Αδιανόητη ιστορική πρόκληση με τον Μέγα Αλέξανδρο και από τους Αλβανούς: Ακραίοι Αλβανικοί εθνικιστικοί κύκλοι τον «βαφτίζουν» Ιλλύριο – Στο στόχαστρο και η Ολυμπιάδα παρά τα ιστορικά στοιχεία που διαψεύδουν τους ανυπόστατους ισχυρισμούς τους

Μια παλιά διαμάχη γύρω από την ιστορική ταυτότητα του Μεγάλου Αλεξάνδρου επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς ακραίοι εθνικιστικοί κύκλοι στην Αλβανία επιχειρούν να συνδέσουν τον σπουδαίο Μακεδόνα στρατηλάτη με τους αρχαίους Ιλλυριούς. Μέσα από αναρτήσεις και δημοσιεύματα στο διαδίκτυο διατυπώνονται ισχυρισμοί ότι τόσο ο ίδιος όσο και η μητέρα του, Ολυμπιάδα, είχαν ιλλυρική καταγωγή.

Οι συγκεκριμένες θεωρίες, ωστόσο, δεν αποτελούν αποδεκτό ιστορικό συμπέρασμα. Αντίθετα, τα στοιχεία που παρατίθενται από ιστορικές πηγές και η γεωγραφία των αρχαίων βασιλείων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την αξιοπιστία τους.

Η εκστρατεία κατά των Ιλλυριών που ανατρέπει το αφήγημα

Ένα από τα βασικά σημεία που αναδεικνύονται είναι η πολεμική σύγκρουση του Αλεξάνδρου με Ιλλυριούς ηγεμόνες πριν από την εκστρατεία του στην Ασία.

Το 335 π.Χ., ο νεαρός βασιλιάς πραγματοποίησε στρατιωτική επιχείρηση στα βορειοδυτικά, αντιμετωπίζοντας τις δυνάμεις του Κλείτου και του Γλαυκία. Η σύγκρουση στην περιοχή του Πηλίου κατέληξε σε νίκη του Μακεδόνα βασιλιά.

Το γεγονός αυτό αποτελεί σημαντικό ιστορικό δεδομένο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν εξετάζονται οι σύγχρονες θεωρίες περί ιλλυρικής καταγωγής του.

Η Ολυμπιάδα και η καταγωγή της από τους Μολοσσούς

Στο επίκεντρο των ισχυρισμών βρίσκεται και η Ολυμπιάδα, μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η ιστορική παράδοση την παρουσιάζει ως κόρη του Νεοπτόλεμου Β΄ και μέλος της βασιλικής οικογένειας των Μολοσσών της αρχαίας Ηπείρου.

Οι Μολοσσοί αποτελούσαν ένα από τα σημαντικά φύλα της αρχαίας Ηπείρου, με κέντρο την περιοχή των Ιωαννίνων. Η καταγωγή της Ολυμπιάδας από τη συγκεκριμένη δυναστεία δεν τεκμηριώνει τους ισχυρισμούς περί ιλλυρικής προέλευσης που αναπαράγονται από εθνικιστικούς κύκλους.

Η οικογενειακή καταγωγή της μητέρας του Αλεξάνδρου αποτελεί, επομένως, ένα από τα βασικά στοιχεία που εξετάζονται στη σχετική ιστορική συζήτηση.

Το όνομα «Αλέξανδρος» και οι απόπειρες διαφορετικής ερμηνείας

Αντικείμενο αντιπαράθεσης έχει γίνει ακόμη και το ίδιο το όνομα του Μακεδόνα βασιλιά. Το όνομα Αλέξανδρος απαντά ήδη στην αρχαία ελληνική γραμματεία, μεταξύ άλλων στην Ιλιάδα, όπου χρησιμοποιείται και ως δεύτερο όνομα του Πάρη.

Η ετυμολογική του ερμηνεία συνδέεται με τις αρχαίες ελληνικές λέξεις «αλέξω» και «ανήρ», παραπέμποντας σε εκείνον που προστατεύει ή υπερασπίζεται τους ανθρώπους από τους εχθρούς.

Οι προσπάθειες να αποδοθεί στο όνομα διαφορετική προέλευση, μέσω σύγχρονων αλβανικών λέξεων, δεν αποτελούν αναγνωρισμένη επιστημονική ερμηνεία.

Ο Νέαρχος και οι στρατηγοί του Μακεδόνα στρατηλάτη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η καταγωγή των ανθρώπων που στελέχωσαν τον στρατό και τη διοίκηση του Αλεξάνδρου. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Νέαρχος, ο ναύαρχος που ανέλαβε τον περίπλου της Ινδικής, όπως είχε σχεδιάσει ο Μακεδόνας βασιλιάς.

Ο Νέαρχος γεννήθηκε στη Λατώ της Κρήτης, ενώ η οικογένειά του εγκαταστάθηκε αργότερα στην Αμφίπολη. Η φιλία του με τον Αλέξανδρο ξεκίνησε όταν εκείνος ήταν ακόμη παιδί.

Παράλληλα, σημαντικοί στρατηγοί και διάδοχοι, όπως ο Παρμενίων, ο Αντίπατρος, ο Πτολεμαίος, ο Περδίκκας και ο Ηφαιστίων, συνδέονται με τη Μακεδονία και γειτονικές περιοχές.

Η ιστορία απέναντι στις εθνικιστικές ερμηνείες

Η προσπάθεια σύνδεσης μεγάλων προσωπικοτήτων της αρχαιότητας με σύγχρονες εθνικές ταυτότητες δεν αποτελεί νέο φαινόμενο στα Βαλκάνια. Αντίστοιχες διεκδικήσεις έχουν εμφανιστεί κατά καιρούς μέσα από δημοσιεύματα, τηλεοπτικές παραγωγές και διαδικτυακές αναρτήσεις.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι η διάκριση ανάμεσα στα ιστορικά τεκμήρια και στις ερμηνείες που εξυπηρετούν σύγχρονες εθνικιστικές αφηγήσεις. Η μελέτη της αρχαιότητας απαιτεί προσοχή στις πηγές, στο ιστορικό πλαίσιο και στις έννοιες της εποχής, χωρίς αυθαίρετες μεταφορές σημερινών εθνικών χαρακτηρισμών στο μακρινό παρελθόν.

Ο Μέγας Αλέξανδρος παραμένει μία από τις εμβληματικότερες μορφές της αρχαίας Μακεδονίας και της παγκόσμιας ιστορίας, ενώ η συζήτηση γύρω από την καταγωγή του χρειάζεται να βασίζεται σε ιστορικά δεδομένα και όχι σε ατεκμηρίωτους ισχυρισμούς.