Μια απρόσμενη και βαθιά αποκαλυπτική στιγμή εκτυλίχθηκε στους δρόμους της Τραπεζούντας, κατά τη διάρκεια ρεπορτάζ του τουρκικού τηλεοπτικού σταθμού Seçim Özel. Ο δημοσιογράφος, συνομιλώντας με περαστικούς σε πολυσύχναστο σημείο της πόλης, βρέθηκε ξαφνικά μπροστά σε μια αλήθεια που δύσκολα χωρά στη σύγχρονη τουρκική αφήγηση.
Δύο ηλικιωμένοι κάτοικοι, χωρίς περιστροφές και χωρίς ίχνος δισταγμού, δήλωσαν μπροστά στην κάμερα ότι η καταγωγή τους είναι ελληνική. «Είμαστε Ρουμ, είμαστε Ρωμιοί. Δεν το αρνούμαστε. Είμαστε Έλληνες», είπε ο ένας, αφήνοντας τον δημοσιογράφο εμφανώς αιφνιδιασμένο. Η δήλωση αυτή, αυθόρμητη αλλά φορτισμένη ιστορικά, έφερε στην επιφάνεια μια πραγματικότητα που επί δεκαετίες παρέμενε στο περιθώριο ή καλυπτόταν από σιωπή.
Στην Τραπεζούντα και γενικότερα στον Πόντο, η ποντιακή ελληνική διάλεκτος εξακολουθεί να ακούγεται ακόμα και σήμερα. Χιλιάδες –ίσως και πολύ περισσότεροι– κάτοικοι της περιοχής τη μιλούν στην καθημερινότητά τους, διατηρώντας ζωντανά στοιχεία μιας ταυτότητας που επιβίωσε παρά τους διωγμούς, τις βίαιες αφομοιώσεις και τις ιστορικές ανατροπές.
Σύμφωνα με μελέτες και δημοσιεύματα, στην Τουρκία εξακολουθούν να υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερις ελληνόφωνες ομάδες: ποντιακή, κρητική, μακεδονική και κυπριακή. Η σταδιακή δημόσια έκφραση αυτών των ομάδων αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς φωτίζει μια λιγότερο γνωστή, αλλά υπαρκτή, όψη της σύγχρονης τουρκικής κοινωνίας και θέτει υπό αμφισβήτηση τους εθνογενετικούς μύθους πάνω στους οποίους οικοδομήθηκε το κράτος.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η πραγματικότητα «ξεγλιστρά». Το 2019, δήμαρχος της Τραπεζούντας και στέλεχος του κυβερνώντος AKP είχε προκαλέσει αίσθηση όταν είπε σε γυναίκα της περιοχής ότι το τουρκικό κράτος «την έκανε μουσουλμάνα», παραδεχόμενος εμμέσως την ελληνική της καταγωγή. Η φράση εκείνη θεωρήθηκε από πολλούς γκάφα, ωστόσο για άλλους ήταν απλώς μια ακούσια ομολογία.
Τουρκικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν πως ακόμα και σήμερα υπάρχουν κοινότητες στην ευρύτερη περιοχή που μιλούν ελληνικά, κυρίως την ποντιακή διάλεκτο. Παρότι οι άνθρωποι αυτοί δηλώνονται επίσημα ως μουσουλμάνοι, οι ρίζες τους βρίσκονται στην ιστορική ελληνορθόδοξη παρουσία του Πόντου, που υπήρξε για αιώνες μία από τις ισχυρότερες κοιτίδες του ελληνισμού.
Παράλληλα, οι συνεχείς αρχαιολογικές ανασκαφές, η αποκάλυψη βυζαντινών εκκλησιών, αρχαίων ελληνικών ναών, επιγραφών και αγαλμάτων ενισχύουν το αίσθημα ιστορικής συνέχειας. Για πολλούς, όλα αυτά τροφοδοτούν και μια υπόγεια ανασφάλεια στο τουρκικό αφήγημα, το αίσθημα του «προσωρινού ενοίκου» σε έναν τόπο με βαθιά ελληνικά ίχνη.
Δύο συμπεράσματα γίνονται ολοένα και πιο δύσκολο να αγνοηθούν. Πρώτον, η Τουρκία παραμένει ένα πολυεθνοτικό κράτος, με πολλές κοινότητες των οποίων το πραγματικό μέγεθος δεν είναι γνωστό, καθώς ποτέ δεν υπήρξε πλήρης και διαφανής απογραφή. Και δεύτερον, η ιστορία δεν σβήνεται: όσο κι αν επιχειρήθηκε να αποσιωπηθεί, επιστρέφει μέσα από τη γλώσσα, τη μνήμη και τις αυθόρμητες δηλώσεις απλών ανθρώπων.
