Τραγικά τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ: Ένας στους τρεις Έλληνες εργαζομένους δυσκολεύεται να συνδυάσει δουλειά και οικογένεια- Ο αγώνας για επιβίωση, η εργασιακή αβεβαιότητα και οι διαφορές στις οικογενειακές άδειες οδηγούν τους Έλληνες στο να μη βλέπουν τα παιδιά τους!

Η επαγγελματική εξουθένωση, τα απαιτητικά ωράρια και η δυσκολία εξισορρόπησης των εργασιακών υποχρεώσεων με τις ανάγκες της οικογένειας συνθέτουν μια δύσκολη καθημερινότητα για χιλιάδες εργαζομένους στην Ελλάδα.

Τραγικά τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ: Ένας στους τρεις Έλληνες εργαζομένους δυσκολεύεται να συνδυάσει δουλειά και οικογένεια- Ο αγώνας για επιβίωση, η εργασιακή αβεβαιότητα και οι διαφορές στις οικογενειακές άδειες οδηγούν τους Έλληνες στο να μη βλέπουν τα παιδιά τους!

Τα στοιχεία της ειδικής έρευνας της ΕΛΣΤΑΤ για τον συνδυασμό οικογενειακής ζωής και εργασίας αποτυπώνουν τις πιέσεις που δέχονται οι γονείς, τις διαφορές στη χρήση των οικογενειακών αδειών και την περιορισμένη αξιοποίηση οργανωμένων υπηρεσιών φροντίδας παιδιών.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα (19/10), περίπου ένας στους τρεις εργαζομένους, ποσοστό 33%, δηλώνει ότι αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εναρμόνιση της επαγγελματικής του ζωής με τις υποχρεώσεις φροντίδας παιδιών ή εξαρτώμενων ενηλίκων. Η σύγκρουση ανάμεσα στις απαιτήσεις της εργασίας και στις ανάγκες της οικογένειας αναδεικνύεται σε σημαντική πρόκληση, με τις γυναίκες και τους εργαζομένους ηλικίας 35 έως 44 ετών να βρίσκονται στο επίκεντρο των πιέσεων.

Ειδικότερα, το ποσοστό των γυναικών που δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να ανταποκριθούν ταυτόχρονα στις επαγγελματικές και οικογενειακές τους υποχρεώσεις ανέρχεται στο 35,4%. Ακόμη υψηλότερη είναι η αναλογία στην ηλικιακή ομάδα 35-44 ετών, όπου φτάνει το 37,5%. Πρόκειται για μια περίοδο της ζωής κατά την οποία οι αυξημένες εργασιακές απαιτήσεις συμπίπτουν συχνά με τις ανάγκες ανατροφής των παιδιών και την καθημερινή φροντίδα της οικογένειας.

Οι πολλές ώρες απασχόλησης, η ένταση της εργασίας, τα δύσκολα ή απρόβλεπτα ωράρια και ο χρόνος που απαιτείται για τις μετακινήσεις δημιουργούν ένα ασφυκτικό πλαίσιο για όσους προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην επαγγελματική συνέπεια και την οικογενειακή ζωή. Για αρκετούς εργαζομένους, η καθημερινότητα εξελίσσεται σε έναν διαρκή αγώνα διαχείρισης του χρόνου, με τις ανάγκες του σπιτιού να πρέπει να χωρέσουν στα στενά περιθώρια που αφήνει η εργασία.

Ποια είναι τα μεγαλύτερα εμπόδια για τους εργαζομένους

Οι αυξημένες ώρες εργασίας αναδεικνύονται στον σημαντικότερο παράγοντα δυσκολίας για όσους αδυνατούν να συνδυάσουν ομαλά τις επαγγελματικές και οικογενειακές τους υποχρεώσεις. Συγκεκριμένα, το 34,9% όσων αντιμετωπίζουν προβλήματα επικαλείται τον αυξημένο χρόνο απασχόλησης, επιβεβαιώνοντας ότι η διάρκεια της εργάσιμης ημέρας αποτελεί καθοριστικό εμπόδιο στην προσπάθεια εξισορρόπησης των δύο πλευρών της ζωής.

