Τραγωδία Τεμπών: Αίτημα για επιστροφή της δικογραφίας στο στάδιο της ανάκρισης λόγω σοβαρών κενών – Το δελτίο τύπου – “φωτιά” που εξέδωσαν συγγενείς θυμάτων και επιζώντες λίγο πριν το πρώτο χτύπημα του σφυριού

Λίγο πριν το πρώτο χτύπημα του σφυριού στην έδρα για την τραγωδία των Τεμπών, μια κοινή παρέμβαση από συγγενείς θυμάτων, επιζώντες και νομικούς έρχεται να θέσει υπό αμφισβήτηση την πληρότητα της δικαστικής διαδικασίας. Μέσω δελτίου Τύπου οι υπογράφοντες προειδοποιούν ότι η δίκη ξεκινά με ένα «διάτρητο» κατηγορητήριο, το οποίο αφήνει στο σκοτάδι τις πραγματικές αιτίες θανάτου για 28 από τους 57 επιβάτες.

Το «κενό» των 1.200 βαθμών Κελσίου

Το κεντρικό σημείο της ένστασης αφορά την απανθράκωση 27 θυμάτων και τον διαμελισμό μίας αγνοούμενης στα Τέμπη. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι θερμοκρασίες που αναπτύχθηκαν στο πεδίο της σύγκρουσης άγγιξαν ή και ξεπέρασαν τους 1.200 βαθμούς Κελσίου. Ωστόσο, το τρέχον κατηγορητήριο αποδίδει τους θανάτους γενικά στη σύγκρουση και σε ηλεκτρικές εκκενώσεις, δίχως να προσδιορίζει τον μηχανισμό που προκάλεσε μια τέτοιας έκτασης πύρινη κόλαση.

«Το ερώτημα αυτό δεν αποτελεί τεχνική λεπτομέρεια. Συνδέεται άμεσα με την αιτία θανάτου των 28 θυμάτων και με τον ορθό νομικό χαρακτηρισμό των πράξεων που εξετάζονται», επισημαίνεται στο δελτίο τύπου. Οι υπογράφοντες υπογραμμίζουν ότι εάν η πυρκαγιά οφείλεται σε παράνομη μεταφορά επικίνδυνων υλικών, τότε ο νομικός χαρακτηρισμός πρέπει να μεταβληθεί σε εμπρησμό και ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο. Μια τέτοια αλλαγή, όμως, απαιτεί την επιστροφή της δικογραφίας στον ανακριτή, καθώς δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί απευθείας στο ακροατήριο.

