Τουρκία: Ύπουλα γεωπολιτικά παιχνίδια ή «τρικυμία εν κρανίω»;- O Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν «αναγνωρίζει» το δικαίωμα για τα 12 ναυτικά μίλια στα Στενά του Ορμούζ αλλά όχι στο Αιγαίο!

Μια αξιοσημείωτη διάσταση των χθεσινών δηλώσεων του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, φαίνεται να πέρασε σε δεύτερο πλάνο, αν και αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όταν εξεταστεί μέσα από το πρίσμα των διαχρονικών τουρκικών θέσεων για το Αιγαίο και το Δίκαιο της Θάλασσας.

Τουρκία: Ύπουλα γεωπολιτικά παιχνίδια ή «τρικυμία εν κρανίω»;- O Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν «αναγνωρίζει» το δικαίωμα για τα 12 ναυτικά μίλια στα Στενά του Ορμούζ αλλά όχι στο Αιγαίο!

Κατά τη διάρκεια αναφοράς του στην κατάσταση που διαμορφώνεται στο Στενό του Ορμούζ, αλλά και στις σχέσεις μεταξύ Ιράν και Ομάν, ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας έκανε μια τοποθέτηση που παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον:

«Στα διεθνή ύδατα του Ιράν υπάρχει δικαίωμα 12 ναυτικών μιλίων. Από την άλλη πλευρά βρίσκεται το Ομάν. Υπάρχει επίσης ένας θαλάσσιος διάδρομος περίπου 20 μιλίων ανάμεσά τους. Το ζήτημα είναι ποια περιοχή θα χρησιμοποιείται και με ποιον τρόπο. Εκεί υπάρχει μια διαφορά αντίληψης και χρειάζεται να υπάρξει κοινή κατανόηση ώστε να αποφευχθούν νέες εντάσεις.»

Η συγκεκριμένη αναφορά αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών παρουσιάζει ως αυτονόητο το δικαίωμα του Ιράν να διαθέτει χωρικά ύδατα εύρους 12 ναυτικών μιλίων, ακριβώς όπως προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και όπως εφαρμόζεται από τη μεγάλη πλειονότητα των κρατών της διεθνούς κοινότητας.

Η θέση αυτή, ωστόσο, έρχεται σε εμφανή αντίθεση με τη στάση που έχει υιοθετήσει η Άγκυρα στο Αιγαίο. Από το 1995 παραμένει σε ισχύ η απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, το γνωστό casus belli, σύμφωνα με την οποία μια ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια θα συνιστούσε αιτία πολέμου.

Τουρκία: Ύπουλα γεωπολιτικά παιχνίδια ή «τρικυμία εν κρανίω»;- O Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν «αναγνωρίζει» το δικαίωμα για τα 12 ναυτικά μίλια στα Στενά του Ορμούζ αλλά όχι στο Αιγαίο!

Η διαφοροποίηση αυτή αποτελεί σημείο που έχουν επισημάνει επανειλημμένα αναλυτές των ελληνοτουρκικών σχέσεων, οι οποίοι υπογραμμίζουν ότι η Τουρκία δεν απορρίπτει συνολικά την αρχή της επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.

Αντίθετα, υποστηρίζει ότι το Αιγαίο αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση, ένα ιδιαίτερο γεωγραφικό και νομικό περιβάλλον, στο οποίο  σύμφωνα με την τουρκική επιχειρηματολογία δεν μπορούν να εφαρμοστούν αυτούσιοι οι γενικοί κανόνες του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.

Το οξύμωρο της τουρκικής θέσης γίνεται ακόμη πιο έντονο αν ληφθεί υπόψη ότι η ίδια η Τουρκία έχει προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στη Μαύρη Θάλασσα, αλλά και σε σημαντικό τμήμα των ακτών της στη Μεσόγειο. Δηλαδή, έχει εφαρμόσει στην πράξη τον ίδιο κανόνα τον οποίο αρνείται να αναγνωρίσει ως δικαίωμα της Ελλάδας στο Αιγαίο.

Στην ουσία, η τουρκική αντίθεση δεν αφορά αυτή καθαυτή την αρχή των 12 ναυτικών μιλίων, αλλά την εξαίρεση που επιχειρεί να θεμελιώσει ειδικά για το Αιγαίο. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι η ιδιαιτερότητα της περιοχής, λόγω της γεωγραφικής διαμόρφωσης και της παρουσίας μεγάλου αριθμού νησιών, δημιουργεί ένα διαφορετικό καθεστώς, το οποίο απαιτεί ειδική αντιμετώπιση.

Υπό αυτό το πρίσμα, η αναφορά του Χακάν Φιντάν στο Στενό του Ορμούζ αποκτά πρόσθετο συμβολισμό. Η αποδοχή ως δεδομένου του δικαιώματος του Ιράν στα 12 ναυτικά μίλια επαναφέρει στο προσκήνιο μια από τις βασικές αντιφάσεις της τουρκικής επιχειρηματολογίας γύρω από το Δίκαιο της Θάλασσας και τις ελληνοτουρκικές διαφορές.

Μια αντίφαση που αναδεικνύει το διαφορετικό μέτρο με το οποίο η Άγκυρα αντιμετωπίζει την εφαρμογή ενός διεθνώς αναγνωρισμένου κανόνα, ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή στην οποία καλείται να εφαρμοστεί.