Βενεζουέλα: Σε κανονική αποικία μετατρέπει ο Τραμπ τη χώρα της Λατινικής Αμερικής μετά τη «συμφωνία» για το πετρέλαιο!-Οι Αμερικανοί θα βγάλουν 6 τρισ. δολάρια ενώ το Καράκας θα πάρει πίσω μόλις…200 δις!

Η συμφωνία που υπογράφηκε πρόσφατα μεταξύ ΗΠΑ και Βενεζουέλας προκαλεί ήδη έντονες αντιδράσεις, καθώς οι οικονομικοί της όροι αποτυπώνουν μια εξαιρετικά άνιση κατανομή των μελλοντικών εσόδων από τα τεράστια πετρελαϊκά κοιτάσματα της χώρας.

Βενεζουέλα: Σε κανονική αποικία μετατρέπει ο Τραμπ τη χώρα της Λατινικής Αμερικής μετά τη «συμφωνία» για το πετρέλαιο!-Οι Αμερικανοί θα βγάλουν 6 τρισ. δολάρια ενώ το Καράκας θα πάρει πίσω μόλις…200 δις!

Με βάση τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, η Ουάσινγκτον αναμένεται να αποκομίσει έσοδα της τάξης των 6 τρισ. δολαρίων, την ώρα που το Καράκας υπολογίζεται ότι θα εισπράξει περίπου 200–209 δισ. δολάρια στην πρώτη 25ετία.

Με άλλα λόγια, οι Αμερικανοί θα μπορούσαν να αποκομίσουν έως και 30 φορές περισσότερα από τους ίδιους τους κατόχους των κοιτασμάτων, γεγονός που μετατρέπει την οικονομική διάσταση της συμφωνίας σε μείζον πολιτικό ζήτημα.

Οι όροι της συμφωνίας

Ο Λευκός Οίκος δημοσιοποίησε τους βασικούς όρους της συμφωνίας, σύμφωνα με τους οποίους η ιδιωτική North American Blue Energy Partners (NABEP) λαμβάνει παραχωρήσεις διάρκειας 100 ετών σε 17 πετρελαϊκά πεδία, τα οποία διαθέτουν περίπου 65 δισεκατομμύρια βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων.

Η Βενεζουέλα, από την πλευρά της, θα εισπράττει φόρους και δικαιώματα συνολικού ύψους περίπου 200–209 δισ. δολαρίων κατά την πρώτη 25ετία.

Και ακριβώς εδώ βρίσκεται η πολιτική ουσία της συμφωνίας: στην τεράστια διαφορά ανάμεσα στην αξία των κοιτασμάτων και στο οικονομικό όφελος που επιστρέφει στο κράτος που τα διαθέτει.

Ο Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε τη συμφωνία ως «τη μεγαλύτερη πετρελαϊκή συμφωνία στην παγκόσμια ιστορία», υπογραμμίζοντας ότι δεν θα υπάρξει κόστος για τον Αμερικανό φορολογούμενο και ότι θα οδηγήσει σε «υπερδιπλασιασμό» των αμερικανικών αποθεμάτων.

Από την πλευρά της, η υπηρεσιακή πρόεδρος της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκες, τη χαρακτήρισε «ιστορική», κάνοντας λόγο για επενδύσεις που θα ξεπεράσουν τα 100 δισ. δολάρια.

Ωστόσο, πίσω από τις επίσημες δηλώσεις και τις πανηγυρικές διατυπώσεις, οι αριθμοί δημιουργούν μια εντελώς διαφορετική εικόνα.

Πρόκειται για μια κατανομή οικονομικών ωφελειών τόσο δυσανάλογη, ώστε τίθεται πλέον ευθέως το ερώτημα κατά πόσο η Βενεζουέλα εξακολουθεί να λειτουργεί ως πραγματικά ανεξάρτητο και ισότιμο κράτος ή αν μετατρέπεται, στην πράξη, σε μια χώρα με χαρακτηριστικά οικονομικής εξάρτησης από την Ουάσινγκτον.

