Τριγμούς εντός της Νέας Δημοκρατίας προκαλεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο: «Η επικύρωση του είναι μια πολιτική ήττα για εμάς- Κατάπτυστη η ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ» δήλωσε ο βουλευτής Δημήτρης Καιρίδης

Σε μια συνολική αποτίμηση των δυσμενών γεωπολιτικών εξελίξεων που διαμορφώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο προχώρησε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Δημήτρης Καιρίδης, εστιάζοντας στις μεταβαλλόμενες ισορροπίες στη Λιβύη, στον ρόλο της Τουρκίας και στη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στις εξελίξεις.

Τριγμούς εντός της Νέας Δημοκρατίας προκαλεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο: «Η επικύρωση του είναι μια πολιτική ήττα για εμάς- Κατάπτυστη η ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ» δήλωσε ο βουλευτής Δημήτρης Καιρίδης

Η επικύρωση της συμφωνίας Άγκυρας – Τρίπολης από το κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης επαναφέρει στο επίκεντρο τη στρατηγική της Τουρκίας στην περιοχή, αναδεικνύοντας τις προσπάθειές της να διευρύνει την επιρροή της και να ενισχύσει τα γεωπολιτικά της ερείσματα. Την ίδια στιγμή, η συγκεκριμένη εξέλιξη προκαλεί προβληματισμό στην Αθήνα, καθώς δημιουργεί νέα δεδομένα και θέτει ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των ελληνικών διπλωματικών χειρισμών απέναντι σε μια διαρκώς μεταβαλλόμενη πραγματικότητα.

Η μετατόπιση της Ανατολικής Λιβύης και το πολιτικό κόστος για την Αθήνα

Η προσέγγιση του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ με την Τουρκία συνιστά μια σημαντική μεταβολή των γεωπολιτικών συσχετισμών, καθώς η Ανατολική Λιβύη αποτελούσε έως πρόσφατα έναν από τους στενότερους συνομιλητές της Αιγύπτου και μέρος ενός ευρύτερου πλέγματος περιφερειακών σχέσεων με την Ελλάδα. Η ενδεχόμενη αναδιάταξη αυτών των δεσμών δημιουργεί νέα δεδομένα για την ελληνική εξωτερική πολιτική, ιδίως σε μια περιοχή όπου η στρατηγική παρουσία και η διπλωματική επιρροή αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Αν και το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν αποκτά, από μόνο του, νομική ισχύ έναντι των ελληνικών θέσεων, η πολιτική του διάσταση παραμένει καθοριστική. Η συμβολική και διπλωματική βαρύτητα της προσέγγισης Χαφτάρ – Άγκυρας υπερβαίνει το στενό νομικό πλαίσιο, καθώς αποτυπώνει μια πιθανή αναθεώρηση συμμαχιών και ισορροπιών στην ευρύτερη περιοχή.

Χαρακτηριστικά, ο Δημήτρης Καιρίδης υπογράμμισε:

«Νομικά δεν παίζει κάποιο ρόλο το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Άκυρο ήταν, και άκυρο είναι. Πολιτικά είναι μια ήττα για εμάς. Πολιτικά είναι μια ήττα. Διότι η Ανατολική Λιβύη ήταν πάρα πολύ κοντά στην Αίγυπτο και φαίνεται ότι τώρα ο Χαφτάρ διαλέγει στρατόπεδο, το τουρκικό. Εμείς μένουμε με το Ισραήλ, την Κύπρο και την Αίγυπτο, σε μεγάλο βαθμό. Είναι μια δυσάρεστη, κακή εξέλιξη».

Τριγμούς εντός της Νέας Δημοκρατίας προκαλεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο: «Η επικύρωση του είναι μια πολιτική ήττα για εμάς- Κατάπτυστη η ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ» δήλωσε ο βουλευτής Δημήτρης Καιρίδης

Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει τη σημασία που αποδίδεται όχι μόνο στο περιεχόμενο των διμερών συμφωνιών, αλλά και στη δυναμική που αναπτύσσεται μέσα από τις περιφερειακές συμμαχίες. Η Άγκυρα, άλλωστε, έχει επιδιώξει συστηματικά να ενισχύσει την παρουσία της στη Λιβύη, αξιοποιώντας τόσο τη στρατιωτική της εμπλοκή όσο και τις οικονομικές και πολιτικές διασυνδέσεις που έχει αναπτύξει.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική πλευρά καλείται να επανεξετάσει τις προτεραιότητές της και να ενισχύσει τη διπλωματική της κινητικότητα, επενδύοντας σε σταθερές συνεργασίες και ουσιαστικές πρωτοβουλίες. Η διατήρηση της επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο δεν εξαρτάται μόνο από τις υφιστάμενες συμμαχίες, αλλά και από την ικανότητα έγκαιρης αντίδρασης στις νέες συνθήκες.

