Τουρκία: Τα παζάρια του Ερντογάν για τα F-35, η στάση του Ντόναλντ Τραμπ και οι επόμενες κινήσεις της Αθήνας

Η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει ένας από τους μεγάλους στρατηγικούς στόχους του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος εμφανίζεται αποφασισμένος να εξετάσει κάθε διαθέσιμη επιλογή προκειμένου να ξεπεραστούν τα σημαντικά εμπόδια που εξακολουθούν να υψώνονται στον δρόμο της Άγκυρας.

Τουρκία: Τα παζάρια του Ερντογάν για τα F-35, η στάση του Ντόναλντ Τραμπ και οι επόμενες κινήσεις της Αθήνας

Η πρόσφατη επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην Τουρκία, αλλά και το ιδιαίτερα θερμό κλίμα που καταγράφηκε στη συνάντησή του με τον Τούρκο πρόεδρο, δημιούργησαν στην τουρκική πλευρά την προσδοκία ότι ίσως υπάρχει πλέον ένα παράθυρο ευκαιρίας για την επίτευξη μιας συμφωνίας.

Ωστόσο, η εξίσωση κάθε άλλο παρά εύκολη είναι. Στην Άγκυρα γνωρίζουν καλά πως δεν αρκούν οι θετικές δηλώσεις και οι διπλωματικές φιλοφρονήσεις, αλλά απαιτούνται συγκεκριμένα βήματα ώστε η υπόθεση να περάσει από το επίπεδο των συζητήσεων σε μια απτή εξέλιξη. Ο Ντόναλντ Τραμπ, παρά το καλό κλίμα και τις θετικές αναφορές, απέφυγε να δώσει δημόσια μια ξεκάθαρη δέσμευση, γεγονός που δείχνει πως το σίριαλ των F-35 για την Τουρκία φαίνεται πως θα έχει ακόμη αρκετά «επεισόδια».

Στην τουρκική πρωτεύουσα εξετάζονται ήδη διάφορα σενάρια, με ένα από τα βασικότερα να αφορά τη μεταβίβαση των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 σε τρίτη χώρα. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε θεωρητικά να ανοίξει τον δρόμο για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, ωστόσο ούτε αυτή η λύση είναι απλή. Και αυτό γιατί θα απαιτούνταν, μεταξύ άλλων, η συγκατάθεση της Μόσχας, από την οποία η Άγκυρα είχε προμηθευτεί τα συγκεκριμένα συστήματα.

Οι πληροφορίες δείχνουν πως η τουρκική πλευρά επιδιώκει αρχικά να εξασφαλίσει την παράδοση των έξι μαχητικών αεροσκαφών που παραμένουν στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη συνέχεια να επιχειρήσει την πλήρη επιστροφή της στο πρόγραμμα. Γνωρίζει, πάντως, ότι πρόκειται για μια διαδικασία με μεγάλο χρονικό ορίζοντα, στην οποία εμπλέκονται πολλοί παράγοντες.

Μια ακόμη σημαντική παράμετρος αφορά την εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού. Ακόμη και αν τελικά βρεθεί η φόρμουλα για την απόκτηση των F-35, η Τουρκία θα χρειαστεί να εκπαιδεύσει μια νέα γενιά πιλότων και στελεχών για το συγκεκριμένο αεροσκάφος, καθώς μεγάλο μέρος όσων είχαν προηγουμένως εκπαιδευτεί στο πρόγραμμα έχει πλέον αποχωρήσει από την ενεργό υπηρεσία.

Τουρκία: Τα παζάρια του Ερντογάν για τα F-35, η στάση του Ντόναλντ Τραμπ και οι επόμενες κινήσεις της Αθήνας

Τι λέει η κυβέρνηση

Με προσεκτικό βλέμμα και ψυχραιμία παρακολουθεί η Αθήνα τις εξελίξεις γύρω από το τουρκικό αίτημα για τα F-35, δίνοντας έμφαση στη συνέχιση του σχεδιασμού που έχει υλοποιηθεί τα τελευταία χρόνια και στις αμυντικές επιλογές που έχουν ήδη δρομολογηθεί από το 2019 μέχρι σήμερα.

