Τουρκία: Πως κοιτάει να κερδίσει από τον πόλεμο ΗΠΑ- Ιράν ο Ερντογάν – Η μάχη του «Σουλτάνου» για μια θέση στον ενεργειακό χάρτη της Μέσης Ανατολής- Τα γεωπολιτικά και ενεργειακά οφέλη που θέλει να αποκομίσει η Άγκυρα

Πώς το Ιράκ αναδρομολογεί τις εξαγωγές πετρελαίου του υπό τη σκιά του πολέμου ΗΠΑ-Ιράν, ποιος είναι ο ρόλος του τουρκικού λιμανιού Τζεϊχάν και τι σηματοδοτεί η συμφωνία Βαγδάτης-Chevron για το στρατηγικής σημασίας κοίτασμα West Qurna-2.

Τουρκία: Πως κοιτάει να κερδίσει από τον πόλεμο ΗΠΑ- Ιράν ο Ερντογάν – Η μάχη του «Σουλτάνου» για μια θέση στον ενεργειακό χάρτη της Μέσης Ανατολής- Τα γεωπολιτικά και ενεργειακά οφέλη που θέλει να αποκομίσει η Άγκυρα

Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν αναδιατάσσει τις ενεργειακές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες, αλλά και σοβαρές ανακατατάξεις στον χάρτη των πετρελαϊκών διαδρομών.

Και η Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν δείχνει διατεθειμένη να αφήσει αυτή την κρίση να περάσει ανεκμετάλλευτη. Αντιθέτως, επιχειρεί να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση, τις περιφερειακές συμμαχίες και τις ενεργειακές υποδομές της, διεκδικώντας αναβαθμισμένο ρόλο στο νέο γεωοικονομικό περιβάλλον.

Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται το Ιράκ, το οποίο, εξαιτίας των σοβαρών προβλημάτων στις εξαγωγές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, αναγκάζεται να αναζητήσει εναλλακτικές οδούς διοχέτευσης του πολύτιμου ενεργειακού του πλούτου. Μία από αυτές περνά από την Τουρκία και καταλήγει στο λιμάνι του Τζεϊχάν, ενισχύοντας τη στρατηγική σημασία της Άγκυρας.

Άλμα 43% στις εξαγωγές ιρακινού πετρελαίου μέσω Τουρκίας

Σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ του ιρακινού ειδησεογραφικού πρακτορείου Shafaq News, το Ιράκ έχει αυξήσει αισθητά τις εξαγωγές πετρελαίου προς την Τουρκία, αξιοποιώντας τον τερματικό σταθμό του Τζεϊχάν (Ceyhan). Οι ημερήσιες ποσότητες έχουν εκτοξευθεί από τα 350.000 στα 500.000 βαρέλια, καταγράφοντας αύξηση περίπου 43%.

Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική αναπροσαρμογή των πετρελαϊκών ροών. Αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς η Τουρκία εμφανίζεται να ενισχύει τη θέση της σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος με το Ιράν προκαλεί αναταράξεις σε ολόκληρο το ενεργειακό σύστημα της περιοχής.

Όπως επισημαίνει έγκριτο ισραηλινό μέσο ενημέρωσης, η Άγκυρα, αν και δεν συμμετέχει άμεσα στη σύγκρουση, έχει τη δυνατότητα να αναδειχθεί σε έναν αξιόπιστο ενεργειακό και περιφερειακό εταίρο μέσα σε ένα περιβάλλον παρατεταμένης αστάθειας.

“Το γεγονός αυτό έχει σημασία, καθώς η Τουρκία δεν εμπλέκεται στη σύγκρουση. Μπορεί, ωστόσο, να παρουσιαστεί ως ένας σταθερός εταίρος μέσα σε ένα κλίμα συνεχιζόμενης αβεβαιότητας. Η Τουρκία έχει ήδη αξιοποιήσει τη θέση της για να συνεργαστεί με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν. Η αύξηση των εξαγωγών πετρελαίου από το Ιράκ φαίνεται να είναι κυρίως συμβολική.

Πώς αναδρομολογείται το ιρακινό πετρέλαιο προς το Τζεϊχάν

Το νέο ρεπορτάζ αποκαλύπτει και τον μηχανισμό μέσω του οποίου πραγματοποιείται αυτή η εντυπωσιακή αύξηση των εξαγωγών.