Η φλόγα της ταυτότητας που για δεκαετίες σιγόκαιγε στον Πόντο φαίνεται πως δεν έχει σβήσει. Και όσο περνά ο χρόνος, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να μείνει κρυφή.
-
Μερακλής ιερέας σε πανηγύρι ανέβηκε στην πίστα και τάισε καρπούζι την Έφη Θώδη (Βίντεο)
-
Σάλος: Η συμπεθέρα του Ντέιβιντ Μπέκαμ εμφανίστηκε με διαμάντι 95 καρατίων από την κλεμμένη συλλογή του Αμπντούλ Χαμίτ Β΄
-
Συγκλονιστική ανακάλυψη: Γαλαξίας με τρεις ενεργές μαύρες τρύπες λίγο πριν τη σύγκρουση που θα οδηγήσει σε μια νέα ακόμη μεγαλύτερη μαύρη τρύπα
-
Σκάνδαλα ΟΠΕΚΕΠΕ: Έρχεται “καταιγίδα” κακουργηματικών διώξεων από τους Ευρωπαίους Εισαγγελείς για παράνομες επιδοτήσεις και για ψευδείς δηλώσεις από το 2022 μέχρι και το 2025 – Ακολουθούν νέες δικογραφίες για τα περιβόητα “Οικολογικά Σχήματα” – Στο επίκεντρο των ερευνών η Κρήτη και η Θεσσαλία – Έχουν κληθεί να καταθέσουν και δημοσιογράφοι – ερευνητές και ερωτώνται για το αν έχουν στοιχεία για πιθανές ευθύνες πολιτικών προσώπων
-
Σοκ: Πέθανε ο αγαπητός τραγουδιστής Δημήτρης Κόκοτας σε ηλικία 57 ετών σκορπώντας θλίψη – Η μακροχρόνια μάχη στο νοσοκομείο, η καριέρα του και η προσωπική ζωή
-
“Σκοτεινό” μυστικό κάτω από τον Λευκό Οίκο: Το πυρηνικό καταφύγιο που εμπλέκεται στον “πόλεμο” που έχει ξεσπάσει για τη νέα αίθουσα χορού του Τραμπ
-
“Μπάτε σκύλοι αλέστε” και οι Φυλακές Κορυδαλλού: Βίντεο σοκ από την εξέγερση για την έκδοση Τούρκου μαφιόζου
-
Βίντεο σοκ: Καλοκαιρινή καταιγίδα ανέτρεψε αεροσκάφη στο αεροδρόμιο του Φόρλι στην Ιταλία
-
Στην τελική ευθεία για τις κάλπες το ΠΑΣΟΚ: Ο Ανδρουλάκης «κλειδώνει» τα ψηφοδέλτια – Οι νέες μεταγραφές, τα ονόματα και οι εκπλήξεις που έρχονται
-
Απειλεί και πάλι ο Τούρκος Υπουργός Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ: “Το ζήτημα της ενίσχυσης της αεράμυνας Ελληνικών νησιών του Αιγαίου τέθηκε στην τουρκική Εθνοσυνέλευση…”
-
Αδιανόητες δηλώσεις Γεωργιάδη που προκαλούν σάλο την ώρα που οι μισοί Έλληνες δεν πήγαν καθόλου διακοπές: “Ωραία περάσαμε το καλοκαίρι στα νησιά, μαυρίσαμε, ξεπαραδιαστήκαμε, μη διαμαρτύρεστε… Γιατί να μειώσω τον ΦΠΑ; Για να αυξηθεί η κατανάλωση;”
-
Απίστευτο: Τσακώθηκαν για ένα παιδικό πάρτι, που έπαιζε μουσική μέχρι τις 11 το βράδυ και σήκωσε τοίχο 4 μέτρων για να εκδικηθεί τον γείτονά του – Κατέληξαν στα δικαστήρια
-
Τραγωδία στα Άνω Λιόσια: Η μοιραία βόλτα των πέντε νεαρών και ο τραγικός θάνατος της 17χρονης που βύθισε στο πένθος μια οικογένεια
-
Σάλος: Η κουμπάρα φίλησε τον ιερέα στο στόμα την ώρα του Μυστηρίου και διέκοψε τον γάμο
-
Για πρώτη φορά Κινεζικά J-16 και Γαλλικά Rafale σε κοινή άσκηση στην Αίγυπτο σε προσομειωμένο σκηνικό αερομαχίας – Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για τα Rafale;