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η απαιτητική ή εξαντλητική φύση της εργασίας, με ποσοστό 27%. Ακολουθούν τα απρόβλεπτα ή δύσκολα προγράμματα εργασίας, τα οποία αναφέρει το 13% των ερωτηθέντων, ενώ για το 12,9% σημαντική επιβάρυνση συνιστά ο χρόνος μετακίνησης από και προς τον χώρο εργασίας.

Τα στοιχεία σκιαγραφούν μια καθημερινότητα στην οποία ο διαθέσιμος χρόνος δεν επαρκεί πάντα για να καλύψει τις ανάγκες της εργασίας, της ανατροφής των παιδιών και της προσωπικής ζωής. Όταν το ωράριο παρατείνεται, η εργασία εξαντλεί σωματικά και ψυχικά ή το πρόγραμμα μεταβάλλεται απρόβλεπτα, η οργάνωση της οικογενειακής καθημερινότητας γίνεται ακόμη δυσκολότερη.

Την έκταση των υποχρεώσεων φροντίδας αποτυπώνουν και τα συνολικά δεδομένα της έρευνας. Το 29,8% του πληθυσμού αναφοράς δηλώνει ότι έχει ευθύνες φροντίδας. Από το σύνολο, το 25,7% φροντίζει αποκλειστικά παιδιά, το 3,2% έχει την ευθύνη μόνο ενήλικων ατόμων, ενώ το 0,9% φροντίζει τόσο παιδιά όσο και ενήλικες.

Οι γυναίκες εμφανίζονται συχνότερα να αναλαμβάνουν τέτοιες υποχρεώσεις, με το αντίστοιχο ποσοστό να διαμορφώνεται στο 31,9%, έναντι 27,6% στους άνδρες. Ιδιαίτερα αυξημένες είναι οι ανάγκες φροντίδας στις ηλικίες 35-44 ετών, όπου το 65,7% δηλώνει ότι έχει σχετικές ευθύνες. Μεταξύ των απασχολουμένων, το ποσοστό ανέρχεται σε 35,2%.

Η εικόνα αυτή αναδεικνύει το βάρος που επωμίζονται οι εργαζόμενοι γονείς, αλλά και τη σημασία της διαθεσιμότητας χρόνου, της ευελιξίας στην εργασία και της υποστήριξης από οργανωμένες δομές φροντίδας. Η δυσκολία δεν αφορά μόνο την κατανομή των ωρών μέσα στην ημέρα, αλλά και τη δυνατότητα των εργαζομένων να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των παιδιών τους χωρίς να τίθεται σε διαρκή δοκιμασία η επαγγελματική τους παρουσία.

See more

Χάσμα ανδρών και γυναικών στη χρήση των οικογενειακών αδειών

Σημαντικές διαφοροποιήσεις καταγράφονται και στη χρήση των οικογενειακών αδειών, με τις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών να αποτυπώνουν διαφορετικές εμπειρίες ως προς την απουσία από την εργασία για λόγους ανατροφής και φροντίδας των παιδιών.

Ειδικότερα, το 59,9% των ατόμων που έχουν αναθρέψει παιδιά και εργάζονται ή έχουν εργαστεί στο παρελθόν δηλώνει ότι δεν έχει κάνει χρήση οικογενειακής άδειας. Η εικόνα διαφοροποιείται αισθητά ανά φύλο, καθώς μόλις το 24% των ανδρών έχει λάβει αντίστοιχη άδεια, ενώ η πλειονότητα των γυναικών έχει αξιοποιήσει άδεια μητρότητας ή γονική άδεια.

Οι αποκλίσεις αυτές αναδεικνύουν την άνιση κατανομή της χρήσης των διαθέσιμων αδειών και θέτουν στο προσκήνιο το ζήτημα της συμμετοχής των δύο γονέων στην ανατροφή των παιδιών. Η δυνατότητα αποχής από την εργασία για την κάλυψη οικογενειακών αναγκών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την καθημερινότητα των γονέων, ιδίως κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής ενός παιδιού.

Η χρήση οικογενειακών αδειών εμφανίζεται αισθητά συχνότερη στον δημόσιο τομέα, όπου το ποσοστό φτάνει το 80,9%. Διαφορές καταγράφονται και ανάλογα με το μορφωτικό επίπεδο, καθώς η χρήση ανέρχεται σε 59,2% μεταξύ των αποφοίτων πανεπιστημίου και σε 58,7% μεταξύ των ατόμων με μεταπτυχιακή εκπαίδευση.

Αντίθετα, τα ποσοστά είναι σημαντικά χαμηλότερα σε ορισμένες άλλες πληθυσμιακές ομάδες. Μόλις το 14,3% των ατόμων ξένης ιθαγένειας έχει λάβει οικογενειακή άδεια, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 9,2% για όσους έχουν ολοκληρώσει την εκπαίδευσή τους έως το Γυμνάσιο.

Οι διαφορές δεν περιορίζονται, ωστόσο, μόνο στο αν κάποιος κάνει χρήση άδειας, αλλά αφορούν και τη διάρκειά της. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 85,3% των ανδρών που έλαβαν οικογενειακή άδεια απουσίασε από την εργασία για διάστημα έως έξι μηνών. Στις γυναίκες, αντίθετα, το 30,5% έλαβε άδεια διάρκειας μεγαλύτερης του ενός έτους.

Η απόσταση αυτή αποτυπώνει τη διαφορετική διάρκεια απουσίας των δύο φύλων από την εργασία για οικογενειακούς λόγους. Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία των εργασιακών συνθηκών, των διαθέσιμων επιλογών και των δυνατοτήτων που έχουν οι γονείς να αξιοποιούν τις προβλεπόμενες άδειες, χωρίς να παραβλέπονται οι διαφορές μεταξύ των επιμέρους ομάδων εργαζομένων.

Υπηρεσίες φροντίδας παιδιών: Γιατί παραμένουν περιορισμένες οι επιλογές

Ένα ακόμη εύρημα που ξεχωρίζει στην έρευνα αφορά την περιορισμένη χρήση οργανωμένων υπηρεσιών φροντίδας παιδιών. Παρά τις αυξημένες ανάγκες των οικογενειών, το 67,9% όσων έχουν την ευθύνη παιδιών ηλικίας κάτω των 15 ετών δηλώνει ότι δεν χρησιμοποιεί υπηρεσίες όπως παιδικούς σταθμούς, ολοήμερα σχολεία ή υπηρεσίες φύλαξης στο σπίτι.

Η εικόνα διαφοροποιείται ανάλογα με την ηλικία και την εργασιακή κατάσταση. Η χρήση υπηρεσιών φροντίδας είναι συχνότερη στην ομάδα 35-44 ετών, όπου φτάνει το 36,5%, καθώς και στους απασχολουμένους, με ποσοστό 34,9%. Αντίθετα, μεταξύ των ανέργων περιορίζεται στο 17%, ενώ στους νέους ηλικίας 18-24 ετών διαμορφώνεται μόλις στο 14,1%.

Η σύνθεση του νοικοκυριού φαίνεται επίσης να συνδέεται με τη χρήση των διαθέσιμων δομών. Στα ζευγάρια με παιδιά, το ποσοστό όσων αξιοποιούν υπηρεσίες φροντίδας ανέρχεται σε 31,7%, έναντι 19,3% στα μονογονεϊκά νοικοκυριά.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η φροντίδα των παιδιών εξακολουθεί να οργανώνεται σε μεγάλο βαθμό μέσα στο ίδιο το οικογενειακό περιβάλλον. Η δυνατότητα των γονέων να ανταποκρίνονται στις καθημερινές υποχρεώσεις εξαρτάται, επομένως, όχι μόνο από το εργασιακό τους ωράριο, αλλά και από το διαθέσιμο υποστηρικτικό δίκτυο, τις ανάγκες των παιδιών και τις επιλογές που προσφέρονται στην περιοχή όπου κατοικούν.

