“Βόμβα”: Ο Τραμπ πιέζει την Ευρώπη να επιστρέψει στο Ρωσικό φυσικό αέριο μέσω της Ουκρανίας – Παράκαμψη των κυρώσεων, εκατομμύρια για το Κίεβο και οργή στις Βρυξέλλες – Ο χειμώνας και η ενεργειακή πίεση αλλάζουν τους υπολογισμούς

Μια εντυπωσιακή ανατροπή στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης βρίσκεται στο τραπέζι των διεθνών διαπραγματεύσεων, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να προωθεί την επανέναρξη των ρωσικών εξαγωγών φυσικού αερίου προς την ευρωπαϊκή αγορά μέσω των αγωγών που διασχίζουν την Ουκρανία.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, Αμερικανοί απεσταλμένοι εξετάζουν την επαναφορά μιας ενεργειακής σχέσης που η Ευρώπη επιχείρησε να περιορίσει δραστικά μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Στόχος της Ουάσιγκτον φέρεται να είναι η επίτευξη μιας ενεργειακής εκεχειρίας πριν από τον χειμώνα, η οποία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως γέφυρα προς μια ευρύτερη συμφωνία μεταξύ Μόσχας και Κιέβου.

Η πρόταση, ωστόσο, ανοίγει ένα τεράστιο πολιτικό μέτωπο. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι Αμερικανοί που βλέπουν στο φυσικό αέριο ένα ισχυρό διαπραγματευτικό εργαλείο και από την άλλη οι Ευρωπαίοι που αρνούνται να επιστρέψουν στην ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία.

Το σχέδιο Κούσνερ και Γουίτκοφ για την επιστροφή του ρωσικού αερίου

Σύμφωνα με τις πληροφορίες της αμερικανικής εφημερίδας, οι ειδικοί απεσταλμένοι του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, φέρονται να συζήτησαν την ιδέα κατά τις επισκέψεις τους στη Μόσχα και στο Κίεβο τον Σεπτέμβριο.

Το σχέδιο προβλέπει την πώληση ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη μέσω αμερικανικού ενδιάμεσου φορέα. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένας νέος εμπορικός μηχανισμός, ενώ παράλληλα θα επιχειρούνταν η υπέρβαση των υφιστάμενων κυρώσεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόταση για τη διαχείριση των εσόδων. Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να εισηγήθηκαν τα χρήματα από τις πωλήσεις να κατατίθενται σε ειδικό λογαριασμό μεσεγγύησης σε τρίτη χώρα, ώστε να μην μπορούν να χρησιμοποιηθούν απευθείας από το Κρεμλίνο για τη χρηματοδότηση του πολέμου.

Για την Ουάσιγκτον, η επιστροφή του ρωσικού αερίου θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό κίνητρο για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, προκειμένου να αποδεχθεί μια συμφωνία ενεργειακής αποκλιμάκωσης.

Η Ουκρανία ξαναμπαίνει στο παιχνίδι των αγωγών

Το σχέδιο αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία επειδή προβλέπει τη χρήση του παλαιού δικτύου αγωγών που μεταφέρει φυσικό αέριο από τη Σιβηρία προς την Ευρώπη μέσω ουκρανικού εδάφους.

Η συγκεκριμένη διαδρομή είχε διακοπεί την 1η Ιανουαρίου 2025, όταν έληξε η συμφωνία διαμετακόμισης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Η επαναλειτουργία της θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί πολύ ταχύτερα σε σύγκριση με άλλες ενεργειακές υποδομές που έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.

Για το Κίεβο, η επανέναρξη της διέλευσης θα σήμαινε σημαντικά έσοδα από τέλη μεταφοράς, σε μια περίοδο κατά την οποία η ουκρανική οικονομία βρίσκεται υπό τεράστια πίεση.

Ωστόσο, η ενεργειακή εκεχειρία παραμένει δύσκολη υπόθεση. Η Ουκρανία επανέλαβε τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια στα τέλη Οκτωβρίου, πλήττοντας τρεις σημαντικές εγκαταστάσεις μέσα σε τρεις ημέρες, ενώ η Ρωσία συνεχίζει να χτυπά ουκρανικές ενεργειακές υποδομές.

Το μεγάλο «όχι» της Ευρώπης – Δεν θέλει ξανά εξάρτηση από τη Μόσχα

Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την αμερικανική πρωτοβουλία βρίσκεται στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Οι κυβερνήσεις των μεγαλύτερων χωρών της ΕΕ έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμούν την επιστροφή σε μια σχέση ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027. Μάλιστα, ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, έχει υποστηρίξει ότι η επιστροφή στις ρωσικές προμήθειες θα ήταν λανθασμένη επιλογή ακόμη και μετά την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας.

Οι επιφυλάξεις δεν είναι μόνο πολιτικές. Για πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, η ενεργειακή εξάρτηση από τη Μόσχα αποτελεί πλέον ζήτημα στρατηγικής ασφάλειας και όχι απλώς οικονομικής διαχείρισης.

Ο χειμώνας και η ενεργειακή πίεση αλλάζουν τους υπολογισμούς

Η αμερικανική πρόταση έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για την ευρωπαϊκή αγορά. Τα αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο προηγούμενων ετών, ενώ οι αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές ροές και οι περιορισμοί στις προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου αυξάνουν την αβεβαιότητα.

Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να παρουσιάσει την επανέναρξη των ρωσικών ροών ως πιθανή διέξοδο για τη συγκράτηση των τιμών και την αποφυγή νέας ενεργειακής κρίσης.

Στο ευρύτερο σχέδιο εξετάζεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ακόμη και η πιθανότητα μελλοντικής επαναλειτουργίας των αγωγών Nord Stream. Αυτό, ωστόσο, θα απαιτούσε πολύ περισσότερο χρόνο, καθώς οι υποδομές έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές από τις εκρήξεις του 2022.

Οι κρίσιμες διαπραγματεύσεις και το μεγάλο γεωπολιτικό στοίχημα

Η αμερικανική πρωτοβουλία συνδέεται με τις προσπάθειες προετοιμασίας νέων τριμερών συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας, οι οποίες σχεδιάζεται να πραγματοποιηθούν στα μέσα Νοεμβρίου στο Άμπου Ντάμπι.

Η Μόσχα, μέχρι στιγμής, δεν έχει αποδεχθεί τις αμερικανικές προτάσεις για ενεργειακή εκεχειρία. Έτσι, η επαναφορά του φυσικού αερίου δεν αποτελεί συμφωνημένο σχέδιο, αλλά μια πρόταση που εξακολουθεί να συναντά σοβαρά πολιτικά και διπλωματικά εμπόδια.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η ενεργειακή ανάγκη της Ευρώπης θα υπερισχύσει των πολιτικών δεσμεύσεων για απεξάρτηση από τη Ρωσία. Αν προχωρήσει, μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τις σχέσεις Ουάσιγκτον, Μόσχας, Κιέβου και Βρυξελλών, μετατρέποντας τους αγωγούς φυσικού αερίου σε ένα από τα σημαντικότερα διαπραγματευτικά χαρτιά του πολέμου.