«Ανοίγει ο δρόμος» για τα μη κρατικά πανεπιστήμια-Συνταγματικός κρίθηκε από το ΣτΕ ο νόμος Πιερρακάκη

Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι ο νόμος που επιτρέπει τη σύσταση και λειτουργία μη κρατικών και μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα, γνωστός ως «νόμος Πιερρακάκη», είναι συμβατός με το Σύνταγμα της χώρας.

«Ανοίγει ο δρόμος» για τα μη κρατικά πανεπιστήμια-Συνταγματικός κρίθηκε από το ΣτΕ ο νόμος Πιερρακάκη

Η απόφαση του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου δίνει το «πράσινο φως» για την εφαρμογή του πολυσυζητημένου αυτού θεσμικού πλαισίου, το οποίο αποτέλεσε κεντρικό πυλώνα της εκπαιδευτικής πολιτικής της κυβέρνησης. Ο νόμος είχε προκαλέσει έντονες πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις, με κύρια αιχμή το άρθρο 16 του Συντάγματος που κατοχυρώνει τον δημόσιο χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης.

Ενάντια στη συνταγματικότητα του νόμου είχαν καταθέσει προσφυγές η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΠΟΣΔΕΠ), ακαδημαϊκοί, καθώς και ο πρώην υπουργός του ΣΥΡΙΖΑ και συνταγματολόγος Γιώργος Κατρούγκαλος, με την ιδιότητα του πανεπιστημιακού διδάσκοντα. Οι προσφεύγοντες υποστήριξαν ότι η εν λόγω νομοθεσία παραβιάζει θεμελιώδεις διατάξεις του Συντάγματος και θέτει σε κίνδυνο τον δημόσιο χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης.

«Ανοίγει ο δρόμος» για τα μη κρατικά πανεπιστήμια-Συνταγματικός κρίθηκε από το ΣτΕ ο νόμος Πιερρακάκη

Ωστόσο, το ΣτΕ απέρριψε τα επιχειρήματα αυτά, σημειώνοντας ότι η σύσταση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων δεν αντιβαίνει στο γράμμα και το πνεύμα του άρθρου 16, υπό την προϋπόθεση ότι διασφαλίζεται η εποπτεία του κράτους και η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης.

Η ανακοίνωση του ΣτΕ
Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας εξέδωσε την ακόλουθη ανακοίνωση σχετικά με το αποτέλεσμα των διασκέψεων επί υποθέσεων, οι οποίες συζητήθηκαν στις 11 Απριλίου 2025 στην Ολομέλεια και αφορούν την εγκατάσταση και λειτουργία στην Ελλάδα Παραρτημάτων – Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ).

Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας

Σύμφωνα με το άρθρο 34 παρ. 8 του π.δ. 18/1989, όπως προστέθηκε με το άρθρο 25 του ν. 4786/2021

Ανακοινώνει τα εξής:

Στις 2.6.2025 και 13.6.2025 η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας συνήλθε σε διασκέψεις υποθέσεων σχετικών με την εγκατάσταση και λειτουργία στην Ελλάδα Παραρτημάτων – Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ). Οι υποθέσεις αυτές συζητήθηκαν κατά τη δικάσιμο της 11.4.2025, προκειμένου να επιλυθούν τα ζητήματα συνταγματικότητας και συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο των διατάξεων του ν. 5094/2024.

«Ανοίγει ο δρόμος» για τα μη κρατικά πανεπιστήμια-Συνταγματικός κρίθηκε από το ΣτΕ ο νόμος Πιερρακάκη

Το Δικαστήριο έκρινε τα εξής:

Α. Οι διατάξεις των παρ. 5 και 8 του άρθρου 16 του Συντάγματος, ενόψει και του σκοπού τους, που συνίσταται στην παροχή υψηλού επιπέδου ανώτατης εκπαίδευσης, σε συνδυασμό με την παρ. 1 του άρθρου 16, η οποία κατοχυρώνει την ελευθερία της εκπαίδευσης και την ακαδημαϊκή ελευθερία, ερμηνεύονται – σύμφωνα και με την ερμηνευτική δήλωση του άρθρου 28 του Συντάγματος αλλά και επί τη βάσει των αρχών της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και της καλόπιστης συνεργασίας των κρατών μελών (αρ. 2 και 4 παρ.3 ΣΕΕ) – σε αρμονία με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα, οι ως άνω συνταγματικές διατάξεις ερμηνεύονται ενόψει των νεότερων νομοθετικών και νομολογιακών δεδομένων του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία αφορούν την παροχή ανώτατης εκπαίδευσης (αρ. 165 ΣΛΕΕ), την ελευθερία εγκατάστασης (αρ. 49 ΣΛΕΕ), καθώς και το θεμελιώδες δικαίωμα ίδρυσης εκπαιδευτικών ιδρυμάτων με σεβασμό των δημοκρατικών αρχών (αρ. 14 παρ. 3 του Χάρτη). Επί τη βάσει των ανωτέρω, δεν αποκλείεται κατά το Σύνταγμα η ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων προερχομένων από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή από χώρα συμβεβλημένη στην GATS, κατά τους όρους ειδικού νόμου, με τον οποίον διασφαλίζεται υψηλό επίπεδο σπουδών και προστατεύεται η ακαδημαϊκή ελευθερία.

Κατόπιν τούτων, απορρίπτονται, κατά πλειοψηφία, τρεις αιτήσεις ακυρώσεως που έχουν ασκηθεί από Καθηγητές Α.Ε.Ι. και την ΠΟΣΔΕΠ.

Β. Το σύστημα του ως άνω νόμου, ως προς τους όρους αδειοδότησης και λειτουργίας, δεν εισάγει υπέρμετρους περιορισμούς στην ελευθερία εγκατάστασης (άρθρο 49 ΣΛΕΕ).

Κατόπιν τούτου, απορρίπτεται, κατά πλειοψηφία, αίτηση ακυρώσεως των κολλεγίων.