Τραγικά τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ: Ένας στους τρεις Έλληνες εργαζομένους δυσκολεύεται να συνδυάσει δουλειά και οικογένεια- Ο αγώνας για επιβίωση, η εργασιακή αβεβαιότητα και οι διαφορές στις οικογενειακές άδειες οδηγούν τους Έλληνες στο να μη βλέπουν τα παιδιά τους!

Γιατί οι γονείς δεν επιλέγουν οργανωμένες υπηρεσίες φροντίδας

Η συχνότερη αιτία για την οποία οι γονείς δεν χρησιμοποιούν οργανωμένες υπηρεσίες φροντίδας δεν είναι το οικονομικό κόστος, αλλά η προτίμησή τους να αναλαμβάνουν οι ίδιοι τη φροντίδα των παιδιών τους, είτε ατομικά είτε από κοινού με τον σύντροφό τους.

Αυτή την απάντηση δίνει το 47,6% των ερωτηθέντων που δεν αξιοποιούν αντίστοιχες υπηρεσίες. Το ποσοστό αυξάνεται σημαντικά, φτάνοντας το 68% μεταξύ των ατόμων που βρίσκονται εκτός εργατικού δυναμικού και το 64,1% στην ηλικιακή ομάδα 25-34 ετών.

Πέρα από την προσωπική επιλογή των γονέων, στη μη χρήση υπηρεσιών φροντίδας συμβάλλουν και άλλοι παράγοντες, όπως η βοήθεια από συγγενείς και φίλους ή η δυνατότητα των ίδιων των παιδιών να αυτοεξυπηρετούνται. Η εικόνα, συνεπώς, δεν είναι ενιαία, καθώς οι οικογένειες διαμορφώνουν τις επιλογές τους με βάση τις προσωπικές τους ανάγκες και τις συνθήκες της καθημερινότητάς τους.

Ωστόσο, για ένα μέρος των νοικοκυριών η απουσία χρήσης δεν αποτελεί απλώς συνειδητή επιλογή, αλλά συνδέεται με εμπόδια στην πρόσβαση. Συνολικά, το 9,6% επικαλείται σχετικά προβλήματα: το 5,6% αναφέρει το κόστος, το 3% την περιορισμένη διαθεσιμότητα υπηρεσιών και το 1% άλλες δυσκολίες.

Τα συγκεκριμένα ποσοστά φωτίζουν μια διαφορετική πλευρά του ζητήματος: την απόσταση ανάμεσα στις ανάγκες των οικογενειών και στις δυνατότητες που έχουν στη διάθεσή τους. Για όσους δεν μπορούν να καλύψουν εύκολα το κόστος ή δεν βρίσκουν διαθέσιμες υπηρεσίες φροντίδας, η οργάνωση της καθημερινότητας γίνεται ακόμη πιο απαιτητική, ιδίως όταν οι επαγγελματικές υποχρεώσεις δεν αφήνουν μεγάλα περιθώρια ευελιξίας.

Πόσα παιδιά έχουν αναθρέψει οι Έλληνες: Οι διαφορές ανά περιοχή και κοινωνική ομάδα

Η έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει, παράλληλα, διαφοροποιήσεις στον μέσο αριθμό παιδιών που έχουν αναθρέψει άτομα ηλικίας 18 έως 54 ετών, ανάλογα με τον τόπο κατοικίας, την εργασιακή κατάσταση, την ιθαγένεια και το μορφωτικό επίπεδο.

Στο σύνολο της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας, ο μέσος αριθμός παιδιών διαμορφώνεται κοντά στο ένα. Ωστόσο, οι αποκλίσεις μεταξύ περιοχών είναι αξιοσημείωτες. Στις ημιαστικές περιοχές ο μέσος όρος φτάνει το 1,26, ενώ στο Πολεοδομικό Συγκρότημα Αθηνών περιορίζεται στο 0,81.

