“Βόμβες” Κοβέσι λίγο πριν τη λήξη της 7ετούς θητείας της: Τα ισχυρά πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα, η περίπτωση της Ελλάδας και το μέλλον του θεσμού

Η αποχώρηση της Λάουρα Κοβέσι από την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας συνοδεύεται από μια ηχηρή προειδοποίηση που προκαλεί τριγμούς στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Η επικεφαλής της ανεξάρτητης εισαγγελικής αρχής υποστηρίζει ότι ο θεσμός κινδυνεύει να αποδυναμωθεί σταδιακά, ακριβώς επειδή ερευνά υποθέσεις που αγγίζουν ισχυρά πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα. Στο στόχαστρό της βρίσκονται οι ελλείψεις χρηματοδότησης, οι γραφειοκρατικές καθυστερήσεις και οι παρεμβάσεις που, όπως προειδοποιεί, μπορούν να πλήξουν την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης.

«ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΑΚΟΥΕΙ ΤΙΣ ΚΡΑΥΓΕΣ» – Η ΣΚΛΗΡΗ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΒΕΣΙ

Λίγο πριν ολοκληρώσει την επταετή θητεία της, στις 31 Οκτωβρίου, η Κοβέσι περιέγραψε με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Επικαλούμενη μια χαρακτηριστική φράση από τη δανέζικη τηλεοπτική σειρά «Borgen», σημείωσε πως στις Βρυξέλλες συχνά κανείς δεν ακούει τις κραυγές όσων βρίσκονται αντιμέτωποι με το σύστημα.

Το μήνυμά της είναι σαφές: ένας θεσμός μπορεί να μην καταργηθεί επισήμως, αλλά να οδηγηθεί σταδιακά σε αδυναμία λειτουργίας, εάν στερηθεί τα αναγκαία μέσα και βρεθεί αντιμέτωπος με διαρκή εμπόδια.

Η ίδια εξέφρασε την ανησυχία ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ενδέχεται να υπονομευθεί αθόρυβα, επειδή επιμένει να ασκεί τις αρμοδιότητές της. Η προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η αρχή έχει αναλάβει έρευνες για απάτες, διαφθορά και παρατυπίες που αφορούν ευρωπαϊκά κονδύλια.

ΤΡΕΙΣ ΠΛΗΓΕΣ ΠΟΥ ΑΠΕΙΛΟΥΝ ΤΟΝ ΘΕΣΜΟ

Η Κοβέσι εντόπισε τρία βασικά προβλήματα που, κατά την εκτίμησή της, απειλούν την αποτελεσματικότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας: ανεπαρκείς οικονομικούς πόρους, καθυστερήσεις στην αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου και έναν δυσκίνητο γραφειοκρατικό μηχανισμό.

Οι αριθμοί αποτυπώνουν, όπως υποστηρίζει, το μέγεθος του προβλήματος. Ενώ οι ανάγκες της υπηρεσίας προβλέπουν 230 Ευρωπαίους εντεταλμένους εισαγγελείς, η διαθέσιμη χρηματοδότηση επαρκεί για μόλις 180. Παράλληλα, οι πόροι για τις υπηρεσίες ασφαλείας καλύπτουν μόνο ένα μέρος των πραγματικών αναγκών.

Η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας άσκησε επίσης κριτική στην καθυστέρηση αλλαγών που θεωρεί αναγκαίες για την καλύτερη λειτουργία της υπηρεσίας. Όπως προειδοποίησε, όταν οι εγκληματικές οργανώσεις εξελίσσονται και εκμεταλλεύονται τα κενά μεταξύ των κρατών, οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί δεν μπορούν να παραμένουν εγκλωβισμένοι σε ατελείωτες διοικητικές διαδικασίες.

Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗΣ – ΤΙ ΕΙΠΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΠΕΚΕΠΕ

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η Κοβέσι στην Ελλάδα, την οποία παρουσίασε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των προβλημάτων που μπορούν να προκύψουν όταν αμφισβητείται η ανεξαρτησία των Ευρωπαίων εισαγγελέων.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η διαφωνία για την ανανέωση των θητειών τριών Ελλήνων εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων. Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, το αρμόδιο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο αποφάσισε να περιορίσει την ανανέωση σε δύο χρόνια, αντί της πενταετούς περιόδου που είχε εισηγηθεί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Η Κοβέσι χαρακτήρισε την ελληνική περίπτωση την πιο χαρακτηριστική απόπειρα εκφοβισμού της υπηρεσίας, προκαλώντας νέα πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τη λειτουργία της δικαιοσύνης και τα όρια των εθνικών αρμοδιοτήτων.

Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εξαιτίας της έρευνας για το σκάνδαλο των αγροτικών επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας απέρριψε τις αιτιάσεις ότι οι έρευνες έχουν πολιτικό χαρακτήρα, επιμένοντας πως η αποστολή των εισαγγελέων είναι να διαπιστώνουν εάν τα ευρωπαϊκά χρήματα καταλήγουν στους πραγματικούς δικαιούχους.