«Επικαλούμενο πηγή από τη North Oil Company, το OilPrice ανέφερε ότι περίπου 200.000 βαρέλια ημερησίως αργού πετρελαίου από τη Βασόρα μεταφέρονται με βυτιοφόρα από το νότιο Ιράκ σε σταθμούς συγκέντρωσης στο Σαραλού (Sarallu) και το Χουρμάλα (Khurmala), προτού εισέλθουν στο βόρειο σύστημα αγωγών με προορισμό το Τζεϊχάν. Οι υπόλοιπες ποσότητες προέρχονται από πετρελαιοφόρα πεδία στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν στο Ιράκ (KRI) και στο Κιρκούκ», προσθέτει το Shafaq.

Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη, καθώς η συγκεκριμένη διαδρομή επανακτά δυναμική και εξελίσσεται σε κρίσιμο εναλλακτικό δίαυλο για τις ιρακινές εξαγωγές.

Η αύξηση αυτή «σηματοδοτεί τον υψηλότερο όγκο εξαγωγών μέσω της συγκεκριμένης διαδρομής από την επανέναρξη των δραστηριοτήτων τον Σεπτέμβριο του 2025, έπειτα από διακοπή περίπου δυόμισι ετών λόγω διαφορών μεταξύ Βαγδάτης και Ερμπίλ σχετικά με τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου».

Η επαναλειτουργία και η ενίσχυση της συγκεκριμένης οδού δεν εξυπηρετούν μόνο τις άμεσες ανάγκες του Ιράκ. Επαναφέρουν στο προσκήνιο τον στρατηγικό ρόλο της Τουρκίας ως χώρας διέλευσης και εξαγωγής ενεργειακών πόρων, προσφέροντας στην Άγκυρα ένα ακόμη σημαντικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.

Το Ιράκ εγκλωβισμένο στην ενεργειακή ασφυξία του πολέμου

Από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, τον Φεβρουάριο, το Ιράκ βρίσκεται αντιμέτωπο με μια εξαιρετικά δύσκολη ενεργειακή πραγματικότητα. Για χρόνια, η χώρα βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στα Στενά του Ορμούζ για τη διοχέτευση του πετρελαίου της στις διεθνείς αγορές. Οι πολεμικές συγκρούσεις και οι σοβαρές διαταραχές στη ναυσιπλοΐα ανέτρεψαν τα δεδομένα, αναγκάζοντας τη Βαγδάτη να αναζητήσει επειγόντως εναλλακτικές λύσεις.

Σε αντίθεση με τη Σαουδική Αραβία, το Ιράκ δεν διαθέτει αντίστοιχες υποδομές και ευελιξία ώστε να ανακατευθύνει γρήγορα και σε μεγάλη κλίμακα τις ενεργειακές του εξαγωγές. Έτσι, αναγκάζεται να κινηθεί μέσα σε ένα ασφυκτικό πλαίσιο περιορισμών, αξιοποιώντας κάθε διαθέσιμη δυνατότητα.

Τουρκία: Πως κοιτάει να κερδίσει από τον πόλεμο ΗΠΑ- Ιράν ο Ερντογάν – Η μάχη του «Σουλτάνου» για μια θέση στον ενεργειακό χάρτη της Μέσης Ανατολής- Τα γεωπολιτικά και ενεργειακά οφέλη που θέλει να αποκομίσει η Άγκυρα

Μία από αυτές είναι η μεταφορά πετρελαίου με βυτιοφόρα προς το συριακό λιμάνι Μπανιγιάς. Η συγκεκριμένη διαδρομή περνά από το συνοριακό σημείο ελέγχου κοντά στην Τανφ, μια απομονωμένη περιοχή της συριακής ερήμου, η οποία στο παρελθόν βρισκόταν σε άμεση γειτνίαση με αμερικανική στρατιωτική βάση.

Η βάση έχει πλέον εγκαταλειφθεί, ωστόσο η περιοχή εξακολουθεί να θεωρείται αρκετά ασφαλής ώστε να επιτρέπει τη συνέχιση των μεταφορών και τη διοχέτευση πετρελαίου προς τη Μεσόγειο.

