Τουρκία: Πως ο Τραμπ θέλει να απομακρύνει τον Ερντογάν από την «αγκαλιά» της Ρωσίας και να τον κάνει «μαντρόσκυλο» των Αμερικανικών συμφερόντων σε Μέση Ανατολή και Μαύρη Θάλασσα- Οι συνέπειες για Ελλάδα-Ισραήλ

Η συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον Λευκό Οίκο αποτέλεσε σίγουρα ορόσημο στην πορεία των αμερικανοτουρκικών σχέσεων.

Τουρκία: Πως ο Τραμπ θέλει να απομακρύνει τον Ερντογάν από την «αγκαλιά» της Ρωσίας και να τον κάνει «μαντρόσκυλο» των Αμερικανικών συμφερόντων σε Μέση Ανατολή και Μαύρη Θάλασσα- Οι συνέπειες για Ελλάδα-Ισραήλ

Για την Ουάσινγκτον, η Τουρκία δεν είναι απλώς ένας σύμμαχος του ΝΑΤΟ σε στρατηγική θέση· είναι το «κλειδί» για την ισορροπία δυνάμεων σε Μέση Ανατολή, Μαύρη Θάλασσα και Ανατολική Μεσόγειο. Για τον Τραμπ, η επαναπροσέγγιση με την Άγκυρα αποτελεί τολμηρό βήμα που μπορεί να αποδώσει διπλό κέρδος: την απομάκρυνση της Τουρκίας από τη ρωσική σφαίρα επιρροής και την αποκατάσταση της αξιοπιστίας της ως πυλώνα της συμμαχίας.

Η στρατηγική των ΗΠΑ: Ενέργεια, άμυνα και «νομιμότητα»

Όπως αποκάλυψε ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα, Τομ Μπαράκ, ο Τραμπ επέλεξε να δώσει στον Ερντογάν αυτό που «χρειάζεται» περισσότερο: διεθνή νομιμοποίηση. Και αυτή δεν εκφράζεται μόνο με λόγια συμπάθειας, αλλά με συγκεκριμένα ανταλλάγματα.
Η Ουάσινγκτον δείχνει διατεθειμένη να επανεξετάσει την άρση των κυρώσεων CAATSA, να ανοίξει εκ νέου τη συζήτηση για την ένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 και να προχωρήσει σε μεγάλα συμβόλαια αγοράς αμερικανικών αεροσκαφών και συστημάτων άμυνας.

Παράλληλα, το ενεργειακό σκέλος είναι κρίσιμο. Η συμφωνία για την προμήθεια 70 δισ. κυβικών μέτρων LNG από τις ΗΠΑ σε βάθος 20ετίας εξυπηρετεί τον στόχο της Ουάσινγκτον να περιορίσει τα έσοδα της Μόσχας, ενώ για την Άγκυρα σημαίνει διαφοροποίηση των πηγών – αλλά με σαφώς αυξημένο κόστος. Στο ίδιο πλαίσιο, οι ΗΠΑ προωθούν την πώληση πυρηνικών αντιδραστήρων μικρής κλίμακας, ως εναλλακτική του ρωσικού έργου στο Ακούγιου.

Ο Ερντογάν ως «μεσολαβητής» και περιφερειακός ηγέτης

Η Άγκυρα προβάλλεται από τις ΗΠΑ ως απαραίτητος δίαυλος επικοινωνίας τόσο με τη Μόσχα όσο και με τη Δύση. Είτε στη Συρία, όπου διαθέτει επιρροή σε ένοπλες οργανώσεις, είτε στην Ουκρανία, όπου μπορεί να μιλήσει και με τον Πούτιν και με τους Δυτικούς, είτε στη Γάζα, όπου ο Ερντογάν εμφανίζεται ως συνομιλητής Τραμπ και Πούτιν, η Τουρκία αξιοποιεί το ρόλο του «ισορροπιστή».

Για τον Τραμπ, αυτή η πολυδιάστατη διπλωματία ενισχύει τη θέση των ΗΠΑ σε περιοχές όπου η αμερικανική παρουσία έχει υποστεί φθορά. Για τον Ερντογάν, είναι το διαβατήριο για την αναγόρευσή του σε «περιφερειακό ηγέτη» με διεθνή αναγνώριση.

Τουρκία: Πως ο Τραμπ θέλει να απομακρύνει τον Ερντογάν από την «αγκαλιά» της Ρωσίας και να τον κάνει «μαντρόσκυλο» των Αμερικανικών συμφερόντων σε Μέση Ανατολή και Μαύρη Θάλασσα- Οι συνέπειες για Ελλάδα-Ισραήλ

Οι προσωπικές σχέσεις και το στοιχείο της «εύνοιας»

Πέρα από τα γεωπολιτικά συμφέροντα, η προσωπική χημεία παίζει ρόλο. Ο Τραμπ δεν διστάζει να αποκαλεί τον Ερντογάν «φίλο» και να τον επαινεί δημοσίως. Αυτή η σχέση διευκολύνει παραχωρήσεις που σε άλλη περίπτωση θα συναντούσαν ισχυρή αντίσταση στο Κογκρέσο. Στο εσωτερικό της Τουρκίας, η εικόνα ενός Προέδρου που αποσπά τιμές και αναγνώριση από τον Λευκό Οίκο λειτουργεί ενισχυτικά στη ρητορική του Ερντογάν περί «εθνικών επιτυχιών».

Βραχυπρόθεσμα οφέλη – μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι

Στο άμεσο μέλλον, η Άγκυρα αναμένει κέρδη: πιθανή επιστροφή στο πρόγραμμα F-35, μεγάλα εξοπλιστικά συμβόλαια, και την ενίσχυση της εικόνας της ως διπλωματικού μεσολαβητή. Ωστόσο, οι μακροπρόθεσμες συνέπειες είναι πιο σύνθετες. Η ενεργειακή στροφή σε ακριβότερες αμερικανικές πηγές μπορεί να πιέσει την τουρκική οικονομία, ενώ η απομάκρυνση από τη Ρωσία ενδέχεται να προκαλέσει νέες τριβές στην περιφερειακή ισορροπία.

Επιπλέον, η αμερικανική στήριξη σε έναν αυταρχικό ηγέτη προκαλεί αντιδράσεις τόσο στην Ουάσινγκτον όσο και στην Ευρώπη, όπου πολλοί βλέπουν την πολιτική Τραμπ ως υπονόμευση των δημοκρατικών αξιών.

Οι συνέπειες για Ελλάδα και Ισραήλ

Η ενίσχυση της Τουρκίας, στρατιωτικά και διπλωματικά, έχει άμεσες προεκτάσεις για την Ελλάδα και το Ισραήλ. Ένας Ερντογάν που θα επανέλθει ως «αγαπημένος σύμμαχος» της Ουάσινγκτον θα διαθέτει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για να προωθήσει τις αναθεωρητικές του βλέψεις σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, η αναβάθμιση των σχέσεων Άγκυρας–ΗΠΑ μπορεί να περιπλέξει το στρατηγικό τρίγωνο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, στο οποίο στηρίζεται η ενεργειακή και αμυντική συνεργασία της περιοχής.

Η αντίδραση των ελληνο-ισραηλινών λόμπι στην Ουάσινγκτον θα είναι καθοριστική. Αν οι κυβερνήσεις Αθήνας και Τελ Αβίβ κινηθούν συντονισμένα, ίσως καταφέρουν να μετριάσουν το βάθος της αμερικανοτουρκικής σύμπλευσης. Σε διαφορετική περίπτωση, Ελλάδα και Ισραήλ κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με έναν «αναβαθμισμένο» Ερντογάν, που θα έχει στα χέρια του όχι μόνο περισσότερα όπλα, αλλά και το πολύτιμο όπλο της αμερικανικής πολιτικής νομιμοποίησης.