Τουρκία: Τι περιμένει ο Ερντογάν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο και γιατί έχει βαλθεί να «εντυπωσιάσει» τον Τραμπ και τους Ευρωπαίους

Η Τουρκία επενδύει έντονα πολιτικά και διπλωματικά στη Σύνοδο Κορυφής του NATO, αλλά και στη διμερή συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν, προσδοκώντας απτά γεωπολιτικά και αμυντικά οφέλη που θα ενισχύσουν τον ρόλο της στην αρχιτεκτονική ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Παρότι απομένει ακόμη χρόνος μέχρι τις 7-8 Ιουλίου, όταν και θα συγκεντρωθούν στην Άγκυρα οι 32 ηγέτες κρατών και κυβερνήσεων, η τουρκική πρωτεύουσα έχει ήδη μπει σε ρυθμούς «μεγάλης φιλοξενίας».

Η πόλη έχει πρακτικά ανανεωθεί αισθητικά, με εκτεταμένες παρεμβάσεις καθαρισμού και βαψίματος, ενώ κατά μήκος των διαδρομών που θα ακολουθούν οι επίσημες αυτοκινητοπομπές έχουν φυτευτεί τριαντάφυλλα, δημιουργώντας ένα σκηνικό υψηλής επιμέλειας και συμβολισμού.

Οι τεχνικές και οργανωτικές προετοιμασίες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, με έργα οδοποιίας να συνεχίζονται εντατικά και περίπου 70.000 αστυνομικούς και στελέχη της χωροφυλακής να αναλαμβάνουν το επιχειρησιακό σκέλος της ασφάλειας. Το προεδρικό συγκρότημα, συνολικής έκτασης 3.254.430,28 τ.μ. και 1.150 δωματίων, θα παραμείνει αποκλεισμένο, όπως και οι ζώνες γύρω από μεγάλα ξενοδοχειακά συγκροτήματα.

«Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ θα μετακινούνται με τουρκικές ηλεκτρικές λιμουζίνες Togg. Όλα βαίνουν καλώς αν και απομένουν δεκαεπτά ημέρες.»

Η παρουσία Τραμπ και ο πολιτικός συμβολισμός

Μέχρι πρόσφατα, δεν θεωρούνταν δεδομένο ότι ο πιο κρίσιμος πολιτικός συνομιλητής για τον Ερντογάν, ο πρόεδρος Τραμπ, θα παρευρισκόταν στη Σύνοδο.

Η επιβεβαίωση της συμμετοχής του, συνοδευόμενη από τη δήλωση ότι θα έρθει στην Άγκυρα «μόνο για χάρη του οικοδεσπότη Τούρκου Προέδρου», προσέδωσε στη συνάντηση ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, ενισχύοντας την εικόνα προσωπικής διπλωματίας σε μια περίοδο έντονων τριβών ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκούς συμμάχους.

Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ, σε ένα περιβάλλον πολλαπλών διαφωνιών για τη μελλοντική κατεύθυνση της Συμμαχίας, αποκτά χαρακτήρα κομβικής δοκιμασίας συνοχής. Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Hakan Fidan υπογράμμισε ότι: «πολλές ευρωπαϊκές χώρες λένε ότι το γεγονός ότι η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στην Τουρκία, με οικοδεσπότη τον Πρόεδρό μας, είναι ο σημαντικότερος παράγοντας που κατέστησε δυνατή τη συμμετοχή του Προέδρου Τραμπ στη Σύνοδο Κορυφής.

Αν ο Πρόεδρός μας δεν ήταν εκεί, αν η Τουρκία δεν ήταν εκεί, ο Τραμπ δεν θα είχε έρθει και ουσιαστικά θα είχε δηλώσει ότι δεν της έδινε σημασία».

Παράλληλα, σημείωσε ότι η απουσία του Αμερικανού προέδρου θα καθιστούσε δυσκολότερη την επίλυση κρίσιμων ζητημάτων.

Η Σύνοδος ως ευκαιρία στρατηγικής αναβάθμισης

Για την Τουρκία, η παρουσία του Αμερικανού προέδρου συνιστά διπλωματικό κεφάλαιο υψηλής αξίας. Η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως γέφυρα μεταξύ Δύσης και Ανατολής, προβάλλοντας την εικόνα ενός κράτους-ρυθμιστή σε περιφερειακές και διεθνείς κρίσεις.

Ο Χακάν Φιντάν τόνισε επίσης ότι η Σύνοδος μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία αναζωογόνησης της διατλαντικής συνεργασίας και ενίσχυσης της ευρωπαϊκής διάστασης της Συμμαχίας, την οποία η Τουρκία θεωρεί στρατηγικά κρίσιμη.

Από την πλευρά του, ο Υπουργός Άμυνας Yaşar Güler χαρακτήρισε τη Σύνοδο ως πιθανό «σημείο καμπής», επισημαίνοντας ότι δεν πρόκειται απλώς για μια τυπική συνάντηση ηγετών, αλλά για διαδικασία επανακαθορισμού της στρατηγικής κατεύθυνσης του ΝΑΤΟ. Παράλληλα έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας στη συλλογική ασφάλεια.

Κύπρος, Ανατολική Μεσόγειος και αιχμές

Στο πεδίο των περιφερειακών ισορροπιών, η Άγκυρα προσδοκά ότι η Σύνοδος θα επαναβεβαιώσει την αρχή της συλλογικής άμυνας και τη δέσμευση στο Άρθρο 5. Ωστόσο, δεν έλειψαν και οι αιχμές, με τον Τούρκο υπουργό Άμυνας να επικρίνει τη συμφωνία Γαλλίας–Κύπρος ως «παράνομη» και αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο.

Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα επιμένει στον ρόλο της ως εγγυήτρια δύναμη για την ΤΔΒΚ και επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή της για σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, προειδοποιώντας ότι θα αντιδράσει σε κάθε απειλή κατά των Τουρκοκυπρίων.

F-35, F-16 και η αμερικανική διάσταση

Καθώς πλησιάζει η Σύνοδος, τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης δίνουν έμφαση στη συνάντηση Τραμπ–Ερντογάν και στα πιθανά ανοικτά ζητήματα με τις ΗΠΑ. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα προγράμματα των μαχητικών F-35 και F-16, με την προοπτική επανένταξης της Τουρκίας στο πρώτο να παραμένει αβέβαιη, παρά τη δημόσια αισιοδοξία ορισμένων κύκλων στην Άγκυρα.

Η ρητορική περί «καλής χημείας» μεταξύ των δύο ηγετών τροφοδοτεί προσδοκίες για πιθανές παραχωρήσεις ή νέες συμφωνίες, ενώ παράλληλα παραμένουν στο τραπέζι ζητήματα που αφορούν το Αιγαίο, την ενέργεια και τη στρατηγική ρητορική περί «Γαλάζιας Πατρίδας».

Εσωτερική ισορροπία και στρατηγική αυτοπεποίθηση

Ο πρόεδρος Ερντογάν εμφανίζεται να επενδύει όλο και περισσότερο στην ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, λιγότερο όμως στην ευρωπαϊκή προοπτική πλήρους ένταξης. Η πρόσφατη παράδοση κορβέτας στη Ρουμανία παρουσιάστηκε ως ένδειξη της αυξανόμενης εξαγωγικής ισχύος της Τουρκίας στον αμυντικό τομέα.

Σε δημόσια τοποθέτησή του, ο Ερντογάν σχολίασε: «Βρισκόμαστε στη μέση μιας εξαιρετικά χαοτικής περιόδου στην οποία όσοι δεν είναι ισχυροί στο πεδίο, μπορεί ακόμη και να βρεθούν στο μενού».

Η φράση αυτή αποτυπώνει τη στρατηγική αφήγηση που επιχειρεί να ενισχύσει η Άγκυρα: έναν κόσμο αυξημένης αστάθειας, όπου η ισχύς στο πεδίο και η αυτονομία στην άμυνα καθορίζουν τον ρόλο κάθε κράτους στο διεθνές σύστημα.