Ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση: Η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν «σπρώχνει» την ανθρωπότητα στον Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο

Η παγκόσμια κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με την πιο επικίνδυνη γεωπολιτική αβεβαιότητα των τελευταίων δεκαετιών. Η πορεία προς το αδιανόητο – τον κίνδυνο ενός γενικευμένου πολέμου – μοιάζει πλέον αμείλικτα προδιαγεγραμμένη.

Ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση: Η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν «σπρώχνει» την ανθρωπότητα στον Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο

Μέρα με τη μέρα, η ένταση στη Μέση Ανατολή κορυφώνεται, μετατρέποντας το γεωπολιτικό τοπίο σε ένα ναρκοπέδιο χωρίς ασφαλή διέξοδο. Η πρόσφατη άμεση στρατιωτική εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών στη σύγκρουση Ισραήλ – Ιράν σηματοδοτεί μια ιστορική καμπή: για πρώτη φορά, αμερικανικά πυρά έπληξαν ευθέως στρατηγικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, καταργώντας κάθε έννοια «κόκκινης γραμμής» και σηματοδοτώντας την επιστροφή του δόγματος του φόβου.

Οι επιθέσεις, που εκτελέστηκαν με υψηλής τεχνολογίας βομβαρδιστικά B-2 Spirit και υποβρύχια, στόχευσαν τρεις νευραλγικούς πυρηνικούς κόμβους: Φορντό, Νατάνζ και Ισφαχάν. Το πλήγμα επιβεβαιώθηκε από τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έκανε λόγο για «επιτυχημένη αποστολή» και κάλεσε – με οξύμωρο τρόπο – σε «ειρήνη». Από την πλευρά του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, εξήρε τη στάση των ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντας την απόφαση «τολμηρή και αναγκαία».

Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν αστραπιαία και εκρηκτική. Καταδίκασε τις επιθέσεις ως «κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου» και προειδοποίησε για «αντίποινα με αιώνιο κόστος». Στο επίκεντρο των απειλών τέθηκε η πρόθεση για το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ – μιας ενεργειακής αρτηρίας υψίστης σημασίας για την παγκόσμια οικονομία, καθώς από εκεί διέρχεται σχεδόν το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου.

Η ιρανική απόφαση να θέσει υπό αμφισβήτηση τη λειτουργία των Στενών – και ταυτόχρονα να εντείνει τον εμπλουτισμό ουρανίου – καταδεικνύει τη στρατηγική επιλογή του καθεστώτος να μην οπισθοχωρήσει, αλλά να αναμετρηθεί. Το μήνυμα είναι σαφές: η Τεχεράνη δεν εκβιάζεται.

Η αγορά αντέδρασε άμεσα: η τιμή του πετρελαίου τύπου Brent ξεπέρασε τα 80 δολάρια, με αναλυτές να προειδοποιούν για εκτόξευση πάνω από τα 100 δολάρια, σε περίπτωση στρατιωτικής αντιπαράθεσης για την επαναλειτουργία των Στενών. Ένα ενεργειακό σοκ αυτού του μεγέθους θα μπορούσε να συμπαρασύρει το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα σε ύφεση, με ανεξέλεγκτες συνέπειες.

Ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση: Η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν «σπρώχνει» την ανθρωπότητα στον Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο

Στο διπλωματικό πεδίο, η διεθνής σκηνή μοιάζει να κινείται μεταξύ παρακρούσματος και παραλυσίας. Η Κίνα, η Ρωσία και το Πακιστάν αξίωσαν άμεση κατάπαυση του πυρός. Η ΙΑΕΑ ζήτησε έκτακτη σύγκληση του διοικητικού της συμβουλίου, ενώ η Ουάσινγκτον, παρότι διαβεβαιώνει ότι δεν επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο, αν η Τεχεράνη «δεν μπορέσει να γίνει ξανά μεγάλη». Η δήλωση αυτή, με σαφείς αποχρώσεις ιμπεριαλιστικής νοοτροπίας, ανοίγει επικίνδυνες πόρτες σε ένα νέο ψυχροπολεμικό αφήγημα.

Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών δήλωσε λιτά και με νόημα: «Όλες οι επιλογές είναι στο τραπέζι». Οι δηλώσεις αυτές, σε συνδυασμό με την επίσημη απόφαση συνέχισης του εμπλουτισμού ουρανίου, καθιστούν σαφές πως η αντιπαράθεση έχει περάσει πλέον σε φάση στρατηγικής αντιπαραβολής ισχύος και όχι διπλωματικού διαλόγου.

Το ερώτημα που κυριαρχεί δεν είναι πλέον αν θα υπάρξει νέα επίθεση, αλλά πότε και από ποιον. Η παγκόσμια σταθερότητα ακροβατεί σε τεντωμένο σκοινί, καθώς κάθε πλευρά φαίνεται αποφασισμένη να υπερασπιστεί τις θέσεις της ακόμη και με το τίμημα μιας καταστροφικής αναμέτρησης.

Σε έναν κόσμο ήδη εύθραυστο από οικονομικές αβεβαιότητες, κοινωνικές εντάσεις και κλιματικές απειλές, η πιθανότητα γενικευμένης στρατιωτικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή μοιάζει πιο ρεαλιστική από ποτέ.

Το δίλημμα είναι υπαρξιακό: αποκλιμάκωση ή παγκόσμια ανάφλεξη. Ωστόσο, καμία από τις εμπλεκόμενες πλευρές δεν δείχνει πρόθυμη να κάνει το πρώτο βήμα πίσω. Αντιθέτως, το κλίμα οδηγείται ταχύτατα σε μια εκρηκτική καμπή, όπου η σύνεση υποχωρεί μπροστά στην επίδειξη ισχύος.