Αιχμές κατά του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τη στάση των «ίσων αποστάσεων»

Ιδιαίτερα έντονη ήταν η κριτική του Δημήτρη Καιρίδη απέναντι στην επίσημη αντίδραση της αμερικανικής διπλωματίας, την οποία αντιμετώπισε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας πολιτικής ίσων αποστάσεων μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών. Κατά την προσέγγισή του, η στάση της Ουάσινγκτον αντανακλά μια διαχρονική γραφειοκρατική αντίληψη, η οποία επιδιώκει να αποφεύγει τις εντάσεις με την Τουρκία, ακόμη και όταν διακυβεύονται ελληνικά συμφέροντα.

Ο ίδιος δεν έκρυψε την ενόχλησή του, ασκώντας ευθεία κριτική στην αμερικανική υπηρεσία και επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη αντιμετώπιση δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες της ελληνικής πλευράς.

«Είναι κατάπτυστη η ανακοίνωση. Ξέρετε πόσο αγαπώ την Αμερική. Έχω ζήσει στην Αμερική. Δεν είμαι από τους αντιαμερικανούς και τους εύκολους. Αλλά είναι κατάπτυστη… Εξισώνει το θύμα με τον θύτη. Ντροπή τους. Εγώ τα λέω έξω από τα δόντια. Αντιμετωπίζουμε μόνιμα στην Ουάσινγκτον αυτό το εμπόδιο που λέγεται Στέιτ Ντιπάρτμεντ».

Πίσω από τις αιχμές του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου βρίσκεται μια ευρύτερη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες διαχειρίζονται τις ισορροπίες μεταξύ των συμμάχων τους στην Ανατολική Μεσόγειο. Η αμερικανική στάση δεν είναι, ωστόσο, ενιαία σε όλα τα επίπεδα της διοίκησης. Στο Πεντάγωνο έχουν καταγραφεί προβληματισμοί για τις τουρκικές πρωτοβουλίες στη Μέση Ανατολή, ενώ στο Κογκρέσο υπάρχουν πολιτικές δυνάμεις που αντιμετωπίζουν θετικά τις ελληνικές θέσεις και μπορούν να διαδραματίσουν αντισταθμιστικό ρόλο.

Η διαφοροποίηση αυτή καθιστά αναγκαία μια πιο σύνθετη ανάγνωση της αμερικανικής πολιτικής, πέρα από τις επίσημες ανακοινώσεις και τις διπλωματικές διατυπώσεις. Για την Αθήνα, η πρόκληση συνίσταται στο να αξιοποιήσει τα διαθέσιμα κανάλια επικοινωνίας και επιρροής, αναδεικνύοντας τις θέσεις της με συνέπεια και τεκμηρίωση, χωρίς να παραβλέπει τις διαφορετικές προσεγγίσεις που συνυπάρχουν στο εσωτερικό της αμερικανικής διοίκησης.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης παραμένει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο αμφισβητείται από την ελληνική πλευρά ως προς τη συμβατότητά του με τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Η χάραξη θαλάσσιων ζωνών που παρακάμπτει την Κρήτη και δεν λαμβάνει υπόψη τη γεωγραφική θέση και τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών αποτελεί βασικό σημείο της ελληνικής επιχειρηματολογίας απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις.

Ο Δημήτρης Καιρίδης στάθηκε ιδιαίτερα στη γεωγραφική και νομική διάσταση της συμφωνίας, επισημαίνοντας ότι η παράκαμψη μεγάλων νησιωτικών σχηματισμών καθιστά τη συγκεκριμένη οριοθέτηση εξαιρετικά αμφιλεγόμενη.

«Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, όμως, είναι τόσο ακραίο. Το να πηδάς πάνω από την Κρήτη για να φτάσει η Τουρκία σε μια χώρα με την οποία δεν έχει αντικείμενες ακτές… Είναι τόσο ακραίο, που κανένας στο εξωτερικό, στην Ευρώπη, στην Αμερική, στην Ασία, στην Αυστραλία, δεν μπορεί να το δεχτεί».

Η συγκεκριμένη αναφορά συμπυκνώνει την ελληνική αντίδραση σε μια συμφωνία που, πέρα από τη νομική αντιπαράθεση, έχει αποκτήσει έντονο πολιτικό και στρατηγικό αποτύπωμα. Η διαφωνία δεν αφορά μόνο την ερμηνεία των κανόνων για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, αλλά και τη δυνατότητα της Τουρκίας να διαμορφώνει τετελεσμένα και να ενισχύει τη διαπραγματευτική της θέση μέσα από διμερείς συμφωνίες με περιφερειακούς εταίρους.

Η αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης προϋποθέτει σταθερή προσήλωση στη διεθνή νομιμότητα, συστηματική διπλωματική δραστηριότητα και εμβάθυνση των συνεργασιών με χώρες που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην περιοχή.

Παράλληλα, απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση των νέων συσχετισμών, καθώς οι εξελίξεις στη Λιβύη, οι σχέσεις της Τουρκίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και η στάση των περιφερειακών δυνάμεων συνδέονται σε ένα ευρύτερο και διαρκώς μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον.