Τρόμος στα Ελληνικά νοικοκυριά: Ξεκίνησε το ράλι ανατιμήσεων στα τρόφιμα-Αυξήσεις-φωτιά στα γαλακτοκομικά

Ακριβότερο θα βρουν από σήμερα οι καταναλωτές το καλάθι με τα γαλακτοκομικά. Την 1η Οκτωβρίου τίθενται σε ισχύ νέες αυξήσεις 7%-12% σε 100 προϊόντα της κατηγορίας, και η αγορά θεωρεί ότι είναι μόνο η αρχή. Το ντόμινο των ανατιμήσεων στα τρόφιμα φαίνεται πως ξεκίνησε, με την ενέργεια, τα σιτηρά και την έλλειψη πρώτης ύλης να πιέζουν το κόστος παραγωγής.

Ξεκίνησε το ράλι ανατιμήσεων στα τρόφιμα: Αυξήσεις-φωτιά στα γαλακτοκομικά

Τους καλοκαιρινούς μήνες τα ράφια των σούπερ μάρκετ και οι λαϊκές αγορές γνώρισαν σχετική ηρεμία. Ο πληθωρισμός των τροφίμων στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 2,9% τον Ιούνιο, στο 2,7% τον Ιούλιο και μόλις στο 0,9% τον Αύγουστο, ενώ ο γενικός δείκτης ήταν στο 4,4%, στο 3,4% και στο 3,8% αντίστοιχα. Με την έλευση του Οκτωβρίου, όμως, η περίοδος χάριτος φαίνεται να τελειώνει.

Οι κυβερνητικές προσπάθειες για συγκράτηση των τιμών, όπως η εθνική πρωτοβουλία μείωσης τιμών και η παράταση έως το 2027 της υποχρέωσης των μεγάλων αλυσίδων για προαναγγελία αυξήσεων από το Υπουργείο Ανάπτυξης, δεν φαίνεται να αρκούν. Οι πιέσεις που έρχονται από το εξωτερικό είναι πλέον πολύ ισχυρές για να τις απορροφήσει η εγχώρια εφοδιαστική αλυσίδα.

Το ενεργειακό σοκ μεταφέρεται στο κόστος των τροφίμων
Κύρια πηγή ανησυχίας είναι η απότομη άνοδος του κόστους ενέργειας, που περνά άμεσα στην παραγωγή και στη μεταφορά των αγαθών. Σύμφωνα με το BBC, το πετρέλαιο Brent ξεπέρασε το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι, με τη μακρά σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και τις επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια να τροφοδοτούν τη νευρικότητα των αγορών.

Το Bloomberg σημειώνει ότι το φυσικό αέριο στην Ευρώπη (δείκτης TTF) εκτοξεύτηκε πάνω από τα 75 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα, δηλαδή στο διπλάσιο της περσινής τιμής την ίδια περίοδο. Το Reuters προσθέτει ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και ότι ο επικεφαλής οικονομολόγος της, Φίλιπ Λέιν, προειδοποιεί ανοιχτά για νέα κορύφωση του πληθωρισμού τους επόμενους μήνες, αφού οι αλυσίδες εφοδιασμού δεν μπορούν πια να απορροφήσουν το υψηλότερο λειτουργικό κόστος.

Δεύτερο μέτωπο αποτελεί η κλιμάκωση του πολέμου στην Ουκρανία. Ο «πόλεμος των drones» έχει καταστήσει τις εμπορικές διαδρομές της Μαύρης Θάλασσας ζώνη υψηλού κινδύνου. Όπως αναφέρει το Reuters, οι αμοιβαίες επιθέσεις σε λιμενικές υποδομές και εμπορικά πλοία έχουν πνίξει τις εξαγωγές, και τα σιτηρά που φτάνουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν μειωθεί δραματικά.

Κατά το Bloomberg, οι μεγάλοι διεθνείς αγοραστές αναζητούν εσπευσμένα άλλες πηγές εφοδιασμού, προκαλώντας παγκόσμιο σοκ στις τιμές του σιταριού και των ελαίων. Οι αναλυτές παραμένουν εξαιρετικά επιφυλακτικοί για το αν η συζητούμενη μερική εκεχειρία στις μεταφορές θα επιτευχθεί ή θα τηρηθεί.

Γάλα και φέτα: Το πρόβλημα ξεκινά από την πρώτη ύλη

Στα γαλακτοκομικά, η ενέργεια είναι ένας από τους παράγοντες, αλλά το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται νωρίτερα στην αλυσίδα, στο ίδιο το γάλα και στη διαθεσιμότητά του. Ο πρόεδρος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Φέτας, Μιχάλης Σαράντης, έχει εξηγήσει ότι η μείωση του ζωικού κεφαλαίου έχει περιορίσει την παραγωγή πρόβειου γάλακτος, την ώρα που η διεθνής ζήτηση για φέτα συνεχίζει να ανεβαίνει. Γι’ αυτό έχει ήδη προαναγγελθεί σημαντική αύξηση στην τιμή της, και η εξέλιξη αυτή δεν σχετίζεται με τα καύσιμα.

Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο τη φέτα. Η ΚΡΙ ΚΡΙ έχει ήδη ανακοινώσει ότι μέρος της επιβάρυνσης από τις πρώτες ύλες θα περάσει στις τιμές από τον Δεκέμβριο και μετά.

Η δεύτερη αύξηση μέσα σε λίγους μήνες, μετά τον γύρο του Ιουνίου, έρχεται αμέσως μετά την άτυπη θερινή ανακωχή κυβέρνησης και αγοράς. Ταυτόχρονα, η εθνική πρωτοβουλία μείωσης τιμών συνεχίζεται, ενώ έχουν διατυπωθεί ενστάσεις για τη διάρκειά της.

Οι λιανέμποροι δηλώνουν: «Εάν δεν πάρουμε ανατιμήσεις από τους προμηθευτές, δεν θα κάνουμε ανατιμήσεις». Εκτιμούν ότι το κρίσιμο διάστημα είναι οι επόμενοι τρεις μήνες και κυρίως η περίοδος των γιορτών, όταν ο τζίρος είναι κατά 60% υψηλότερος από τον μέσο όρο του έτους.

Στο παιχνίδι μπαίνει και το πλαίσιο για τις προσφορές. Έως το τέλος του 2026 παρατείνεται το μέτρο που αποκλείει για τρεις μήνες από προσφορές και προωθητικές ενέργειες τα προϊόντα που έχουν προηγουμένως ακριβύνει. Στελέχη της αγοράς υποστηρίζουν ότι αυτό δημιουργεί ένα επιπλέον δίλημμα για προμηθευτές και λιανεμπόριο. Όσοι μπορούν, πιθανότατα θα καθυστερήσουν τις αυξήσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα αποφευχθούν. Όπως σημειώνει στέλεχος του λιανεμπορίου, «Αν δεν γίνουν τα Χριστούγεννα, θα γίνουν τον Ιανουάριο».

Τι έχει αλλάξει στα γαλακτοκομικά από το 2020

Η κατηγορία αξίζει 2,7 δισ. ευρώ και έχει μεγάλο βάρος στο μέσο καλάθι, ενώ οι τιμές της έχουν ανέβει αισθητά τα τελευταία χρόνια. Ανά προϊόν, η εικόνα από το 2020 έως σήμερα έχει ως εξής:

Στο λευκό γάλα η αξία πωλήσεων αυξήθηκε κατά 10,5%, οι ποσότητες μειώθηκαν κατά 4,7% και οι μέσες τιμές ανέβηκαν κατά 15,2%. Στο βρεφικό γάλα οι όγκοι υποχώρησαν σχεδόν κατά 10%, παρά την αύξηση των τιμών πάνω από 17%.

Αντίθετη πορεία έχει το γιαούρτι, με άνοδο 44,3% στην αξία των πωλήσεων και 32,5% στους όγκους, καθώς οι καταναλωτές στρέφονται σε προϊόντα υψηλής πρωτεΐνης και σε επιλογές που συνδέονται με την άσκηση και την ευεξία. Το τυρί αντέχει: οι μέσες τιμές έχουν αυξηθεί κατά 26,3%, αλλά οι πωλήσεις σε όγκο έχουν ενισχυθεί σχεδόν κατά 28%. Στα παγωτά η αξία αυξήθηκε κατά 61,7%, με τις μέσες τιμές να είναι υψηλότερες κατά 38,1% και τους όγκους κατά 23,6%. Στο βούτυρο, παρά τις ανατιμήσεις πάνω από 23%, οι ποσότητες που πωλούνται έχουν μειωθεί μόλις κατά 1%.

Δύσκολος χειμώνας για επιχειρήσεις και καταναλωτές

Στην Ελλάδα, η ακρίβεια που εισάγεται από το εξωτερικό προστίθεται σε εγχώριες δυσκολίες, όπως η έλλειψη πρόβειου γάλακτος. Επιπλέον, η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος παραμένει στενά συνδεδεμένη με εκείνη του φυσικού αερίου. Με το αέριο σε επίπεδα ρεκόρ, το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων και των βιομηχανιών τροφίμων θα δεχθεί ισχυρή πίεση.

Όλα δείχνουν ότι η ακρίβεια που ξεκινά από την αντλία και τα ενεργειακά συμβόλαια θα φτάσει με ορμή στα ράφια των σούπερ μάρκετ, δοκιμάζοντας ξανά τις αντοχές των καταναλωτών. Μετά την καλοκαιρινή ανάπαυλα, η απειλή του φθινοπώρου είναι ήδη εδώ.