Τουρκία: Τα «απόνερα» της συνάντησης του Ερντογάν με τον Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο- Ο «Σουλτάνος» κέρδισε, η Τουρκία έχασε

Η πρόσφατη επίσκεψη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον Λευκό Οίκο δεν ήταν απλώς μια διπλωματική κίνηση. Ήταν ένα ορόσημο που αποκαλύπτει την πορεία της Τουρκίας προς μια αυταρχική κατεύθυνση, περισσότερο όμοια με καθεστώτα της Μέσης Ανατολής παρά με ένα δημοκρατικό κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ.

Τουρκία: Τα «απόνερα» της συνάντησης του Ερντογάν με τον Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο- Ο «Σουλτάνος» κέρδισε, η Τουρκία έχασε

Σύμφωνα με τον ηγέτη της αντιπολίτευσης, Οζγκιούρ Οζέλ, η πρόσβαση στο Οβάλ Γραφείο έγινε μέσω μυστικής διαδρομής. Ο Ερντογάν συναντήθηκε με τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, χρησιμοποιώντας ως μοχλό πίεσης μια τεράστια συμφωνία με την Boeing, και την επόμενη μέρα η Turkish Airlines ανακοίνωσε την αγορά έως και 225 αεροσκαφών. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η συνάντηση ήταν λιγότερο ζήτημα πολιτικής και περισσότερο μια υπόθεση δισεκατομμυρίων, με εμπορικά «αντίτιμα» ως κύριο εργαλείο πίεσης.

Οι δηλώσεις του Αμερικανού Πρέσβη στην Τουρκία και Ειδικού Εκπροσώπου για τη Συρία, Τομ Μπαράκ, ήταν αποκαλυπτικές. Χαρακτήρισε την Τουρκία «μια δημοκρατία, αλλά κάπως αυταρχική» και υπέδειξε ότι ο Ερντογάν αναζητά κυρίως επικύρωση από ισχυρούς εξωτερικούς παράγοντες, όχι από τον λαό του. Η υποδοχή του στον Λευκό Οίκο θύμιζε περισσότερο εκείνη ενός μονάρχη του Κόλπου παρά ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ.

Η επίσκεψη αποκάλυψε επίσης την εκκωφαντική σιωπή γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα. Δεν τέθηκαν ερωτήματα για φυλακισμένους αντιφρονούντες ή φιμωμένα μέσα ενημέρωσης και η κατάρρευση της δικαστικής ανεξαρτησίας αγνοήθηκε πλήρως. Το χάσμα μεταξύ της πραγματικότητας στην Τουρκία και της εικόνας που παρουσιάζεται διεθνώς έγινε εμφανές, υπογραμμίζοντας την αποξένωση της εξουσίας από τον λαό της.

Η ρητορική του Ερντογάν απέναντι σε διεθνή θέματα διαφέρει δραματικά από την πραγματικότητα. Στον ΟΗΕ αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ομιλίας του στη Γάζα, αλλά στο Οβάλ Γραφείο παρέμεινε σιωπηλός για τα ίδια ζητήματα. Όταν ο Τραμπ απαίτησε να σταματήσει η Τουρκία την αγορά ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, δεν αντέδρασε και, ακόμη χειρότερα, δέχτηκε ειρωνικά σχόλια για τις «στημένες εκλογές» χωρίς δημόσια αντίδραση. Η εξωτερική διπλωματία του Ερντογάν στηρίζεται πλέον σε συμβιβασμούς και σε υποταγή σε ισχυρά εξωτερικά συμφέροντα.

Τουρκία: Τα «απόνερα» της συνάντησης του Ερντογάν με τον Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο- Ο «Σουλτάνος» κέρδισε, η Τουρκία έχασε

Τα τελευταία δέκα χρόνια, ο Πρόεδρος έχει αποδυναμώσει το κράτος δικαίου, έχει φιμώσει τη διαφωνία και έχει ενισχύσει ένα κράτος ασφαλείας τύπου μουχαμπαράτ, εμπνευσμένο από τα αραβικά αυταρχικά καθεστώτα. Στο εξωτερικό, η Τουρκία τώρα επιδιώκει νομιμοποίηση μέσω συμφωνιών δισεκατομμυρίων, ενώ η ίδια η Ατλαντική συμμαχία φαίνεται να νομιμοποιεί την ολίσθησή της προς την απολυταρχία.

Οι γεωπολιτικές προκλήσεις για τον Ερντογάν είναι πλέον μεγάλες. Για να αποκτήσει τα F-35, πρέπει να αποστασιοποιηθεί ενεργειακά από τη Ρωσία, θέτοντας σε κίνδυνο τη σχέση του με τον Πούτιν και τις ισορροπίες στην περιοχή. Η Τουρκία βρίσκεται σε ένα εύθραυστο σημείο, ανάμεσα στις απαιτήσεις της Ουάσινγκτον και τη στρατηγική σχέση της με τη Μόσχα.

Στο μέτωπο της Ανατολικής Μεσογείου, η χώρα δεν αντέδρασε στις πιέσεις των αμερικανικών πετρελαϊκών κολοσσών ούτε στις δηλώσεις της Αιγύπτου που ακυρώνουν ουσιαστικά το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η αβεβαιότητα γύρω από την οριοθέτηση των ελληνικών και κυπριακών ΑΟΖ παραμένει, θέτοντας κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον της περιοχής, ειδικά γύρω από Καστελόριζο, Ρόδο και Δυτική Κύπρο.

Η συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο μπορεί να ήταν προσωπική νίκη για τον Ερντογάν, αλλά για την Τουρκία σηματοδοτεί μια ήττα: η χώρα εισέρχεται σε μια φάση εξωτερικής νομιμοποίησης με υψηλό πολιτικό και γεωπολιτικό κόστος.

Η δημοκρατική της υπόσταση και η στρατηγική της θέση στην Ανατολική Μεσόγειο τίθενται υπό αμφισβήτηση, ενώ το ερώτημα παραμένει: Θα συνεχίσει η Τουρκία ως δημοκρατία που νομιμοποιείται από τον λαό της ή θα εδραιώσει τη θέση της ανάμεσα στα αυταρχικά καθεστώτα της Μέσης Ανατολής;