Τουρκία: «Στόχος μας να μπουν όλες οι χώρες της περιοχής κάτω από την ίδια ομπρέλα»- Τη γιγάντωση του Ισλαμικού ΝΑΤΟ ονειρεύεται ο Ερντογάν

Η συμφωνία Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν παραμένει ανοιχτή σε νέες συμμετοχές – «Η ασφάλεια του ενός είναι ασφάλεια όλων», δηλώνει ο Τούρκος πρόεδρος.

Τουρκία: «Στόχος μας να μπουν όλες οι χώρες της περιοχής κάτω από την ίδια ομπρέλα»- Τη γιγάντωση του Ισλαμικού ΝΑΤΟ ονειρεύεται ο Ερντογάν

Μια περιφερειακή αμυντική συμμαχία με ορίζοντα πολύ πέρα από τα σημερινά της σύνορα φαίνεται να οραματίζεται ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, παρουσιάζοντας τη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας ως το πρώτο βήμα για τη δημιουργία μιας ευρύτερης αρχιτεκτονικής ασφάλειας στη Μέση Ανατολή.

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Asharq Al-Awsat, ο Τούρκος πρόεδρος υπογραμμίζει ότι η συμφωνία μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν δεν αποτελεί ένα κλειστό σχήμα τριών κρατών. Αντίθετα, όπως εξηγεί, η πόρτα παραμένει ανοιχτή για νέες συμμετοχές, με τελικό ζητούμενο τη συγκρότηση ενός μηχανισμού που θα μπορούσε να αγκαλιάσει, σε βάθος χρόνου, το σύνολο των χωρών της περιοχής.

Η εικόνα που χρησιμοποιεί ο Ερντογάν είναι χαρακτηριστική: μια κοινή «ομπρέλα» ασφάλειας, κάτω από την οποία θα μπορούσαν να βρεθούν κάποια στιγμή όλα τα κράτη της περιοχής, με κοινό παρονομαστή την ειρήνη, τη σταθερότητα και την αμοιβαία προστασία.

«Να φέρουμε μια μέρα όλες τις χώρες κάτω από αυτή την ομπρέλα»

Ο Ερντογάν συνδέει τη νέα συμφωνία με τις βαθιές αλλαγές που έχουν συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στο περιφερειακό περιβάλλον ασφαλείας. Όπως υποστηρίζει, οι εξελίξεις καθιστούν ολοένα πιο επιτακτική την ανάγκη οι ίδιες οι χώρες της περιοχής να αναλάβουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαχείριση των κρίσεων που τις αφορούν.

«Πάντα υποστηρίζαμε ότι τα περιφερειακά ζητήματα πρέπει να αναλαμβάνονται και να επιλύονται από τις χώρες της περιοχής», αναφέρει, παρουσιάζοντας τη Συμφωνία της Μέκκας ως ένα πρώτο, αλλά σημαντικό, βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.

Το μήνυμα της Άγκυρας, πάντως, δεν περιορίζεται στην υφιστάμενη τριμερή συνεργασία. Ο Τούρκος πρόεδρος αφήνει ξεκάθαρα να εννοηθεί ότι το σχήμα φιλοδοξεί να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερο γεωγραφικό και πολιτικό αποτύπωμα.

«Το όραμά μας δεν είναι να περιοριστούμε σε αυτές τις τρεις χώρες, αλλά να διευρυνθούμε ακόμη περισσότερο και, εάν είναι δυνατόν, μια μέρα να φέρουμε όλες τις χώρες της περιοχής κάτω από αυτή την ομπρέλα», δηλώνει ο Ερντογάν.

Για τον ίδιο, μια τέτοια διεύρυνση δεν θα αποτελούσε απλώς αριθμητική ενίσχυση της συμφωνίας, αλλά θα μπορούσε να μετατραπεί σε καταλύτη για μια νέα ισορροπία ασφαλείας στη Μέση Ανατολή. Όπως εκτιμά, θα μπορούσε να αποτελέσει «το σημαντικότερο βήμα» προς μια σταθερότητα με πιο μόνιμα χαρακτηριστικά.

«Δεν στρεφόμαστε εναντίον καμίας χώρας»

Την ίδια ώρα, ο Ερντογάν επιχειρεί να αποσυνδέσει τη Συμφωνία της Μέκκας από την εικόνα μιας συγκυριακής συμμαχίας που δημιουργήθηκε ως απάντηση στην αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Αναγνωρίζει ότι η πορεία της έντασης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης επηρεάζει καθοριστικά τις ισορροπίες στην περιοχή, υπογραμμίζει ωστόσο ότι θα ήταν απλουστευτικό να θεωρηθεί η νέα αμυντική συμφωνία αποκλειστικά προϊόν της συγκεκριμένης κρίσης.

Σύμφωνα με τον Τούρκο πρόεδρο, η ιδέα έχει τις ρίζες της σε παλαιότερες συζητήσεις της Άγκυρας με τη Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και άλλες χώρες της περιοχής. Η συμφωνία, επομένως, παρουσιάζεται ως αποτέλεσμα μιας ευρύτερης στρατηγικής επεξεργασίας και όχι ως μια βιαστική αντίδραση στις τελευταίες εξελίξεις.

Ο Ερντογάν επιμένει, μάλιστα, ότι πίσω από τη νέα αμυντική αρχιτεκτονική δεν υπάρχει πρόθεση αντιπαράθεσης με κάποιο συγκεκριμένο κράτος.

«Δεν στοχεύουμε καμία χώρα με αυτή τη συμφωνία. Μοναδικός μας στόχος είναι η περιφερειακή ειρήνη, η σταθερότητα και η ευημερία των λαών μας», τονίζει.

Με αυτόν τον τρόπο, η Άγκυρα επιχειρεί να παρουσιάσει τη συμφωνία όχι ως έναν ακόμη κρίκο στη μακρά αλυσίδα των περιφερειακών ανταγωνισμών, αλλά ως εργαλείο αποτροπής και σταθεροποίησης.

Τουρκία: «Στόχος μας να μπουν όλες οι χώρες της περιοχής κάτω από την ίδια ομπρέλα»- Τη γιγάντωση του Ισλαμικού ΝΑΤΟ ονειρεύεται ο Ερντογάν

«Η ασφάλεια του ενός είναι η ασφάλεια όλων»

Στον πυρήνα της Συμφωνίας Κοινής Άμυνας βρίσκεται η πρόβλεψη για συλλογική αντιμετώπιση μιας απειλής. Η βασική λογική είναι ότι μια σοβαρή απειλή για την ασφάλεια ενός από τα συμβαλλόμενα κράτη δεν θα αντιμετωπίζεται ως αποκλειστικά εθνικό ζήτημα, αλλά θα αφορά συνολικά τους εταίρους.

Ο Ερντογάν, ωστόσο, επιχειρεί να δώσει στη συγκεκριμένη πρόβλεψη ευρύτερη διάσταση, πέρα από μια στενά στρατιωτική ερμηνεία. Η συλλογική άμυνα, όπως εξηγεί, συνδέεται με την ενίσχυση της αποτροπής και της αμοιβαίας ασφάλειας, αλλά και με την εμβάθυνση της συνεργασίας στην αμυντική βιομηχανία, την υλοποίηση κοινών προγραμμάτων και την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

«Το μήνυμα της Συμφωνίας Κοινής Άμυνας της Μέκκας είναι πολύ σαφές: η ασφάλεια του ενός είναι η ασφάλεια όλων μας», σημειώνει.

Πρόκειται για μια διατύπωση που συμπυκνώνει τη φιλοσοφία με την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να περιγράψει το νέο σχήμα: η ασφάλεια παύει να αντιμετωπίζεται ως υπόθεση του κάθε κράτους ξεχωριστά και μετατρέπεται σε συλλογική υπόθεση των χωρών που επιλέγουν να συμμετάσχουν.

Το Ορμούζ στο επίκεντρο και η ανάγκη για αποκλιμάκωση

Στη συνέντευξή του, ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρεται εκτενώς και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, αναδεικνύοντας τη στρατηγική τους σημασία όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή, αλλά για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.

Τα χαρακτηρίζει «μία από τις ζωτικές αρτηρίες της παγκόσμιας οικονομίας», υπογραμμίζοντας ότι από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα εξαρτώνται κρίσιμες ροές του διεθνούς ενεργειακού εφοδιασμού και του παγκόσμιου εμπορίου.

Γι’ αυτό και, όπως επισημαίνει, οποιαδήποτε παρατεταμένη ένταση στην περιοχή δεν παραμένει εγκλωβισμένη στα γεωγραφικά όρια του Περσικού Κόλπου. Οι επιπτώσεις μεταφέρονται γρήγορα στις διεθνείς αγορές και στην καθημερινότητα των οικονομιών σε ολόκληρο τον κόσμο, όπως έχει ήδη καταδειχθεί από τις διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου.

Ο Ερντογάν τάσσεται υπέρ της ταχείας αποκλιμάκωσης και ζητά την αποκατάσταση της ασφαλούς και απρόσκοπτης λειτουργίας των Στενών, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή ροή του διεθνούς εμπορίου.

«Ο δρόμος για μια μόνιμη λύση στα Στενά του Ορμούζ, στην Ουκρανία ή στην Παλαιστίνη δεν περνά μέσα από τη σύγκρουση, αλλά μέσα από τη διπλωματία», υπογραμμίζει.

Η θέση αυτή εντάσσεται, σύμφωνα με τον ίδιο, στην ευρύτερη αντίληψη που βρίσκεται πίσω από τη Συμφωνία της Μέκκας: ότι οι περιφερειακές κρίσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται διαρκώς μέσα από ανταγωνισμούς και εξωτερικές παρεμβάσεις, αλλά απαιτούν μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης από τις ίδιες τις χώρες της περιοχής.

Έτσι, η «ομπρέλα» που περιγράφει ο Ερντογάν δεν αφορά μόνο την κοινή άμυνα με τη στενή έννοια. Αποτελεί, όπως την παρουσιάζει, ένα ευρύτερο πολιτικό και στρατηγικό όραμα για μια Μέση Ανατολή όπου η ασφάλεια θα στηρίζεται περισσότερο στη συνεργασία των ίδιων των περιφερειακών δυνάμεων και λιγότερο στη διαχείριση των κρίσεων από εξωτερικούς παράγοντες.