Το μήνυμα που εκπέμπεται από την κυβέρνηση είναι πως η ελληνική στρατηγική δεν διαμορφώνεται με βάση τις κινήσεις άλλων χωρών, αλλά στηρίζεται σε έναν αυτόνομο σχεδιασμό με στόχο την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας.

«Η χώρα μας δεν ετεροπροσδιορίζεται και δεν καθορίζει τη στρατηγική της με βάση το τι συμβαίνει μεταξύ άλλων κρατών», είναι η χαρακτηριστική θέση που μεταφέρεται από κυβερνητικές πηγές.

Ειδικότερα, σε ερώτηση του ethnos.gr για τα σενάρια περί μεταβίβασης των S-400 και το ενδεχόμενο να τεθούν συγκεκριμένες ασφαλιστικές δικλίδες στην περίπτωση που η Τουρκία αποκτήσει τελικά F-35 —όπως η διασφάλιση ότι ο εξοπλισμός δεν θα χρησιμοποιηθεί εναντίον άλλων συμμάχων χωρών στο ΝΑΤΟ— απάντησε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά: «ως προς αυτό το οποίο με ρωτήσατε, τη φημολογούμενη μεταβίβαση των S-400, εδώ καλό είναι να περιμένουμε. Καταρχάς η παράμετρος δεν είναι μόνο μία, δεν είναι μόνο μία η παράμετρος που θα επηρεάσει την απόφαση αυτή του Κογκρέσου, είναι μια σύνθετη διαδικασία. Έχει πολύ μεγάλη αξία να τονίσουμε ότι η χώρα μας δεν ετεροπροσδιορίζεται και δεν καθορίζει τη στρατηγική της με βάση το τι συμβαίνει μεταξύ άλλων κρατών. Προφανώς τα παρακολουθούμε όλα».

Και πρόσθεσε: «ως προς τις διατυπώσεις για τις οποίες με ρωτήσατε, αυτές είναι αυτονόητες διατυπώσεις, χωρίς τις οποίες δεν θα μπορούσε να προχωρήσει τίποτα. Αλλά ας μην πυροβολούμε τα πόδια μας».

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υπογράμμισε ακόμη πως η σημερινή θέση της Ελλάδας στον αμυντικό χάρτη αποτελεί αποτέλεσμα συγκεκριμένων επιλογών και συμφωνιών που υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια.

Όπως σημείωσε: «εκλέχθηκε η Κυβέρνηση αυτή σε μια χώρα που ήταν εκτός οποιασδήποτε συζήτησης F-35 και δεν είχε εγκριθεί, δεν είχε προχωρήσει, δεν είχε συμφωνηθεί να μπει στο πρόγραμμα αναβάθμισης των F-16. Και 7 χρόνια μετά είμαστε στη θέση να έχουμε υποδεχθεί 53 αναβαθμισμένα F-16, έχουμε εξασφαλίσει 20 F-35, μπορούμε άλλα 20 και περιμένουμε άλλα 30 F-16, συν όλα τα υπόλοιπα που είπα, Rafale, Belharra, όλα όσα έχουν γίνει σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής. Και η εικόνα της Τουρκίας ήταν η εντελώς αντίθετη και επί των ημερών μας βρέθηκε εκτός. Ας μην πυροβολούμε τα πόδια μας, ας μην βιαζόμαστε. Εμείς είμαστε εδώ για να παρουσιάζουμε τα πραγματικά δεδομένα και να ισχυροποιούμε όσο παραπάνω μπορούμε τη χώρα μας».

Η Αθήνα, επομένως, επιλέγει να κρατήσει χαμηλούς τόνους, παρακολουθώντας στενά τις εξελίξεις, χωρίς όμως να μεταβάλλει τον αμυντικό της σχεδιασμό. Η ελληνική πλευρά θεωρεί πως η ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων και η αναβάθμιση των διεθνών συμμαχιών της αποτελούν τα βασικά εργαλεία για τη διατήρηση της ισορροπίας στην περιοχή.