δούρειος Ίππος» της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Η μεγάλη απειλή για το Αιγαίο και την Κύπρο

Ο μεγάλος κίνδυνος για το Αιγαίο και την Κύπρο

Οι επιδιώξεις της τουρκικής ηγεσίας, ωστόσο, δεν περιορίζονται στις υπάρχουσες δομές του ΝΑΤΟ. Ο βαθύτερος στρατηγικός στόχος της Άγκυρας είναι η εξασφάλιση μιας μόνιμης θέσης στο κέντρο λήψης αποφάσεων που αφορά την ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια.

Η Τουρκία γνωρίζει ότι η ενεργοποίηση του Άρθρου 42 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα για την Ελλάδα και την Κύπρο σε περίπτωση μιας σοβαρής ελληνοτουρκικής κρίσης.

Η συγκεκριμένη ρήτρα αποτελεί έναν από τους θεμελιώδεις μηχανισμούς αλληλεγγύης της Ένωσης, καθώς προβλέπει ότι τα κράτη-μέλη οφείλουν να προσφέρουν κάθε δυνατή βοήθεια σε χώρα της Ε.Ε. που δέχεται ένοπλη επίθεση.

Ακριβώς αυτό το πλεονέκτημα επιχειρεί να περιορίσει η τουρκική διπλωματία, η οποία τα τελευταία χρόνια κινείται μεθοδικά ώστε να αποκτήσει πρόσβαση στους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς ασφάλειας και να επηρεάζει τις αποφάσεις που λαμβάνονται στο εσωτερικό τους.

Οι… γείτονες μας επιχειρούν να αποτρέψουν τη δημιουργία μιας αυτόνομης ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε περιττή επικάλυψη με το ΝΑΤΟ, ενώ παράλληλα διεκδικούν συμμετοχή στις ευρωπαϊκές δομές ασφαλείας.

Η προσπάθεια αυτή, σύμφωνα με την ελληνική οπτική, δεν αποτελεί απλώς μια διπλωματική κίνηση, αλλά έναν σχεδιασμό που αγγίζει τον πυρήνα των εθνικών συμφερόντων.

Η μετατροπή της Τουρκίας σε παράγοντα επιρροής μέσα στις ευρωπαϊκές δομές άμυνας θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα δεδομένα για το Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο και το Κυπριακό, καθιστώντας την ανάγκη για στρατηγική εγρήγορση περισσότερο επιτακτική από ποτέ.