Ο αμερικανικός έλεγχος

Η NABEP παραχωρεί στο αμερικανικό Office of Strategic Capital ποσοστό 35% στη μητρική εταιρεία, γεγονός που προσφέρει στην αμερικανική πλευρά σημαντική επιρροή στη διοίκηση και στη λήψη αποφάσεων.

Παράλληλα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποκτά το δικαίωμα να αγοράζει, σε τιμή κόστους, το 20% της παραγωγής από τα υφιστάμενα αλλά και τα μελλοντικά πεδία της εταιρείας, ενώ διαθέτει και δικαίωμα πρώτης προτίμησης για το υπόλοιπο 80%.

Οι ΗΠΑ διατηρούν επίσης δικαίωμα βέτο στον διορισμό των διοικητικών συμβούλων, με την πλειονότητα των μελών να πρέπει να είναι Αμερικανοί πολίτες.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι η συμφωνία διέπεται από το αμερικανικό δίκαιο και οι σχετικές διαφορές υπάγονται σε αμερικανικά δικαστήρια.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το συνολικό αποτέλεσμα των συγκεκριμένων ρυθμίσεων μεταφράζεται σε έλεγχο περίπου του 55% της πραγματικής παραγωγής της κοινοπραξίας.

Επομένως, το ζήτημα δεν περιορίζεται απλώς στο ποιος εισπράττει περισσότερα. Αφορά κυρίως ποιος ελέγχει την παραγωγή, ποιος αποφασίζει για την αξιοποίηση των κοιτασμάτων και τελικά ποιος έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο.

Τα κοιτάσματα που αλλάζουν τα δεδομένα

Τα 65 δισ. βαρέλια που περιλαμβάνονται στη συμφωνία αντιστοιχούν περίπου στο ένα πέμπτο των συνολικών αποθεμάτων της Βενεζουέλας, τα οποία υπολογίζονται κοντά στα 303 δισ. βαρέλια, τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο.

Πρόκειται, μάλιστα, για ποσότητα που ξεπερνά τα αποδεδειγμένα αποθέματα των ίδιων των Ηνωμένων Πολιτειών, τα οποία υπολογίζονται περίπου στα 46 δισ. βαρέλια.

Εάν αυτά τα αποθέματα αποτιμηθούν με βάση τις σημερινές τιμές της αγοράς, η συνολική αξία τους προσεγγίζει ή και ξεπερνά τα 5–6 τρισ. δολάρια.

Το Καράκας, σύμφωνα με τους δημόσιους υπολογισμούς της Ροντρίγκες, κρατά περίπου 19 δολάρια ανά βαρέλι μέσω φόρων και δικαιωμάτων, με κατώτατο royalty 16% και φόρο εισοδήματος 34%.

Το υπόλοιπο της οικονομικής αξίας κατευθύνεται στον έλεγχο της παραγωγής, στις αγορές σε τιμή κόστους και στα μερίσματα που θα αποκομίζει η αμερικανική πλευρά.

Έτσι, πίσω από τους τεράστιους αριθμούς των επενδύσεων και των αποθεμάτων βρίσκεται μια απλή αλλά κρίσιμη διαπίστωση: το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής υπεραξίας των κοιτασμάτων περνά στον έλεγχο της αμερικανικής πλευράς.

Βενεζουέλα: Σε κανονική αποικία μετατρέπει ο Τραμπ τη χώρα της Λατινικής Αμερικής μετά τη «συμφωνία» για το πετρέλαιο!-Οι Αμερικανοί θα βγάλουν 6 τρισ. δολάρια ενώ το Καράκας θα πάρει πίσω μόλις…200 δις!

Η Βενεζουέλα μετά τον Μαδούρο

Μετά την ανατροπή, την απαγωγή και τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο, η νέα υπηρεσιακή κυβέρνηση της Βενεζουέλας λειτουργεί, σύμφωνα με την κριτική που ασκείται, ως «πληρεξούσια» των Αμερικανών.

Άλλωστε, όπως υποστηρίζεται, δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί το ερώτημα για τις πραγματικές συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε η απομάκρυνση του Μαδούρο, με την άποψη ότι η επιχείρηση αποτέλεσε «inside job» (εσωτερική δουλειά) να παραμένει στο επίκεντρο της σχετικής συζήτησης.