Παράλληλα, επέκρινε τη στάση πολιτικών που, όπως υποστήριξε, υπερασπίζονται την ανεξάρτητη δικαιοσύνη μέχρι τη στιγμή που οι έρευνες πλησιάζουν τους ίδιους ή τον στενό τους κύκλο.

Οι αναφορές αυτές αναμένεται να τροφοδοτήσουν περαιτέρω τη συζήτηση για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς η διαχείριση των κοινοτικών ενισχύσεων και η προστασία των δημόσιων πόρων παραμένουν στο επίκεντρο της υπόθεσης. Οι εμπλεκόμενοι σε έρευνες, πάντως, τεκμαίρονται αθώοι μέχρι να αποδειχθεί η ενοχή τους.

«ΚΑΝΕΝΑΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΟΜΟ» – ΑΙΧΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΑΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΩΝ

Η κριτική της Κοβέσι δεν περιορίστηκε στην Ελλάδα. Αναφέρθηκε και σε περιπτώσεις όπου υψηλόβαθμα πρόσωπα, πολιτικοί ή οικονομικά ισχυροί παράγοντες φαίνεται να αντιμετωπίζουν διαφορετικά τις απαιτήσεις των εισαγγελικών αρχών.

Επέκρινε τη νοοτροπία σύμφωνα με την οποία ορισμένοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι μπορούν να βρίσκονται πέρα από τον έλεγχο της δικαιοσύνης ή να αποφεύγουν διαδικασίες που θα ήταν αυτονόητες για άλλους πολίτες.

Στο πλαίσιο αυτό, η υπόθεση των διαπραγματεύσεων για τα εμβόλια κατά της COVID-19, γνωστή ως «Pfizergate», εξακολουθεί να προκαλεί ερωτήματα. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει διερευνήσει καταγγελίες που σχετίζονται με τις διαπραγματεύσεις για την προμήθεια εμβολίων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Pfizer.

Η Κοβέσι απέφυγε να σχολιάσει συγκεκριμένες πτυχές της έρευνας, υπογράμμισε όμως ότι οι υποθέσεις στις οποίες εμπλέκονται πρόσωπα με μεγάλη πολιτική επιρροή παρουσιάζουν συχνά πρόσθετες δυσκολίες. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δηλώσει ότι συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για τη διαλεύκανση των γεγονότων.

ΠΟΛΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΥΓΓΑΡΙΑ: ΝΕΑ ΜΕΤΩΠΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΑ

Τα προβλήματα στελέχωσης και χρηματοδότησης δεν περιορίζονται στην Ελλάδα. Η Κοβέσι αναφέρθηκε και στην Πολωνία, όπου, ενώ έχουν κριθεί αναγκαίες 24 θέσεις Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων, καλύπτονται μόλις 15.

Παράλληλα, στην Ουγγαρία, σύμφωνα με όσα ανέφερε, η χρηματοδότηση που προτάθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιστοιχούσε μόλις στο μισό των πόρων που θεωρούσε απαραίτητους η υπηρεσία για να λειτουργήσει αποτελεσματικά.

Η εικόνα αυτή ενισχύει την ανησυχία της ότι οι ελλείψεις δεν αποτελούν απλώς ένα διοικητικό πρόβλημα. Ενδέχεται, όπως προειδοποίησε, να πλήξουν την αξιοπιστία ενός θεσμού που καλείται να αντιμετωπίσει διασυνοριακά οικονομικά εγκλήματα και να προστατεύσει τα χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΗΜΕΡΑ

Η θητεία της Κοβέσι ολοκληρώνεται στις 31 Οκτωβρίου 2026, με τον Γερμανό εισαγγελέα Αντρές Ρίτερ να αναλαμβάνει την ηγεσία από την 1η Νοεμβρίου.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα διατηρήσει την ανεξαρτησία της και θα συνεχίσει να ερευνά υποθέσεις χωρίς πολιτικές παρεμβάσεις, ανεξαρτήτως της ισχύος των εμπλεκομένων.

Η προειδοποίηση της απερχόμενης επικεφαλής αφήνει ένα σαφές μήνυμα προς τις Βρυξέλλες: Η αποτελεσματική καταπολέμηση της διαφθοράς δεν εξαρτάται μόνο από τις αρμοδιότητες που προβλέπει ο νόμος, αλλά και από τους πόρους, τη θεσμική προστασία και την πραγματική δυνατότητα των εισαγγελέων να ασκούν τα καθήκοντά τους.

Και όσο παραμένουν ανοιχτά τα ερωτήματα για τη χρηματοδότηση, τις πολιτικές πιέσεις και τις καθυστερήσεις, η μάχη για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν αφορά μόνο έναν ευρωπαϊκό οργανισμό. Αφορά την εμπιστοσύνη των πολιτών ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες ισχύουν για όλους, χωρίς εξαιρέσεις.