Τουρκία: Πως βλέπει την κόντρα Ερντογάν-Νετανιάχου ο «φιλότουρκος» Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ;-Το «στίγμα» που θέλει να δώσει Ουάσιγκτον στην επικείμενη Σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ και οι συνέπειες για Ελλάδα-Ισραήλ

Ο Αμερικανός Πρέσβης στην Τουρκία και Ειδικός Απεσταλμένος για τη Συρία Τόμ Μπάρακ υιοθετεί πλέον μια  ξεκάθαρη φιλοτουρκική προσέγγιση, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις και ερωτήματα για τη συνολική γραμμή της Ουάσιγκτον στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Τουρκία: Πως βλέπει την κόντρα Ερντογάν-Νετανιάχου ο «φιλότουρκος» Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ;-Το «στίγμα» που θέλει να δώσει Ουάσιγκτον στην επικείμενη Σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ και οι συνέπειες για Ελλάδα-Ισραήλ

Σε μια συγκυρία όπου η ένταση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ παραμένει υψηλή και οι περιφερειακές ισορροπίες είναι εύθραυστες, οι τοποθετήσεις του Μπάρακ ερμηνεύονται από αρκετούς ως προσπάθεια επανατοποθέτησης της αμερικανικής στρατηγικής, με στόχο τον έλεγχο της κλιμάκωσης, αλλά και με εμφανή διάθεση διαφοροποίησης από το ισραηλινό δόγμα ασφάλειας.

Ο Μπάρακ, μιλώντας στο Φόρουμ Διπλωματίας της Αττάλειας, άσκησε σαφή κριτική στη στρατιωτική στρατηγική του Ισραήλ, χαρακτηρίζοντας την εκτεταμένη χρήση βίας ως αδιέξοδη επιλογή που δεν οδηγεί σε σταθερή επίλυση των περιφερειακών συγκρούσεων. Με αυτόν τον τρόπο διαφοροποιήθηκε ανοιχτά από τη λογική του Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος επιμένει στη σταδιακή εξουδετέρωση των αντιπάλων του Ισραήλ.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι οι πρόσφατες εξελίξεις, όπως η προσωρινή εκεχειρία στον Λίβανο, αποτελούν «αναγκαία παύση» και όχι μόνιμη λύση, αφήνοντας να εννοηθεί πως η σταθερότητα στην περιοχή παραμένει εύθραυστη και εξαρτώμενη από συνεχή διπλωματική διαχείριση.

Το λιβανικό μέτωπο και οι προτάσεις αποκλιμάκωσης

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Μπάρακ φέρεται να είχε προτείνει νωρίτερα μια δίμηνη παύση των ισραηλινών επιχειρήσεων στον Λίβανο, συνοδευόμενη από αποχώρηση δυνάμεων και έναρξη συνομιλιών για τα θαλάσσια και χερσαία σύνορα.

Η πρόταση αυτή δεν προχώρησε, καθώς, σύμφωνα με περιφερειακές αναφορές, το Ισραήλ δεν την αποδέχθηκε επισήμως. Παράλληλα, ο ίδιος φέρεται να προειδοποίησε τη Βηρυτό ότι η καθυστέρηση στον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ θα μπορούσε να οδηγήσει σε μονομερείς ισραηλινές ενέργειες.

Το πλαίσιο που τελικά διαμορφώθηκε, με μια προσωρινή εκεχειρία, παρουσιάστηκε ως αποτέλεσμα ευρύτερων διπλωματικών διεργασιών με αμερικανική πρωτοβουλία, χωρίς όμως να αίρει τις βαθιές διαφωνίες γύρω από τον ρόλο της Χεζμπολάχ και τον έλεγχο των όπλων στον Λίβανο.

Ο ρόλος Τουρκίας και Πακιστάν στις περιφερειακές διεργασίες

Σημαντική παράμετρο αποτελεί και η αυξημένη διπλωματική κινητικότητα της Τουρκίας, η οποία επιχειρεί να τοποθετηθεί ως κεντρικός παίκτης στις εξελίξεις, ιδιαίτερα στο ζήτημα της Μέσης Ανατολής.

Παράλληλα, το Πακιστάν εμφανίζεται ως τεχνικός διαμεσολαβητής σε επαφές που αφορούν τον άξονα Ιράν–ΗΠΑ, ενισχύοντας ένα πολύπλοκο πλέγμα συνομιλιών που ξεπερνά τα παραδοσιακά διπλωματικά σχήματα.

Ο Μπάρακ αναφέρθηκε επίσης στο κλίμα έντασης που καλλιεργείται στον δημόσιο λόγο της περιοχής, σημειώνοντας ότι τόσο τουρκικά όσο και ισραηλινά μέσα ενημέρωσης αναπαράγουν μαξιμαλιστικά σενάρια και χάρτες γεωπολιτικής επέκτασης, ενισχύοντας το κλίμα καχυποψίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, παρουσίασε ως αμερικανική «αντιπρόταση» την ενίσχυση των Συμφωνιών του Αβραάμ και τη σταδιακή ένταξη περισσότερων κρατών σε ένα περιφερειακό πλαίσιο συνεργασίας, με στόχο τη σταθεροποίηση της Συρίας και της ευρύτερης περιοχής.

Τουρκία: Πως βλέπει την κόντρα Ερντογάν-Νετανιάχου ο «φιλότουρκος» Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ;-Το «στίγμα» που θέλει να δώσει Ουάσιγκτον στην επικείμενη Σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ και οι συνέπειες για Ελλάδα-Ισραήλ

F-35, ΝΑΤΟ και το «μήνυμα» της Ουάσιγκτον

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στο ζήτημα των F-35 και των αμερικανικών κυρώσεων προς την Τουρκία μετά την αγορά των ρωσικών S-400. Ο Μπάρακ άφησε να εννοηθεί ότι υπάρχει πολιτικό παράθυρο επανεξέτασης της συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα, εντός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου.

Οι αναφορές αυτές συνδέονται ευθέως με το γενικότερο κλίμα ενόψει της επικείμενης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου η Ουάσιγκτον επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση της Τουρκίας εντός της δυτικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας και στις έντονες αντιρρήσεις συμμάχων, με πρώτο το Ισραήλ.

Οι ευρύτερες επιπτώσεις για Ελλάδα – Ισραήλ

Σε αυτό το γεωπολιτικό περιβάλλον, οι εξελίξεις δεν αφήνουν ανεπηρέαστη την Ανατολική Μεσόγειο. Η πιθανή αναβάθμιση της τουρκικής αεροπορικής ισχύος μέσω επανένταξης στο πρόγραμμα F-35 εκτιμάται ότι θα μεταβάλει τις ισορροπίες ισχύος στην περιοχή.

Για Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ, μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε νέα δεδομένα αποτροπής και αυξημένη στρατιωτική πίεση σε ένα ήδη τεταμένο περιβάλλον, όπου οι διμερείς και τριμερείς συνεργασίες επιχειρούν να λειτουργήσουν ως αντίβαρο.

Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τις παρεμβάσεις του Τόμ Μπάρακ είναι ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί μια πιο ευέλικτη και διαμεσολαβητική στρατηγική, με στόχο την αποκλιμάκωση των περιφερειακών συγκρούσεων.

Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή ερμηνεύεται από ορισμένες πλευρές ως υπερβολικά «ισορροπητική» υπέρ της Άγκυρας, γεγονός που, αντί να μειώνει τις εντάσεις, ενδέχεται να τροφοδοτεί νέες τριβές και να αναδιαμορφώνει επικίνδυνα τις ισορροπίες ισχύος στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου.