Τουρκία: Ο Ντόναλντ Τραμπ σκέφτεται τι «δώρο» θα κάνει στον Ερντογάν κι ανοίγει ξανά τη συζήτηση για την επιστροφή των Τούρκων στο πρόγραμμα των F-35

Τη νομική φόρμουλα που θα μπορούσε να επιτρέψει την επαναπροσέγγιση Ουάσιγκτον και Άγκυρας επεξεργάζονται ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, έπειτα από προσωπική εντολή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Τουρκία: Ο Ντόναλντ Τραμπ σκέφτεται τι «δώρο» θα κάνει στον Ερντογάν κι ανοίγει ξανά τη συζήτηση για την επιστροφή των Τούρκων στο πρόγραμμα των F-35

Στο παρασκήνιο βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη ένα ιδιαίτερα σύνθετο εξοπλιστικό και γεωπολιτικό παζάρι, με τον Ντόναλντ Τραμπ να εμφανίζεται αποφασισμένος να ανοίξει εκ νέου τον δρόμο για την εξομάλυνση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων στον αμυντικό τομέα.

Λίγες ημέρες πριν από την κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην τουρκική πρωτεύουσα, η Ουάσιγκτον φαίνεται να εξετάζει σοβαρά δύο εναλλακτικές επιλογές: είτε την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 είτε την έγκριση πώλησης προηγμένων αμερικανικών κινητήρων για το τουρκικό μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN, ενισχύοντας σημαντικά τις δυνατότητες της τουρκικής αεροπορικής βιομηχανίας.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αξιοποιεί το ιδιαίτερα στενό κανάλι επικοινωνίας που διατηρεί με τον Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκοντας να επαναφέρει στο τραπέζι μια συμφωνία που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε πολιτικά αδύνατη. Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο φαίνεται να διαδραματίζει και ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος εργάζεται ώστε να διαμορφωθεί ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο συνεργασίας πριν από τη συνάντηση των δύο ηγετών στην Άγκυρα.

Το «αγκάθι» των S-400 και η προσωπική παρέμβαση Τραμπ

Παρά το θετικό κλίμα που επιχειρείται να καλλιεργηθεί, η επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35 εξακολουθεί να σκοντάφτει στο μεγαλύτερο εμπόδιο των τελευταίων ετών: την κατοχή των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.

Η αγορά των συγκεκριμένων συστημάτων είχε οδηγήσει στην ενεργοποίηση των κυρώσεων του αμερικανικού νόμου CAATSA και στον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των stealth μαχητικών. Για να ανοίξει εκ νέου ο δρόμος, η Άγκυρα θα πρέπει να απομακρύνει τους S-400 από το οπλοστάσιό της, είτε επιστρέφοντάς τους στη Ρωσία είτε μεταβιβάζοντάς τους σε τρίτη χώρα, ώστε να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις της αμερικανικής νομοθεσίας.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, πάντως, εμφανίζεται διατεθειμένος να υπερβεί τα πολιτικά και γραφειοκρατικά εμπόδια. Με πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις του εξήρε τη στρατιωτική ισχύ της Τουρκίας αλλά και την ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής της βιομηχανίας, αφήνοντας να διαφανεί η πρόθεσή του για μια νέα προσέγγιση στις σχέσεις των δύο χωρών.

Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και οι αρμόδιες υπηρεσίες του Πενταγώνου έχουν λάβει σαφή εντολή από τον Αμερικανό πρόεδρο να αναζητήσουν τη νομική λύση που θα επιτρέψει την επανεκκίνηση της συνεργασίας, χωρίς να παραβιάζεται το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.

Ο χρόνος, ωστόσο, αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τον Λευκό Οίκο. Ο Τραμπ γνωρίζει ότι οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου ενδέχεται να μεταβάλουν τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς, δυσκολεύοντας σημαντικά την έγκριση αντίστοιχων αποφάσεων από το Κογκρέσο.

Τουρκία: Ο Ντόναλντ Τραμπ σκέφτεται τι «δώρο» θα κάνει στον Ερντογάν κι ανοίγει ξανά τη συζήτηση για την επιστροφή των Τούρκων στο πρόγραμμα των F-35

Οι επιπτώσεις στην ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο

Στην Αθήνα οι εξελίξεις παρακολουθούνται με ιδιαίτερη προσοχή αλλά και ψυχραιμία, καθώς κάθε ενδεχόμενη αλλαγή στη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στην Τουρκία επηρεάζει άμεσα το στρατηγικό ισοζύγιο στην περιοχή.

Εφόσον το σχέδιο της Ουάσιγκτον προχωρήσει, η Τουρκία θα αποκτήσει τελικά πρόσβαση σε αεροσκάφη πέμπτης γενιάς, μειώνοντας το τεχνολογικό προβάδισμα που οικοδομεί τα τελευταία χρόνια η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία.

Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και στο δυσμενέστερο σενάριο, η Ελλάδα εξακολουθεί να διατηρεί δύο καθοριστικά στρατηγικά πλεονεκτήματα.

Το πρώτο αφορά το χρονικό προβάδισμα. Ακόμη κι αν η Άγκυρα επανενταχθεί άμεσα στο πρόγραμμα, τα πρώτα τουρκικά F-35 εκτιμάται ότι θα ενταχθούν στην τουρκική αεροπορία αρκετά χρόνια μετά την επιχειρησιακή ένταξη των ελληνικών μαχητικών, προσφέροντας στην Αθήνα πολύτιμο χρόνο για την περαιτέρω ενίσχυση των δυνατοτήτων της.

Το δεύτερο σχετίζεται με το εγχώριο μαχητικό KAAN. Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειώσει η τουρκική αμυντική βιομηχανία, το πρόγραμμα εξακολουθεί να βρίσκεται σε αναπτυξιακό στάδιο και οι πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες του αεροσκάφους δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί στην πράξη.

Το εναλλακτικό σχέδιο της Άγκυρας και η επένδυση στην αμυντική βιομηχανία

Η τουρκική στρατηγική, ωστόσο, δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην προοπτική επιστροφής στα F-35.

Ήδη από την περίοδο της διακυβέρνησης Μπάιντεν είχε δρομολογηθεί ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο εξοπλιστικό πρόγραμμα, συνολικής αξίας έως και 23 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο περιλαμβάνει την προμήθεια 40 νέων μαχητικών F-16 Block 70, καθώς και τον εκσυγχρονισμό ακόμη 79 αεροσκαφών του υφιστάμενου στόλου της τουρκικής αεροπορίας. Αν και εκτιμάται ότι η τελική δαπάνη θα κινηθεί χαμηλότερα από το αρχικό πλαφόν, το πρόγραμμα εξελίσσεται κανονικά.

Ταυτόχρονα, η Άγκυρα συνεχίζει να επενδύει συστηματικά στην ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής της βιομηχανίας. Εκτός από το πρόγραμμα του μαχητικού KAAN, για το οποίο εξακολουθεί να αναζητά λύση στο ζήτημα των κινητήρων με επίκεντρο την αμερικανική General Electric, προωθεί και νέα προηγμένα μη επανδρωμένα συστήματα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Kizilelma, το μη επανδρωμένο αεροσκάφος-παραστάτης που προορίζεται να συνεργάζεται με επανδρωμένα μαχητικά σε σύνθετες επιχειρήσεις. Το συγκεκριμένο UAV δοκιμάστηκε πρόσφατα στην περιοχή της Θράκης, στο πλαίσιο κοινής άσκησης με ιταλικά εκπαιδευτικά αεροσκάφη M-346, επιβεβαιώνοντας ότι η Τουρκία επιδιώκει να ενισχύσει παράλληλα τόσο τις στρατιωτικές όσο και τις βιομηχανικές της δυνατότητες, αξιοποιώντας κάθε διαθέσιμη ευκαιρία στο διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον.