Ανάλυση Guardian: «H εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ βαδίζει πλέον στα χνάρια του Πούτιν!»- Τραμπ, Πούτιν και Σι μοιράζουν τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής

Λίγοι ήταν εκείνοι που έτρεφαν αυταπάτες ότι το 2026 θα εγκαινίαζε μια περίοδο διεθνούς ειρήνης και ηρεμίας.

Ανάλυση Guardian: «H εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ βαδίζει πλέον στα χνάρια του Πούτιν!»- Τραμπ, Πούτιν και Σι μοιράζουν τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής

Ωστόσο, μόλις τρεις ημέρες μετά την αλλαγή του έτους, οι πιο δυσοίωνες προβλέψεις επιβεβαιώθηκαν με εκκωφαντικό τρόπο, όπως επισημαίνει ο Guardian σε εκτενή ανάλυσή του. Τα νυχτερινά πλήγματα στη Βενεζουέλα και, κυρίως, η βίαιη σύλληψη του προέδρου της χώρας, Νικολάς Μαδούρο, μαζί με τη σύζυγό του, αποτέλεσαν ακόμη ένα σοβαρό πλήγμα στο ήδη τραυματισμένο διεθνές δίκαιο.

Όμως το πραγματικά ανησυχητικό δεν είναι η ίδια η παραβίαση των κανόνων, αλλά το γεγονός ότι αυτή η επιχείρηση πέτυχε. Από την ανάληψη της εξουσίας του, σχεδόν έναν χρόνο πριν, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει κινηθεί σαν μπουλντόζα μέσα στο εύθραυστο οικοδόμημα των παγκόσμιων θεσμών και ισορροπιών. Ό,τι απέμενε όρθιο μοιάζει πλέον με ερείπια.

Τα γεγονότα στη Βενεζουέλα δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία: είχαν προηγηθεί αεροπορικές επιθέσεις σε μικρά σκάφη στα ανοικτά της Κεντρικής Αμερικής, δολοφονίες πληρωμάτων με ατεκμηρίωτες κατηγορίες περί διακίνησης ναρκωτικών και ένοπλες καταλήψεις βενεζουελάνικων πετρελαιοφόρων σε διεθνή ύδατα. Μέχρι στιγμής, παραμένει άγνωστος ο ακριβής αριθμός των θυμάτων κατά τη διάρκεια της επιχείρησης σύλληψης του Μαδούρο.

Από την οπτική της παγκόσμιας σταθερότητας, το πιο επικίνδυνο στοιχείο δεν είναι η πρόθεση, αλλά το αποτέλεσμα: η ωμή χρήση ισχύος απέδωσε.

Ένας πρόεδρος «μεθυσμένος» από τη στρατιωτική ισχύ

Μέχρι πρόσφατα, η επιθετική αντίληψη του Τραμπ για την παγκόσμια παντοδυναμία των ΗΠΑ συγκρατούνταν από τον φόβο της εμπλοκής σε νέους πολέμους. Ο ίδιος διατεινόταν – χωρίς βάση – ότι είχε «τερματίσει» οκτώ πολεμικές συγκρούσεις, ενώ η φιλοδοξία του για το 2025 έμοιαζε να συνοψίζεται στην κατάκτηση του Νόμπελ Ειρήνης. Το αυτοσχέδιο «βραβείο ειρήνης της FIFA» που του απονεμήθηκε πρόσφατα φάνταζε ήδη ως φάρσα· μετά τα γεγονότα στη Βενεζουέλα, μοιάζει σχεδόν μακάβριο.

Ο φόβος των ξένων πολέμων φαίνεται πλέον να υποχωρεί. Ο Τραμπ έδειξε εμφανώς ενθουσιασμένος από το θέαμα της επιχείρησης και την αποτελεσματικότητα των αμερικανικών δυνάμεων. Για έναν πρόεδρο που γερνά πολιτικά και προσωπικά, με φθίνουσα δημοτικότητα και έντονη ανάγκη αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης από το σκάνδαλο Έπσταϊν, η καταφυγή στη στρατιωτική ισχύ λειτουργεί ως επικίνδυνο υποκατάστατο πολιτικής νομιμοποίησης.

«Ήταν μια λαμπρή επιχείρηση», δήλωσε στους New York Times, επαινώντας τον σχεδιασμό και τα στρατεύματα. Η επίθεση, η οποία – σύμφωνα με αμερικανικές πηγές – είχε αρχικά προγραμματιστεί για τα Χριστούγεννα, υποδηλώνει ότι η γοητεία του πετρελαίου και των φυσικών πόρων υπερίσχυσε οριστικά της ρητορικής περί ειρήνης.

Ανάλυση Guardian: «H εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ βαδίζει πλέον στα χνάρια του Πούτιν!»- Τραμπ, Πούτιν και Σι μοιράζουν τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής

Οι συνεργάτες του Τραμπ ανέλαβαν να καλύψουν την επιχείρηση με νομικό μανδύα, παρουσιάζοντας τη σύλληψη ως «απόδοση δικαιοσύνης». Οι κατηγορίες κατά του Μαδούρο για διαφθορά και διακίνηση ναρκωτικών, που είχαν απαγγελθεί στο τέλος της πρώτης θητείας Τραμπ, θεωρούνται από την πλειονότητα των ειδικών ανεπαρκείς για να δικαιολογήσουν, με βάση το διεθνές ή ακόμη και το αμερικανικό δίκαιο, μια στρατιωτική εισβολή και απαγωγή αρχηγού κράτους.

Αναμφίβολα, ο Μαδούρο κυβερνά αυταρχικά, μέσω εκλογών που χαρακτηρίζονται ευρέως νοθευμένες. Ωστόσο, ο ίδιος ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι το πραγματικό του ενδιαφέρον εστιάζεται στα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας – τα μεγαλύτερα στον κόσμο – και όχι στη δημοκρατική αποκατάσταση της χώρας.

Από την υποκρισία στην πλήρη απαξίωση των κανόνων

Οι διεθνείς κανόνες είχαν ήδη υπονομευθεί από προηγούμενες αμερικανικές κυβερνήσεις: από την εισβολή στον Παναμά το 1990, μέχρι το Ιράκ του Τζορτζ Μπους και τις δολοφονίες με drones επί Ομπάμα. Ωστόσο, αυτές οι πρακτικές παρουσιάζονταν ως «εξαιρέσεις» σε ένα σύστημα που, κατά τα άλλα, οι ΗΠΑ υποστήριζαν επειδή τις ευνοούσε.

Ο Τραμπ δεν πιστεύει σε εξαιρέσεις· απορρίπτει συνολικά το σύστημα. Αντιλαμβάνεται τον κόσμο με τη λογική ενός ιμπεριαλιστή του 19ου αιώνα, αξιοποιώντας όμως τα μέσα και τα όπλα του 21ου.

Το πού θα οδηγήσει αυτή η πορεία στη Βενεζουέλα παραμένει ασαφές. Το μόνο βέβαιο είναι ότι μια ειρηνική κατάληξη φαντάζει εξαιρετικά απίθανη. Τα γεγονότα προκαλούν εύλογη ανησυχία σε χώρες όπως το Ιράν και ακόμη και η Δανία, τις οποίες ο Τραμπ έχει στοχοποιήσει ρητορικά. Οι απειλές για στρατιωτική κατάληψη της Γροιλανδίας και η δήλωση της δανέζικης στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών ότι οι ΗΠΑ συνιστούν πλέον απειλή για την ασφάλεια αποτυπώνουν το μέγεθος της ανατροπής.

Ο κόσμος φαίνεται να διολισθαίνει ταχύτατα από μια τάξη βασισμένη – έστω ατελώς – σε κανόνες, σε ένα σύστημα ανταγωνιστικών σφαιρών επιρροής, όπου το δίκαιο υποχωρεί μπροστά στην ισχύ των όπλων. Όπως παρατηρεί ο Ντέιβιντ Ρόθκοπφ, πρόκειται για μια «πουτινοποίηση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής».

Αν η Λατινική Αμερική θεωρείται δεδομένα αμερικανική σφαίρα επιρροής, όπως υποστήριζαν συχνά Ρώσοι αναλυτές, τότε ο Πούτιν θα αισθάνεται δικαιωμένος για την Ουκρανία – και ο Σι Τζινπίνγκ θα αντλεί τα δικά του συμπεράσματα για την Ασία.

Ο κίνδυνος που αποκαλύπτεται με ωμό τρόπο στις πρώτες ημέρες του 2026, καταλήγει ο Julian Borger, δεν αφορά μόνο τη Βενεζουέλα. Είναι ένας κίνδυνος που, αργά ή γρήγορα, θα αγγίξει τους πάντες.