Τουρκία: Σκοπεύει ο Τραμπ να κάνει τον Ερντογάν «αφεντικό» στον ισλαμικό κόσμο;

Η επικείμενη επιστροφή των τουρκικών στρατευμάτων στην Παλαιστίνη, μετά από 108 ολόκληρα χρόνια από την τελευταία τους παρουσία, αποτελεί μια εξέλιξη με εξαιρετική ιστορική σημασία.

Τουρκία: Σκοπεύει ο Τραμπ να κάνει τον Ερντογάν «αφεντικό» στον ισλαμικό κόσμο;

Η κίνηση αυτή δεν είναι απλώς στρατιωτική ή γεωπολιτική· έχει συμβολικό βάρος που επαναφέρει στο προσκήνιο την Τουρκία ως περιφερειακή δύναμη με αυξημένη επιρροή στον ισλαμικό κόσμο.

Αλλά γιατί ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να δώσει στην Τουρκία αυτόν τον ρόλο;

Ο βασικός λόγος είναι η εξαιρετική στρατηγική θέση της Άγκυρας: αυτή τη στιγμή, η Τουρκία δεν αντιμετωπίζει κανέναν πραγματικό εχθρό. Επιπλέον, έχει καταφέρει να χτίσει σχέσεις εμπιστοσύνης με αραβικές, τουρκόφωνες και ευρασιατικές μουσουλμανικές χώρες, καθιστώντας την αξιόπιστο διαμεσολαβητή σε πολλές κρίσεις.

Η επιρροή της εκτείνεται από τις μουσουλμανικές χώρες της Αφρικής μέχρι τη Μαλαισία, επηρεάζοντας συνολικά πάνω από ενάμιση δισεκατομμύριο ανθρώπους. Και αυτό δεν συνέβη τυχαία: είναι αποτέλεσμα ενός στρατηγικού σχεδίου που υλοποιείται μεθοδικά τα τελευταία δύο δεκαετίες.

Συμμαχίες στρατηγικής σημασίας ενισχύουν ακόμη περισσότερο τη θέση της Τουρκίας: από την πλήρη συνεργασία με το Κατάρ και την πλέον ισλαμιστική Συρία, έως την επιρροή της στη Λιβύη. Εκεί, η Τουρκία έχει κατορθώσει να ελέγχει την κυβέρνηση του Α. Ντμπεϊμπά, που διοικεί το δυτικό τμήμα της χώρας, ενώ ταυτόχρονα επηρεάζει και το ανατολικό κομμάτι υπό τον στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ και την οικογένειά του.

Παράλληλα, η Άγκυρα έχει επαναφέρει τις σχέσεις της με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, συνάπτοντας συμφωνίες πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ έχει πλησιάσει σημαντικά και την Αίγυπτο, η οποία φαίνεται να προτιμά στρατηγικές σχέσεις με την Τουρκία παρά με την Ελλάδα. Μέσω της Τουρκίας, το Κάιρο μπορεί να εξασφαλίσει σημαντικά ανταλλάγματα και να διατηρήσει τον έλεγχο στη Μουσουλμανική Αδελφότητα, ένα πολιτικό κίνημα με επιρροές που θυμίζουν τη σύνδεση Σιν Φέιν – IRA στη Βόρεια Ιρλανδία.

Σημαντική επιτυχία της Τουρκίας αποτελεί και η επίλυση του μακροχρόνιου ζητήματος με το κουρδικό PKK, που ουσιαστικά αυτοδιαλύθηκε, επιτρέποντας στην Άγκυρα να παρουσιάζεται ως χώρα «χωρίς μεγάλα εσωτερικά προβλήματα». Για τον Τραμπ, η Τουρκία εμφανίζεται σήμερα ως μια χώρα με πολλαπλές συμμαχίες και ελάχιστες αντιπαλότητες – ένα κράτος που μπορεί να κινηθεί ελεύθερα σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο.

Τουρκία: Σκοπεύει ο Τραμπ να κάνει τον Ερντογάν «αφεντικό» στον ισλαμικό κόσμο;

Η στρατιωτική διάσταση δεν λείπει: η πιθανή προμήθεια των F-35 στην Τουρκία, παρά τα εμπόδια που θέτει ο νόμος CAATSA λόγω των ρωσικών S-400, δείχνει τη στρατηγική σημασία που αποδίδεται στην Άγκυρα. Στην πράξη, οι Αμερικανοί διαθέτουν αρκετές «εξαιρέσεις» για να παρακάμψουν τον νόμο, εάν το κρίνουν απαραίτητο.

Παράλληλα, η ισραηλινή επιρροή δείχνει σημάδια φθοράς, ενώ η παλαιστινιακή Χαμάς διατηρεί μέγιστη εμπιστοσύνη στην Τουρκία. Αυτό καθιστά την Άγκυρα τον μοναδικό παράγοντα ικανό να διαχειριστεί το ζήτημα του αφοπλισμού της Χαμάς και, ταυτόχρονα, να παίξει ρόλο στο μέλλον του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Παρά τη φιλική σχέση του Τραμπ με τον Νετανιάχου, η αμερικανική στρατηγική φαίνεται να προωθεί αλλαγές ώστε να περιοριστούν οι διεθνείς αντιδράσεις για την τραγωδία στη Γάζα και τους 70.000 νεκρούς Παλαιστίνιους.

Στην πράξη, η Τουρκία θα μπορεί πλέον να τοποθετήσει στρατεύματα στην καρδιά της Γάζας, καλοδεχούμενη από τους Παλαιστίνιους, χωρίς να κατηγορείται για υποστήριξη προς το Τελ Αβίβ. Με αυτόν τον τρόπο, ο Τραμπ επιλύει ένα από τα πιο σύνθετα γεωπολιτικά προβλήματα της εποχής, αναβαθμίζοντας παράλληλα την Τουρκία σε υπερθετικό βαθμό.

Η Ελλάδα, από την άλλη, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα. Οι παραδοσιακές επενδύσεις στην ισραηλινο-ελληνική συμμαχία μπορεί να αποδειχθούν προβληματικές, καθώς η γεωστρατηγική μετατόπιση των ισραηλινών συμφερόντων είναι πλέον πιθανή. Η Αθήνα καλείται να προσαρμοστεί, να εντοπίσει σημεία σύγκλισης με τους «διαδόχους» του Νετανιάχου και να κινηθεί με ευελιξία και ρεαλισμό.

Η επιστροφή των τουρκικών στρατευμάτων στην Παλαιστίνη 108 χρόνια μετά από την τελευταία τους παρουσία δεν είναι απλώς μια στρατιωτική κίνηση. Είναι ένα ιστορικό γεγονός, με συνέπειες που ξεπερνούν τα σύνορα της Μέσης Ανατολής. Στην Αθήνα, πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο. Στον κόσμο της γεωπολιτικής, επιβιώνουν οι ευέλικτοι, οι προνοητικοί και οι ρεαλιστές.