Τουρκία: Πανηγυρίζουν οι Τούρκοι μετά τις δηλώσεις Τραμπ πως σκέφτεται σοβαρά την πώληση F-35 στην Τουρκία!- Τα δύο νομικά «αγκάθια» που προτάσσει η Αθήνα

Η Αθήνα εκτιμά ότι, παρά τον θόρυβο που προκάλεσαν οι πρόσφατες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 παραμένει ιδιαίτερα δύσκολο.

Τουρκία: Πανηγυρίζουν οι Τούρκοι μετά τις δηλώσεις Τραμπ πως σκέφτεται σοβαρά την πώληση F-35 στην Τουρκία!- Τα δύο νομικά «αγκάθια» που προτάσσει η Αθήνα

Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν τόσο η κατοχή των ρωσικών πυραύλων S-400 από την Άγκυρα όσο και οι κυρώσεις CAATSA, σε συνδυασμό με την απαραίτητη –και πολιτικά σύνθετη– έγκριση του αμερικανικού Κογκρέσου. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα συνεχίζει απρόσκοπτα την υλοποίηση του δικού της εξοπλιστικού σχεδιασμού.

Κυβερνητικές πηγές στην Αθήνα τονίζουν ότι οποιαδήποτε επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 προϋποθέτει αλλαγή της αμερικανικής νομοθεσίας, διαδικασία που δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη σύμπραξη του Κογκρέσου. Οι επισημάνσεις αυτές γίνονται στον απόηχο των δηλώσεων Τραμπ, ο οποίος ανέφερε ότι «σκέφτεται πολύ σοβαρά» το ενδεχόμενο πώλησης των μαχητικών 5ης γενιάς στην Τουρκία.

Οι ίδιες πηγές αντιμετωπίζουν με σαφή επιφύλαξη τις αναφορές του πρώην –και εκ νέου υποψήφιου– Αμερικανού προέδρου, υπογραμμίζοντας ότι τα βασικά νομικά και πολιτικά εμπόδια παραμένουν αναλλοίωτα. Η απόκτηση των S-400 και οι κυρώσεις CAATSA εξακολουθούν να συνιστούν «κόκκινες γραμμές» για την Ουάσιγκτον, περιορίζοντας δραστικά τα περιθώρια ελιγμών.

Σύμφωνα με κυβερνητικές εκτιμήσεις, δεν πρόκειται για πρώτη φορά που γίνονται ανάλογες δηλώσεις. Αντίστοιχες αναφορές είχαν καταγραφεί και τον περασμένο Σεπτέμβριο, χωρίς όμως να υπερβούν το επίπεδο γενικών συζητήσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη από την εποχή της αποβολής της Τουρκίας από το πρόγραμμα. Μέχρι σήμερα, όπως σημειώνεται, οι συνομιλίες αυτές δεν έχουν αποδώσει κάποιο απτό αποτέλεσμα ή ουσιαστική αλλαγή πλαισίου.

Η αμερικανική νομοθεσία προβλέπει δύο ξεκάθαρες απαγορεύσεις που λειτουργούν ανασχετικά. Η πρώτη αφορά τη ρητή απαγόρευση πώλησης F-35 σε χώρες που διατηρούν το ρωσικό σύστημα S-400, λόγω κινδύνων για την ασφάλεια και τη διαλειτουργικότητα των νατοϊκών συστημάτων. Η δεύτερη συνδέεται με τις κυρώσεις CAATSA, οι οποίες πλήττουν άμεσα την τουρκική αμυντική βιομηχανία. Όπως υπογραμμίζεται από ελληνικής πλευράς, η άρση αυτών των περιορισμών δεν είναι διοικητική απόφαση, αλλά απαιτεί νομοθετική παρέμβαση με ενεργό ρόλο του Κογκρέσου.

Παρά τις εξελίξεις, η Αθήνα διαμηνύει ότι δεν επηρεάζεται στον σχεδιασμό της. Η Πολεμική Αεροπορία έχει ήδη παραλάβει 42 αναβαθμισμένα F-16, ενώ διαθέτει στόλο 24 Rafale, ενισχύοντας σημαντικά τις επιχειρησιακές της δυνατότητες. Παράλληλα, η Ελλάδα αναμένει την άφιξη των πρώτων F-35 το 2028, γεγονός που θεωρείται στρατηγικό ορόσημο για την αμυντική της ισχύ σε βάθος χρόνου.

Τουρκία: Πανηγυρίζουν οι Τούρκοι μετά τις δηλώσεις Τραμπ πως σκέφτεται σοβαρά την πώληση F-35 στην Τουρκία!- Τα δύο νομικά «αγκάθια» που προτάσσει η Αθήνα

Οι δηλώσεις Τραμπ

Οι δηλώσεις Τραμπ προκάλεσαν νέο κύκλο συζητήσεων διεθνώς, με την Άγκυρα να αντιδρά με εμφανή ενθουσιασμό. Στην Αθήνα, ωστόσο, εκτιμάται ότι πρόκειται περισσότερο για πολιτική ρητορική παρά για άμεση προαναγγελία εξελίξεων. Ο Αμερικανός πρόεδρος προέβη στις σχετικές δηλώσεις στο περιθώριο συνάντησής του με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, διαβεβαιώνοντας ότι τυχόν πώληση δεν θα στραφεί ποτέ κατά του Ισραήλ.

Το ιστορικό του αποκλεισμού

Υπενθυμίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν την Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, μετά την απόφαση της Άγκυρας να προμηθευτεί τους S-400, οι οποίοι θεωρήθηκαν ασύμβατοι με τα πρότυπα και τις απαιτήσεις του ΝΑΤΟ. Η απόφαση συνοδεύτηκε από κυρώσεις που επηρέασαν καίρια την τουρκική αμυντική βιομηχανία και τη συμμετοχή της σε διεθνή προγράμματα.

Παρά τις στενές προσωπικές επαφές που διατηρεί ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τα θεσμικά εμπόδια παραμένουν ισχυρά και δύσκολα παρακάμπτονται.

Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης υποδέχθηκαν τις δηλώσεις με θριαμβευτικό τόνο, κάνοντας λόγο για επικείμενη «επιστροφή» της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 και αποδίδοντας ανησυχία σε Ελλάδα και Ισραήλ. Ωστόσο, το Ισραήλ έχει επανειλημμένα εκφράσει τις επιφυλάξεις του για την πώληση προηγμένων μαχητικών στην περιοχή, επιδιώκοντας τη διατήρηση του στρατιωτικού του πλεονεκτήματος.

Συνολικά, η εικόνα που σχηματίζεται από ελληνικής πλευράς είναι ότι οι τουρκικοί πανηγυρισμοί βασίζονται περισσότερο σε πολιτικές δηλώσεις παρά σε ρεαλιστικές προοπτικές άμεσης αλλαγής των δεδομένων.