Διαφορές καταγράφονται και με βάση την ιθαγένεια. Τα άτομα ελληνικής ιθαγένειας δηλώνουν κατά μέσο όρο 1,03 παιδιά, έναντι 1,41 για τα άτομα ξένης ιθαγένειας. Αντίστοιχα, η εργασιακή κατάσταση συνδέεται με διαφορετικές μέσες τιμές: οι εργαζόμενοι δηλώνουν κατά μέσο όρο 1,15 παιδιά, ενώ στους ανέργους και στα άτομα εκτός εργατικού δυναμικού ο μέσος αριθμός διαμορφώνεται σε 0,81.

Σημαντική απόκλιση εμφανίζεται και μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Στους εργαζομένους του δημόσιου τομέα, ο μέσος αριθμός παιδιών φτάνει το 1,48, ενώ στον ιδιωτικό τομέα ανέρχεται σε 1,07.

Ως προς το μορφωτικό επίπεδο, οι απόφοιτοι πανεπιστημίου έχουν αναθρέψει κατά μέσο όρο 1,01 παιδιά. Στα άτομα με μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση καταγράφεται ο χαμηλότερος μέσος αριθμός, με 0,93 παιδιά.

Οι διαφοροποιήσεις αυτές περιγράφουν την εικόνα της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας, χωρίς από μόνες τους να εξηγούν τα αίτια των αποκλίσεων. Ο τόπος κατοικίας, η απασχόληση, η εκπαίδευση και η ιθαγένεια αποτελούν διαφορετικές παραμέτρους της κοινωνικής πραγματικότητας, οι οποίες χρειάζονται προσεκτική εξέταση προκειμένου να αποδοθεί το πλήρες πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώνονται οι οικογενειακές επιλογές.

Η καθημερινή ισορροπία ανάμεσα στην εργασία και την οικογένεια

Συνολικά, τα ευρήματα της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν τις πολλαπλές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι οικογένειες στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στις ηλικίες κατά τις οποίες οι επαγγελματικές απαιτήσεις συμπίπτουν με αυξημένες ανάγκες ανατροφής και φροντίδας.

Οι πολλές ώρες εργασίας, η εξαντλητική καθημερινότητα, οι δυσκολίες στην αξιοποίηση οικογενειακών αδειών και η περιορισμένη χρήση οργανωμένων υπηρεσιών φροντίδας συνθέτουν ένα πλέγμα προκλήσεων για τους εργαζομένους γονείς. Την ίδια στιγμή, οι διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, αλλά και μεταξύ επαγγελματικών και κοινωνικών ομάδων, αναδεικνύουν ότι οι υποχρεώσεις φροντίδας και οι δυνατότητες υποστήριξης δεν κατανέμονται με τον ίδιο τρόπο σε όλους.

Το ζήτημα της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής δεν αφορά, επομένως, μόνο την ατομική διαχείριση του χρόνου. Συνδέεται και με τις εργασιακές συνθήκες, τη δυνατότητα αξιοποίησης αδειών, την πρόσβαση σε υπηρεσίες φροντίδας και την υποστήριξη που διαθέτει κάθε οικογένεια.

Τα στοιχεία αναδεικνύουν μια καθημερινότητα στην οποία η προσπάθεια ανταπόκρισης στις επαγγελματικές υποχρεώσεις μπορεί να συγκρούεται με τον χρόνο που απαιτεί η οικογενειακή ζωή. Για πολλούς εργαζομένους, η πρόκληση παραμένει η ίδια: να μπορούν να ανταποκρίνονται στη δουλειά τους χωρίς η φροντίδα των παιδιών και η παρουσία τους στην οικογένεια να μετατρέπονται σε έναν διαρκή αγώνα ανάμεσα σε αντικρουόμενες ανάγκες.