Κοινή δήλωση συγγενών θυμάτων, επιβαινόντων και νομικών, για την υπόθεση της τραγωδίας των Τεμπών
«Η δίκη για την τραγωδία των Τεμπών δεν μπορεί να ξεκινήσει με κατηγορητήριο που αφήνει αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα, για τον θάνατο 28 ανθρώπων».
Με αφορμή την επικείμενη έναρξη της δίκης για την τραγωδία των Τεμπών, οι κάτωθι υπογράφοντες συγγενείς θυμάτων, επιβαίνοντες και νομικοί, επισημαίνουμε ένα ζήτημα θεμελιώδους σημασίας για την ορθή και πλήρη απονομή της Δικαιοσύνης.
Συγκεκριμένα, το κατηγορητήριο, όπως έχει διατυπωθεί μέχρι σήμερα, εμφανίζει σοβαρές ασάφειες ως προς την αιτία θανάτου 28 εκ των θυμάτων, η οποία αποδίδεται σε θερμική καταστροφή των σωμάτων τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της δικογραφίας, σε 27 περιπτώσεις η αιτία θανάτου αποδίδεται σε απανθράκωση, ενώ σε μία περίπτωση – εκείνη της αγνοούμενης – γίνεται λόγος για κατακερματισμό του σώματος.
Όμως, την ίδια στιγμή, το κατηγορητήριο αποδίδει συνολικά τους θανάτους στη σύγκρουση των συρμών και στις ηλεκτρικές εκκενώσεις που ακολούθησαν.
Η διατύπωση αυτή δημιουργεί ένα σοβαρό νομικό κενό• διότι η πλήρης απανθράκωση ανθρώπινων σωμάτων προϋποθέτει την ανάπτυξη εξαιρετικά υψηλών θερμοκρασιών, η αιτία των οποίων δεν προσδιορίζεται επαρκώς στο κατηγορητήριο.
Οι ειδικοί που έχουν μελετήσει τα σχετικά στοιχεία αναφέρουν θερμοκρασίες που προσεγγίζουν ή και υπερβαίνουν τους 1.000–1.200 βαθμούς Κελσίου. Το κατηγορητήριο όμως δεν αποσαφηνίζει ποιος μηχανισμός προκάλεσε την ανάπτυξη τέτοιων θερμοκρασιών.
Το ερώτημα αυτό δεν αποτελεί τεχνική λεπτομέρεια. Συνδέεται άμεσα με την αιτία θανάτου των 28 θυμάτων και με τον ορθό νομικό χαρακτηρισμό των πράξεων που εξετάζονται.
Εφόσον από την περαιτέρω διερεύνηση προκύψει ότι η πυρκαγιά συνδέεται με παράγοντες όπως η μεταφορά επικίνδυνων υλικών, ή άλλο μηχανισμό που προκάλεσε την ανάπτυξη ακραίων θερμοκρασιών, τότε τίθεται ζήτημα διαφορετικού νομικού χαρακτηρισμού των πράξεων, όπως το αδίκημα του εμπρησμού και, σε συνάφεια με αυτό, της ανθρωποκτονίας με ενδεχόμενο δόλο.
Μια τέτοια μεταβολή δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί στο στάδιο της ακροαματικής διαδικασίας, χωρίς προηγούμενη πλήρη διερεύνηση των πραγματικών περιστατικών. Κατά την πάγια δικονομική αρχή, απαιτείται επιστροφή της δικογραφίας στο στάδιο της ανάκρισης, ώστε να ολοκληρωθεί η αναγκαία αποδεικτική διαδικασία.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της διερεύνησης της αιτίας της πυρκαγιάς, τίθεται ευθέως και το ζήτημα της ενδεχόμενης μεταφοράς επικίνδυνων υλικών.
Η διεθνής και ευρωπαϊκή νομοθεσία για την μεταφορά επικίνδυνων φορτίων προβλέπει συγκεκριμένες διαδικασίες δήλωσης, σήμανσης και επιχειρησιακών περιορισμών κατά την μεταφορά τους. Σε περίπτωση μεταφοράς τέτοιων υλικών, η κυκλοφορία επιβατικών συρμών στην ίδια γραμμή ή σε παράλληλες γραμμές υπόκειται σε αυστηρούς κανόνες ασφαλείας.
Η πλήρης διαλεύκανση της υπόθεσης επιβάλλει να εξεταστεί εάν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες και εάν υπήρξε οποιαδήποτε παράβαση των σχετικών κανόνων ασφαλείας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η πλήρης διερεύνηση των ενεργειών που πραγματοποιήθηκαν στο πεδίο του δυστυχήματος, αμέσως μετά το συμβάν. Ο χώρος ενός τόσο σοβαρού γεγονότος αποτελεί κρίσιμο αποδεικτικό πεδίο για την διερεύνηση των πραγματικών περιστατικών.
Οποιαδήποτε παρέμβαση που ενδέχεται να είχε ως αποτέλεσμα την αλλοίωση ή την απώλεια αποδεικτικών στοιχείων οφείλει να εξεταστεί διεξοδικά από την Δικαιοσύνη, καθώς συνδέεται άμεσα με την δυνατότητα πλήρους διαλεύκανσης της υπόθεσης.
Η ορθή απονομή της Δικαιοσύνης προϋποθέτει σαφή και πλήρη κατηγορητήρια. Η Δικαιοσύνη δεν απονέμεται με ελλιπή κατηγορητήρια, ούτε επί αναπάντητων κρίσιμων ερωτημάτων για την απώλεια ανθρώπινων ζωών.
Η παράκαμψη κρισίμων σταδίων της ποινικής διαδικασίας σε μια υπόθεση τέτοιας βαρύτητας θα συνιστούσε κατάφωρη θεσμική εκτροπή, με χαρακτήρα σφετερισμού εξουσίας, πλήττοντας όχι μόνο τα δικαιώματα των θυμάτων και των οικογενειών τους, αλλά και την ίδια την θεσμική τάξη της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό υπενθυμίζεται ότι το ίδιο το Σύνταγμα της Ελλάδος προβλέπει ρητά τις συνέπειες κάθε μορφής σφετερισμού της Λαϊκής Κυριαρχίας, και των εξουσιών που απορρέουν από αυτήν.
Πιο συγκεκριμένα, στο Άρθρο 120 του Συντάγματος της Ελλάδος προβλέπονται τα εξής:
120 §2. Ο σεβασμός στο Σύνταγμα και στους νόμους που συμφωνούν με αυτό, καθώς και η αφοσίωση στην Πατρίδα και την Δημοκρατία, αποτελούν θεμελιώδη υποχρέωση όλων των Ελλήνων.
120 §3. Ο σφετερισμός, με οποιονδήποτε τρόπο, της λαϊκής κυριαρχίας και των εξουσιών που απορρέουν από αυτήν διώκεται μόλις αποκατασταθεί η νόμιμη εξουσία, οπότε αρχίζει και η παραγραφή του εγκλήματος.
120 §4. Η τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων, οι οποίοι δικαιούνται και υποχρεούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει με την βία.
Η πλήρης διαλεύκανση της υπόθεσης των Τεμπών αποτελεί θεσμική υποχρέωση της Πολιτείας απέναντι στους πολίτες και στη μνήμη των θυμάτων.
Σε διαφορετική περίπτωση, η συνέχιση της δίκης με ελλιπές κατηγορητήριο θα ισοδυναμούσε με δικονομικό μπάζωμα μιας από τις σοβαρότερες ποινικές υποθέσεις της σύγχρονης Ελλάδας.