Η δεύτερη, εξίσου σημαντική επιλογή είναι η Τουρκία.

Το Κουρδιστάν ανοίγει τον δρόμο στην Άγκυρα

Η Περιφέρεια του Κουρδιστάν στο Ιράκ βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση μέσα στη νέα ενεργειακή συγκυρία. Οι ιστορικοί δεσμοί της με την Τουρκία, σε συνδυασμό με το υφιστάμενο δίκτυο υποδομών που συνδέει τα πετρελαϊκά της πεδία με το Τζεϊχάν, της επιτρέπουν να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην αναδρομολόγηση των ιρακινών εξαγωγών.

Τα στοιχεία που επικαλούνται το Shafaq και το OilPrice αποτυπώνουν το μέγεθος του πλήγματος που υπέστη η ιρακινή πετρελαϊκή παραγωγή στις πρώτες εβδομάδες της σύγκρουσης.

Η παραγωγή «από τα νότια πετρελαϊκά κοιτάσματα του Ιράκ μειώθηκε κατά περίπου 70% κατά τις πρώτες εβδομάδες του αμερικανο-ισραηλινού πολέμου κατά του Ιράν, πέφτοντας από περίπου 4,3 εκατομμύρια σε 1,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, καθώς οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα περιόρισαν τις εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ. Η παραγωγή ανέκαμψε τους τελευταίους μήνες, με μεγαλύτερες ποσότητες αργού πετρελαίου να εξάγονται μέσω του Τζεϊχάν και των Στενών του Ορμούζ».

Η σταδιακή ανάκαμψη των εξαγωγών δημιουργεί πλέον προϋποθέσεις για επιστροφή του Ιράκ σε επίπεδα που προσέγγιζαν την προπολεμική περίοδο. Το ερώτημα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο την ποσότητα του πετρελαίου που θα καταφέρει να εξαγάγει η Βαγδάτη, αλλά και το ποιοι θα ελέγχουν τις διαδρομές, τις υποδομές και τις ενεργειακές συνεργασίες που θα διαμορφωθούν στη μετά τον πόλεμο εποχή.

Και σε αυτό το πεδίο η Τουρκία επιχειρεί να αποκτήσει όσο το δυνατόν ισχυρότερη παρουσία.

Η συμφωνία Ιράκ-Chevron και η αμερικανική διείσδυση στο πετρέλαιο

Την ίδια ώρα, μια δεύτερη εξέλιξη έρχεται να ενισχύσει τη δυναμική των ενεργειακών ανακατατάξεων στο Ιράκ: η συμφωνία της Βαγδάτης με τον αμερικανικό πετρελαϊκό κολοσσό Chevron για το στρατηγικής σημασίας κοίτασμα West Qurna-2.

Σύμφωνα με το κρατικό Ιρακινό Πρακτορείο Ειδήσεων (INA), ο υπουργός Πετρελαίου του Ιράκ, Μπασίμ Μοχάμεντ Κουντάιρ αλ-Αμπάντι, επιβεβαίωσε την Τρίτη ότι ολοκληρώθηκαν οι σχετικές συμφωνίες με την αμερικανική εταιρεία, οι οποίες αφορούν το συμβόλαιο εκμετάλλευσης του συγκεκριμένου κοιτάσματος.

Προστίθεται ότι «σε δήλωση που περιήλθε στο Ιρακινό Πρακτορείο Ειδήσεων (INA), το Υπουργείο Πετρελαίου ανακοίνωσε ότι ο Υπουργός Μπασίμ Μοχάμεντ Κουντάιρ αλ-Αμπάντι επιβεβαίωσε την οριστικοποίηση συμφωνιών με τη Chevron, που αφορούν το συμβόλαιο για το κοίτασμα West Qurna-2».

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς καταδεικνύει ότι το Ιράκ συνεχίζει να ανοίγει την πόρτα σε ισχυρούς δυτικούς ενεργειακούς ομίλους, την ώρα που οι γεωπολιτικές εξελίξεις αναδιαμορφώνουν τις ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή.

Δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη εμπορική συμφωνία. Η ενίσχυση της παρουσίας αμερικανικών εταιρειών στον ιρακινό ενεργειακό τομέα εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια αναδιάταξης των ενεργειακών συνεργασιών, με τις ΗΠΑ να επιδιώκουν να ενισχύσουν το αποτύπωμά τους σε μια περιοχή κρίσιμης στρατηγικής σημασίας.

Το West Qurna-2 βρισκόταν προηγουμένως υπό τη διαχείριση της ρωσικής Lukoil. Η μετάβαση σε ένα νέο καθεστώς συνεργασίας με τη Chevron θα μπορούσε, επομένως, να αποτελέσει σημαντικό γεωοικονομικό κέρδος για την Ουάσιγκτον, με την τελική έκβαση των συμφωνιών να παραμένει, ωστόσο, ανοιχτή.

Παράλληλα, η Βαγδάτη επιχειρεί να διαμορφώσει ένα περισσότερο ελκυστικό επενδυτικό περιβάλλον για τις αμερικανικές εταιρείες, προσφέροντας διευκολύνσεις και επιδιώκοντας να αξιοποιήσει την τεχνογνωσία τους.

Ειδικότερα, το Shafaq αναφέρει ότι το ιρακινό Υπουργείο Πετρελαίου «θα στηρίξει τις Chevron, ExxonMobil, ConocoPhillips και άλλες αμερικανικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο Ιράκ, αίροντας τα εμπόδια στις επενδύσεις τους. Η κυβέρνηση επιδιώκει επίσης να προσελκύσει αμερικανικές εταιρείες στους τομείς του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, να επωφεληθεί από την τεχνογνωσία τους στην ανάπτυξη κοιτασμάτων, καθώς και να διευρύνει τη μεταφορά τεχνολογίας και την εκπαίδευση του εργατικού δυναμικού».

Το μεγάλο γεωπολιτικό παιχνίδι και η τουρκική φιλοδοξία

Πίσω από τις αυξημένες εξαγωγές, τις νέες ενεργειακές συμφωνίες και την αναζήτηση εναλλακτικών διαδρομών διαμορφώνεται μια ευρύτερη γεωπολιτική εικόνα.

Ιράκ, Συρία και Τουρκία φαίνεται να επιχειρούν να αξιοποιήσουν τις αναταράξεις που προκαλεί ο πόλεμος με το Ιράν, προκειμένου να αναβαθμίσουν τη θέση τους ως ενεργειακοί εταίροι της Δύσης και να προσελκύσουν νέες επενδύσεις από μεγάλους δυτικούς ομίλους.

Για την Άγκυρα, όμως, το διακύβευμα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Ο Ερντογάν δεν επιδιώκει απλώς να αποκομίσει οικονομικά οφέλη από τη διέλευση ιρακινού πετρελαίου. Στόχος του είναι να καταστήσει την Τουρκία αναπόσπαστο κρίκο στην ενεργειακή αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής, αποκτώντας λόγο και ρόλο στις μελλοντικές ροές υδρογονανθράκων προς τις διεθνείς αγορές.

Η αναβάθμιση του Τζεϊχάν, οι σχέσεις με την Περιφέρεια του Κουρδιστάν, η συνεργασία με τη Βαγδάτη και η αυξανόμενη σημασία της Συρίας συνθέτουν ένα πλέγμα εξελίξεων που εξυπηρετεί αυτή τη στρατηγική.

Το Ιράκ, καθώς αναζητά ολοένα και περισσότερο εναλλακτικές διαδρομές μέσω της Συρίας, είναι πιθανό να συνδεθεί ακόμη στενότερα με την Τουρκία. Η Άγκυρα αποτελεί ήδη σημαντικό παράγοντα στο συριακό πεδίο και βασικό εταίρο της Δαμασκού, γεγονός που της προσφέρει πρόσθετα πλεονεκτήματα.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν ο Ερντογάν θα καταφέρει να μετατρέψει τη σημερινή ενεργειακή κρίση σε ένα μόνιμο γεωπολιτικό πλεονέκτημα.

Γιατί, πίσω από τις πετρελαϊκές ροές και τις συμφωνίες δισεκατομμυρίων, εξελίσσεται μια ευρύτερη μάχη επιρροής. Και η Τουρκία θέλει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της επόμενης ημέρας στη Μέση Ανατολή.