Βενεζουέλα: Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου «περίμενε» την πτώση του Μαδούρο-Το ενεργειακό «μπρα ντε φερ» του Τραμπ με τον Πούτιν

Οι πρόσφατες εξελίξεις στη Βενεζουέλα, με την παρέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών, τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και τη μεταστροφή στη διακυβέρνηση της χώρας, παρουσιάστηκαν διεθνώς κυρίως ως πολιτικό γεγονός.

Βενεζουέλα: Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου «περίμενε» την πτώση του Μαδούρο-Το ενεργειακό «μπρα ντε φερ» του Τραμπ με τον Πούτιν

Ωστόσο, όσοι παρακολουθούν τις αγορές ενέργειας υπογραμμίζουν ότι το πραγματικό τους βάρος ξεπερνά την πολιτική σφαίρα και αγγίζει άμεσα την οικονομία και τις τιμές της ενέργειας.

Μάλιστα, πολύ πριν οι επίσημες ανακοινώσεις δουν το φως της δημοσιότητας ή προκύψουν δραματικοί τίτλοι στα μέσα ενημέρωσης, οι τιμές της ενέργειας είχαν ήδη αρχίσει να καταγράφουν αξιοσημείωτες μεταβολές, ενδεικτικό ότι οι αγορές είχαν προεξοφλήσει εξελίξεις με βαθύτερες γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες.

Το αργό πετρέλαιο σημειώνει ετήσια πτώση άνω του 22%, ενώ το φυσικό αέριο υποχωρεί ακόμη περισσότερο, με απώλειες που αγγίζουν το 28%. Οι αναλυτές τονίζουν ότι η εικόνα αυτή δεν μπορεί να αποδοθεί σε απλή σύμπτωση. Παρά την ένταση σε διεθνείς ζώνες συγκρούσεων, η αγορά κινήθηκε αντίθετα, δείχνοντας ότι τα μεγάλα κεφάλαια προετοιμάζουν στρατηγικά τις κινήσεις τους πριν από τα γεγονότα.

Σύμφωνα με χρηματιστηριακές πηγές, τα μεγάλα θεσμικά χαρτοφυλάκια δεν αντιδρούν στην επικαιρότητα, αλλά στις προβλέψεις για τη μελλοντική κατεύθυνση του συστήματος. Στην περίπτωση της Βενεζουέλας, η κυρίαρχη εκτίμηση ήταν ότι το «ασφάλιστρο κινδύνου» που επιβάρυνε την αγορά λόγω της πολιτικής αβεβαιότητας θα εξαλειφόταν.

Εδώ και μήνες, ενώ στη δημόσια σφαίρα επικρατούσαν ιδεολογικές αντιπαραθέσεις για το καθεστώς της χώρας, οι αγορές είχαν ήδη διαμορφώσει διαφορετική εικόνα: η αλλαγή σκηνικού θεωρούνταν πιθανή, και αυτή η προσδοκία αποτυπώθηκε πρώτα στις τιμές. Όπως λέγεται χαρακτηριστικά, όταν οι αγορές κινούνται αντίθετα στο προφανές αφήγημα, κάτι σημαντικό μαγειρεύεται στο παρασκήνιο.

Πολλοί οικονομολόγοι συνδέουν τη συγκυρία με την πίεση που δέχεται η Δύση, και ειδικότερα οι Ηνωμένες Πολιτείες, να περιορίσουν τον πληθωρισμό. Σε αυτό το πλαίσιο, το φθηνότερο πετρέλαιο αποτελεί το πιο άμεσο εργαλείο αποκλιμάκωσης των τιμών, επηρεάζοντας ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής, από τα καύσιμα μέχρι τα βασικά αγαθά. Ωστόσο, εγείρεται το ερώτημα: γιατί οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται τόσο για τη Βενεζουέλα, τη στιγμή που έχουν εξελιχθεί σε κορυφαίους παραγωγούς σχιστολιθικού πετρελαίου;

Η απάντηση έγκειται στην ποιότητα του παραγόμενου αργού. Το αμερικανικό σχιστολιθικό πετρέλαιο είναι κυρίως ελαφρύ, ενώ τα τεράστια διυλιστήρια του Κόλπου του Μεξικού έχουν σχεδιαστεί για βαρέος τύπου πετρέλαιο. Η χρήση ελαφρού αργού αυξάνει το κόστος και μειώνει την αποδοτικότητα, δημιουργώντας δομικά προβλήματα για τις εγκαταστάσεις που κόστισαν δισεκατομμύρια δολάρια.

Βενεζουέλα: Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου «περίμενε» την πτώση του Μαδούρο-Το ενεργειακό «μπρα ντε φερ» του Τραμπ με τον Πούτιν

Η ζήτηση των αμερικανικών διυλιστηρίων για βαρέος τύπου πετρέλαιο δεν καλύπτεται από το εγχώριο σχιστολιθικό πετρέλαιο. Εδώ ακριβώς έρχεται η Βενεζουέλα με τα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα αποθέματα βαρέος πετρελαίου στον κόσμο, περίπου 300 δισ. βαρέλια, τα οποία μέχρι πρόσφατα συμμετείχαν στη διεθνή παραγωγή σε ποσοστό μικρότερο του 1% λόγω πολιτικής αστάθειας, κακοδιαχείρισης και διεθνών κυρώσεων.

Η σταδιακή επανένταξη αυτών των αποθεμάτων, με συνθήκες σταθερότητας και συμμετοχή μεγάλων αμερικανικών εταιριών, θεωρείται από τις αγορές καθοριστική. Πρόκειται για μόνιμη μεταβολή που αναδιαμορφώνει τους διεθνείς συσχετισμούς και ασκεί διαρθρωτικά καθοδική πίεση στις τιμές της ενέργειας.

Μέχρι σήμερα, ο ΟΠΕΚ και οι σύμμαχοί του, κυρίως η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία, μπορούσαν να επηρεάζουν τις τιμές περιορίζοντας την παραγωγή. Η ενεργοποίηση των βενεζουελάνικων αποθεμάτων περιορίζει σημαντικά αυτή την επιρροή. Εάν η χώρα κινηθεί εκτός των συμφωνιών του καρτέλ και υπό την αμερικανική επιρροή, το κέντρο βάρους της παγκόσμιας αγοράς μετατοπίζεται σταδιακά προς τις ΗΠΑ.

 Οι ΗΠΑ παγκόσμιος ρυθμιστής, η Ρωσία υπό πίεση

Σε αυτό το νέο σκηνικό, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναδεικνύονται σε βασικό ρυθμιστή της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας. Αντίθετα, η Ρωσία πλήττεται: η οικονομία της εξαρτάται από τα έσοδα πετρελαίου και φυσικού αερίου, και οι υψηλές τιμές είναι κρίσιμες για τη χρηματοδότηση στρατιωτικών και κρατικών δαπανών. Η αύξηση της προσφοράς και η πτώση των τιμών περιορίζουν τη δυνατότητα αυτή, ενώ ενισχύουν τον ανταγωνισμό σε αγορές όπως η Ασία και η Ινδία.

Η Κίνα, αντίθετα, φαίνεται να είναι ένας από τους πιο διακριτικούς κερδισμένους. Με μεγάλα δάνεια προς τη Βενεζουέλα, η αποκατάσταση της παραγωγής αυξάνει τις πιθανότητες αποπληρωμής, ενώ η χώρα, ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου, επωφελείται από χαμηλότερες τιμές.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η ένταξη εκατοντάδων δισεκατομμυρίων βαρελιών στο ενεργειακό σύστημα λειτουργεί αποπληθωριστικά, διευκολύνοντας τις κεντρικές τράπεζες όπως η Fed και η ΕΚΤ να μειώσουν τα επιτόκια και να ενισχύσουν την ανάπτυξη. Πίσω από τις πολιτικές δηλώσεις και τα συνθήματα, η παγκόσμια οικονομία αλλάζει ισορροπίες, με την ενέργεια στο επίκεντρο. Όπως υπογραμμίζουν οι επαγγελματίες της αγοράς, σε αυτές τις μάχες, τα πραγματικά όπλα δεν είναι τα λόγια, αλλά οι αριθμοί.