Την ίδια στιγμή, η Ουάσινγκτον εξασφαλίζει μια μακροχρόνια «δεξαμενή» υδρογονανθράκων ακριβώς δίπλα στις ακτές της, σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια βρίσκεται υπό έντονη πίεση.

Ο πόλεμος με το Ιράν και η αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ έχουν καταδείξει με τον πλέον εμφατικό τρόπο πόσο ευάλωτες μπορούν να γίνουν οι διεθνείς ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή.

Υπό αυτή την έννοια, η Βενεζουέλα αποκτά για τις ΗΠΑ ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία. Δεν είναι απλώς ένα τεράστιο πετρελαϊκό κοίτασμα· είναι μια στρατηγική ενεργειακή εφεδρεία, σε γεωγραφική θέση που προσφέρει στην Ουάσινγκτον ένα σημαντικό πλεονέκτημα.

Μέρος του αργού αναμένεται να κατευθυνθεί στα στρατηγικά αποθέματα, τα οποία έχουν υποχωρήσει κοντά σε χαμηλό 44 ετών, αλλά και στην κάλυψη αναγκών των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.

Η παραγωγή δεν μπορεί να αυξηθεί από τη μία ημέρα στην άλλη

Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι αν θα διοχετευθούν αμέσως εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα στις διεθνείς αγορές.

Η πετρελαϊκή υποδομή της Βενεζουέλας έχει υποστεί τεράστιες φθορές και η αποκατάσταση της παραγωγικής της ικανότητας δεν είναι υπόθεση μηνών. Θα απαιτηθούν χρόνια, τεράστιες τεχνικές παρεμβάσεις και δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια επενδύσεων.

Ακριβώς γι’ αυτό η συμφωνία πρέπει να ιδωθεί περισσότερο ως μακροπρόθεσμη γεωπολιτική και ενεργειακή επένδυση και λιγότερο ως μια άμεση λύση για τις ανάγκες της αμερικανικής αγοράς.

Η Ουάσινγκτον δεν αποκτά απλώς πρόσβαση σε πετρέλαιο. Αποκτά πρόσβαση σε ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά αποθέματα του πλανήτη, με όρους που της εξασφαλίζουν σημαντικό έλεγχο για πολλές δεκαετίες.

Μια συμφωνία που δύσκολα μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτη

Όπως και να έχει μία τέτοια συμφωνία είναι πολύ δύσκολο να διατηρηθεί καθώς τέτοιες ανισότητες και αδικίες πάντα στο τέλος καταλήγουν σε εξεγέρσεις και ανατροπές.

Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αδυναμία της συμφωνίας.

Γιατί η οικονομική σταθερότητα μιας χώρας δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος των επενδύσεων ή από τα δισεκατομμύρια που αναγράφονται σε μια σύμβαση. Εξαρτάται και από το αν ο πληθυσμός αισθάνεται ότι ωφελείται από τον εθνικό πλούτο και ότι έχει λόγο στη διαχείρισή του.

Ο λαός της Βενεζουέλας εξακολουθεί να ζει σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες και μεγάλο μέρος της κοινωνίας βλέπει με καχυποψία τις εξελίξεις.

Για πολλούς κατοίκους της χώρας, η ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα αλλάξει η καθημερινότητά τους. Αντίθετα, υπάρχει ο φόβος ότι η κοινωνική και οικονομική αθλιότητα θα συνεχιστεί — ίσως μάλιστα σε ακόμη χειρότερη μορφή — ενώ ο φυσικός πλούτος της χώρας θα αξιοποιείται πρωτίστως προς όφελος ξένων συμφερόντων.

Και τότε τίθεται το πιο δύσκολο ερώτημα:

Τι αξία έχει η αλλαγή μιας κυβέρνησης, όταν ο λαός που υποτίθεται ότι απελευθερώνεται εξακολουθεί να παραμένει φτωχός και χωρίς ουσιαστικό έλεγχο πάνω στον εθνικό του πλούτο;

Τουλάχιστον με τον Μαδούρο ήταν ανεξάρτητη χώρα…