Τουρκία: Τι ψάχνει ο Ερντογάν στον Λευκό Οίκο, μετά από 6 ολόκληρα χρόνια;- Πιο κοντά από ποτέ στα «πολυπόθητα» F-35- Η στάση της Αθήνας

Μετά από εξαετή απουσία, ο Ταγίπ Ερντογάν επιστρέφει στο Οβάλ Γραφείο, με την αισιοδοξία του να κορυφώνεται για το «φλέγον» ζήτημα των F-35. Το βλέμμα της Αθήνας στραμμένο στην Ουάσιγκτον.

Τουρκία: Τι ψάχνει ο Ερντογάν στον Λευκό Οίκο, μετά από 6 ολόκληρα χρόνια;- Πιο κοντά από ποτέ στα «πολυπόθητα» F-35- Η στάση της Αθήνας

Η πολυαναμενόμενη συνάντηση

Στις 25 Σεπτεμβρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα ανοίξει τις πύλες του Λευκού Οίκου στον Τούρκο ομόλογό του. Στην ατζέντα βρίσκονται εμπορικές και στρατιωτικές συμφωνίες, αλλά και οι συνομιλίες για το πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, από το οποίο η Άγκυρα είχε αποκλειστεί το 2019.

Ο ίδιος ο Τραμπ, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, προανήγγειλε «μεγάλες εμπορικές και στρατιωτικές συμφωνίες» που περιλαμβάνουν την αγορά αεροσκαφών Boeing, νέα συμβόλαια για F-16 και –κυρίως– την επανεκκίνηση των συνομιλιών για τα F-35, εκφράζοντας βεβαιότητα ότι θα υπάρξει θετική κατάληξη.

Από την πλευρά του, ο Ερντογάν έχει ήδη προαναγγείλει από το καλοκαίρι πως έχει εξασφαλίσει «συμφωνία» με τον Τραμπ, δηλώνοντας πεπεισμένος ότι «τα F-35 θα αρχίσουν να παραδίδονται στην Τουρκία μέσα στη θητεία του».

Η σύνθετη σχέση των δύο ηγετών

Η επικείμενη επίσκεψη έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς σηματοδοτεί την πρώτη παρουσία του Τούρκου προέδρου στον Λευκό Οίκο μετά την περίοδο Μπάιντεν, όταν οι σχέσεις τους είχαν ψυχρανθεί λόγω της αυταρχικής του πολιτικής.

Ο Τραμπ, αντίθετα, έχει δείξει διάθεση κατανόησης προς τον Ερντογάν, παρότι αρκετοί παραδοσιακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ –όπως το Ισραήλ– εκφράζουν έντονες επιφυλάξεις, κυρίως για τον ρόλο της Τουρκίας στη Συρία και για τις επαφές της με τη Χαμάς.

Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετά στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος έχουν κατά το παρελθόν κατηγορήσει ανοιχτά τον Ερντογάν για ισλαμιστική ατζέντα και καταστολή της αντιπολίτευσης. Παρά ταύτα, η προσωπική «χημεία» του με τον Τραμπ φαίνεται να λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας, με πληροφορίες να αναφέρουν ότι οι δύο ηγέτες επικοινωνούν απευθείας τηλεφωνικά, παρακάμπτοντας συχνά τη διπλωματική γραφειοκρατία.

Οικονομικά deals και το αγκάθι των F-35

Πέρα από τα στρατιωτικά, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται και στη μεγάλη εμπορική συμφωνία με την Boeing, η οποία περιλαμβάνει έως και 250 επιβατικά αεροσκάφη για την Turkish Airlines. Αν υλοποιηθεί, θα πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες παραγγελίες στον κλάδο, με στόχο η Κωνσταντινούπολη να εξελιχθεί σε παγκόσμιο αεροπορικό κόμβο την επόμενη δεκαετία.

Τουρκία: Τι ψάχνει ο Ερντογάν στον Λευκό Οίκο, μετά από 6 ολόκληρα χρόνια;- Πιο κοντά από ποτέ στα «πολυπόθητα» F-35- Η στάση της Αθήνας

Ωστόσο, η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει ιδιαίτερα περίπλοκη. Η αποβολή της Άγκυρας το 2019 συνδέθηκε με την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 και συνοδεύτηκε από την επιβολή κυρώσεων CAATSA στην τουρκική αμυντική βιομηχανία. Μέχρι σήμερα, οι κυρώσεις ισχύουν και η κατοχή των S-400 αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο.

Παρά τα εμπόδια, ο Ερντογάν δείχνει να ποντάρει πολλά στην προσωπική του σχέση με τον Τραμπ, θεωρώντας ότι μπορεί να «ξεπαγώσει» το αδιέξοδο.

Η στάση της Αθήνας

Η ελληνική διπλωματία αντιμετωπίζει με ψυχραιμία την εξέλιξη. Όπως σημειώνουν πηγές από το υπουργείο Εξωτερικών, «οι επαφές και οι συναντήσεις μεταξύ ηγετών κρατών-μελών του ΝΑΤΟ είναι απολύτως φυσιολογικές και δεν πρέπει να προκαλούν έκπληξη».

Ωστόσο, οι ίδιες πηγές υπογραμμίζουν ότι η αναφορά Τραμπ στα F-35 δεν αναιρεί τα υφιστάμενα νομικά εμπόδια. Ακόμη κι αν ο πρόεδρος των ΗΠΑ επιχειρήσει να χαλαρώσει τις κυρώσεις με εκτελεστικό διάταγμα, η πλήρης επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα προϋποθέτει αλλαγή νόμου από το Κογκρέσο. Και αυτό, όπως εκτιμάται στην Ουάσιγκτον, δεν είναι ρεαλιστικό, όσο η Άγκυρα εξακολουθεί να διατηρεί τους S-400 στο οπλοστάσιό της.