Βάζουν “ταφόπλακα” στο ενεργειακό κεφάλαιο της χώρας: Προς καταστροφή όλα τα βαρέα μηχανήματα εξόρυξης λιγνίτη

Μια ιστορική σελίδα για τη Δυτική Μακεδονία φαίνεται να κλείνει οριστικά, καθώς μετά τις πρόσφατες ελεγχόμενες ανατινάξεις των γιγαντιαίων καδοφόρων εκσκαφέων στα λιγνιτωρυχεία της Κοζάνης, σειρά παίρνουν και τα υπόλοιπα βαρέα μηχανήματα εξόρυξης που σημάδεψαν επί δεκαετίες την ενεργειακή παραγωγή της χώρας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η διαδικασία απόσυρσης και καταστροφής του παλαιού εξοπλισμού θα συνεχιστεί το επόμενο διάστημα στο πλαίσιο του σχεδίου απολιγνιτοποίησης και της μετάβασης σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο, βασισμένο κυρίως στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Τα μηχανήματα που οδηγούνται στην αποξήλωση χαρακτηρίζονται ως παροπλισμένος εξοπλισμός χωρίς λειτουργική χρήση, με την ελεγχόμενη ανατίναξη να θεωρείται από τους αρμόδιους ως η ασφαλέστερη μέθοδος αποσυναρμολόγησης των τεράστιων μεταλλικών κατασκευών.

Ωστόσο, οι εικόνες από την κατεδάφιση των εμβληματικών μηχανημάτων έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην τοπική κοινωνία. Εργαζόμενοι, κάτοικοι και εκπρόσωποι φορέων κάνουν λόγο για το οριστικό τέλος μιας ολόκληρης παραγωγικής εποχής, εκφράζοντας φόβους ότι η περιοχή χάνει ένα σημαντικό μέρος της βιομηχανικής και οικονομικής της ταυτότητας.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι ο συγκεκριμένος εξοπλισμός, ο οποίος αποκτήθηκε με υψηλό οικονομικό κόστος, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί διαφορετικά, είτε ως τμήμα της βιομηχανικής κληρονομιάς της Δυτικής Μακεδονίας είτε ως πηγή ανταλλακτικών και τεχνογνωσίας για το μέλλον, αντί να οδηγηθεί στην καταστροφή.

Η πρόσφατη ανατίναξη τριών παροπλισμένων καδοφόρων εκσκαφέων στο ορυχείο της Μαυροπηγής θεωρείται μόνο η αρχή ενός ευρύτερου σχεδιασμού. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ακολουθήσουν αντίστοιχες επιχειρήσεις αποξήλωσης και σε άλλα μηχανήματα που έχουν τεθεί οριστικά εκτός παραγωγικής διαδικασίας στα ορυχεία της ΔΕΗ.

Η απολιγνιτοποίηση συνοδεύεται από εκτεταμένες παρεμβάσεις στις πρώην εξορυκτικές περιοχές, με έργα κατεδάφισης εγκαταστάσεων, απομάκρυνση υποδομών και αποκατάσταση εδαφών που φιλοδοξούν να αλλάξουν πλήρως τον χαρακτήρα της περιοχής.

Στο πλαίσιο του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, προβλέπεται η σταδιακή παύση λειτουργίας των παλαιών λιγνιτικών μονάδων, η ανάπτυξη μεγάλων φωτοβολταϊκών πάρκων στα εδάφη των πρώην ορυχείων, η αξιοποίηση εκτάσεων για γεωργικές δραστηριότητες, η δημιουργία βιομηχανικών ζωνών και χώρων αναψυχής, καθώς και η χρηματοδότηση νέων επενδύσεων μέσω ευρωπαϊκών πόρων.

Παρά τις προβλέψεις για μια νέα αναπτυξιακή πορεία, δεν λείπουν οι φωνές που προειδοποιούν για τις συνέπειες της ταχείας απολιγνιτοποίησης. Συνδικαλιστικοί φορείς και επικριτές του σχεδιασμού εκφράζουν ανησυχίες ότι η καταστροφή του εξοπλισμού εξόρυξης στερεί από τη χώρα τη δυνατότητα αξιοποίησης των εγχώριων ενεργειακών αποθεμάτων σε περιόδους διεθνών κρίσεων ή ενεργειακής αστάθειας.

Παράλληλα, επισημαίνουν ότι το οριστικό κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων επηρεάζει άμεσα την απασχόληση και την τοπική οικονομία, με χιλιάδες οικογένειες να βλέπουν το παραγωγικό μοντέλο που στήριξε την περιοχή για δεκαετίες να περνά οριστικά στην ιστορία.

Η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή. Για κάποιους, η κατεδάφιση των γιγαντιαίων μηχανημάτων συμβολίζει την αναγκαία μετάβαση σε ένα καθαρότερο ενεργειακό μέλλον. Για άλλους, αποτελεί την «ταφόπλακα» μιας ολόκληρης εποχής και την οριστική απώλεια ενός στρατηγικού παραγωγικού κεφαλαίου που δύσκολα θα ανακτηθεί στο μέλλον.