Αυτά κόβουν οι Έλληνες για να τα βγάλουν πέρα: Εστίαση, καύσιμα και διακοπές οι πρώτοι «χαμένοι»

Τα νέα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον κύκλο εργασιών σε εστίαση και καταλύματα το πρώτο τρίμηνο του 2026, χτύπησαν καμπανάκι. Με ετήσιες ανατιμήσεις της τάξης του 6,1%, μεσοσταθμικά και στους δύο κλάδους, θα περίμενε κανείς αντίστοιχα φουσκωμένους τζίρους, έστω πληθωριστικούς.

Στα μεν καταλύματα υπήρξε αύξηση του τζίρου κατά 3,1% το πρώτο τρίμηνο. Αν αφαιρέσουμε όμως την επίδραση του πληθωρισμού, σε πραγματικές τιμές έχουμε υποχώρηση 3%. Αυτό σημαίνει ότι οι επισκέπτες, Έλληνες και ξένοι, πλήρωσαν περισσότερα χρήματα, για να αγοράσουν μικρότερης πραγματικής αξίας υπηρεσίες, π.χ. λιγότερες ημέρες διανυκτέρευσης. Στη δε εστίαση, υπήρξε μείωση του τζίρου κατά -1,9%, που σημαίνει ότι σε αποπληθωρισμένες τιμές έχουμε μείωση της πραγματικής κατανάλωσης σχεδόν κατά – 5%.

Άλμα στον τουρισμό, πτώση στην κατανάλωση

Το ίδιο διάστημα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις σημείωσαν εντυπωσιακό άλμα, κατά 64,3% σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο του 2025. Η άνοδος οφείλεται στην αύξηση της εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης, δηλαδή του τουρισμού από το εξωτερικό, κατά 38,3% και της μέσης δαπάνης ανά ταξίδι κατά 13,8%.

Όμως το άλμα στις ταξιδιωτικές εισπράξεις δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχη «ένεση» ρευστότητας για την εγχώρια τουριστική βιομηχανία.

Η αυξημένη ταξιδιωτική κίνηση από το εξωτερικό, ακόμα και τις «off season» περιόδους, κρατάει ζωντανή την κατανάλωση σε συγκεκριμένες τουριστικές ζώνες.

Μία από αυτές είναι το ιστορικό κέντρο της Αθήνας, που μαζί με τις γύρω γειτονιές (Εξάρχεια, Κουκάκι, Θησείο κ.λπ), υφίστανται μια άγρια «τουριστικοποίηση». Οι κατόπιν εορτής περιορισμοί στη δημιουργία νέων Airbnb, δεν κατάφεραν να βάλουν φρένο στην άνοδο των ενοικίων ούτε στην αλλαγή της φυσιογνωμίας της πόλης. Το μόνο που πέτυχαν είναι να ανακατευθύνουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις σε όμορες περιοχές, όπως το Παγκράτι, τα Ιλίσια και η Κυψέλη, διαχέοντας το πρόβλημα αντί να το λύνουν.

Μειώνονται οι έξοδοι

Κι ενώ οι υπηρεσίες καταλυμάτων ωφελούνται, έστω εν μέρει, από τη μετατροπή της Αθήνας σε «city break», τον χειμερινό τουρισμό και τις «αποδράσεις του Σαββατοκύριακου», δεν ισχύει το ίδιο για τις υπηρεσίες εστίασης.

Τόσο οι Έλληνες, όσο και οι ξένοι τουρίστες, περιορίζουν τις εξόδους σε ταβέρνες, καφέ και εστιατόρια και στρέφονται στην κατανάλωση στο σπίτι. Ωφελημένοι από αυτήν τη στροφή είναι τα σουπερμάρκετ, το έτοιμο και ημι-έτοιμο φαγητό και τα μίνι μάρκετ-franchise αλυσίδων, που αντικαθιστούν σταδιακά τα παραδοσιακά παντοπωλεία.

Ένας τομέας που προς το παρόν φαίνεται να αντέχει, είναι το ντελίβερι έτοιμου φαγητού. Πρόκειται για μια υποκατηγορία της εστίασης, διαδεδομένη αλλά όχι ικανή για να αντισταθμίσει τις απώλειες στο σύνολο του κλάδου. Επίσης το πρόχειρο – μη σερβιριζόμενο φαγητό είναι η υποκατηγορία με τις υψηλότερες σωρευτικές ανατιμήσεις σε σύγκριση με το 2020, που προσεγγίζουν το 38%, έναντι 33% στο σύνολο της εστίασης.

Η πτώση του τζίρου στα εστιατόρια – καφέ δεν είναι πρόσφατο φαινόμενο. Η εστίαση έκλεισε με αρνητική ανάπτυξη το 2025, με μείσωη εσόδων ακόμα και το «χρυσό τουριστικό καλοκαίρι» του 2025.

Η συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης σε συνδυασμό με την αλλαγή στις καταναλωτικές συνήθειες θεωρούνται οι βασικοί υπεύθυνοι για την υποχώρηση του τζίρου στην εστίαση.

Άλλωστε σύμφωνα με όλες τις καταναλωτικές έρευνες (ΙΕΛΚΑ, Circana, Nielsen, οι έξοδοι για φαγητό και αναψυχή είναι από τις πρώτες δαπάνες που «ψαλιδίζονται» σε περιόδους πληθωριστικών πιέσεων, για να καλυφθούν τα αναγκαία, όπως η στέγαση και η διατροφή.

Κραυγή αγωνίας από την εστίαση

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εστιατορικών και Συναφών Επαγγελμάτων (ΠΟΕΣΕ), σχολιάζοντας τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, κάνει λόγο για «εξαιρετικά ανησυχητική εξέλιξη, η οποία αναδεικνύει τη δραματική συρρίκνωση της πραγματικής κατανάλωσης και τη διαρκή πίεση που ασκείται στις επιχειρήσεις του κλάδου».

Η ΠΟΕΣΕ αναφέρει ότι «η ελληνική εστίαση τα τελευταία χρόνια βρίσκεται αντιμέτωπη με διαρκή απαξίωση, συστηματική στοχοποίηση και πολιτικές επιλογές που όχι μόνο δεν αντιμετωπίζουν τις στρεβλώσεις της αγοράς, αλλά ενισχύουν ακόμη περισσότερο τον αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ ομοειδών επιχειρήσεων».

Η ΠΟΕΣΕ υπογραμμίζει ότι «οι επαγγελματίες της εστίασης εκπέμπουν πλέον κραυγή αγωνίας για την επιβίωση των επιχειρήσεών τους, των εργαζομένων τους και συνολικά ενός κλάδου που αποτελεί βασικό πυλώνα της απασχόλησης, της επιχειρηματικότητας και του ελληνικού τουρισμού».

Με το βλέμμα στις επερχόμενες εκλογές, οι εστιάτορες απευθύνουν «αμείλικτο ερώτημα προς την κυβέρνηση και προς κάθε πολιτικό σχηματισμό: Ποιο είναι τελικά το σχέδιο για την ελληνική εστίαση; Η κοινωνία και οι επαγγελματίες απαιτούν ειλικρίνεια, εντιμότητα και ουσιαστικές λύσεις. Όχι άλλες εύκολες υποσχέσεις, όχι επανάληψη των λαθών και των παθογενειών του παρελθόντος, ούτε πολιτικές που οδηγούν σε νέες διαψεύσεις και αδιέξοδα».

Κόφτης και στη βενζίνη

Μια άλλη ένδειξη ότι τα νοικοκυριά «σφίγγουν το ζωνάρι» είναι ο περιορισμός στην κατανάλωση βενζίνης.

Η πτώση της κατανάλωσης είναι άμεση συνέπεια της ακρίβειας στα καύσιμα. Οι τιμές της αμόλυβδης αγγίζουν και ενίοτε ξεπερνούν τα 2 ευρώ το λίτρο, αυξημένες κατά 24,5% σε σύγκριση με το Φεβρουάριο, πριν ξεσπάσουν οι πολεμικές συγκρούσεις στο Ιράν.

Η κατανάλωση βενζίνης υποχώρησε κατά 2,2% το δίμηνο Μαρτίου–Απριλίου σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Για τον Μάιο οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών εκτιμούν ανεπισήμως πτώση της τάξης του 5% — υπερδιπλάσια δηλαδή του προηγούμενου διμήνου.

Μόνο σε καρτ-ποστάλ θα δουν τα ελληνικά νησιά ο ένας στους δύο Έλληνες

Αίνιγμα το καλοκαίρι

Οι επαγγελματίες και οι εργαζόμενοι που εξαρτώνται από τον τουρισμό, ελπίζουν το φετινό καλοκαίρι να βγει με όσο το δυνατόν μικρότερες απώλειες, από την κρίση στη Μέση Ανατολή. Η εκτίναξη των τιμών καυσίμων, των αεροπορικών εισιτηρίων και οι γεωπολιτικές εντάσεις, επηρεάζουν τις διακοπές των Ευρωπαίων και άλλων τουριστών, που ενώ κάθε χρόνο κλείνουν «πακέτα» από νωρίς, φέτος είναι πιο διστακτικοί ή προβαίνουν και σε επιλεκτικές ακυρώσεις.

Το σίγουρο είναι ότι οι Έλληνες θα περιορίσουν άλλη μια χρονιά τις διακοπές τους, όταν δεν τις θυσιάζουν εξ ολοκλήρου στον βωμό της ακρίβειας.

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Έρευνας Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) ο ένας στους δύο Έλληνες δηλώνει ότι δεν θα κάνει διακοπές το καλοκαίρι. Το 34% λέει ότι θα πάει, αλλά λιγότερες ημέρες. Από όσους σχεδιάζουν διακοπές, το 53% επιλέγει εξοχικό, ιδιόκτητο ή συγγενών, ώστε να αποφύγει τα κόστη. Το 41% δηλώνει ότι θα μαγειρεύει κατά τη διάρκεια των διακοπών και το 45% θα μειώσει τις σχετικές δαπάνες.

Όποια και αν είναι η ετυμηγορία τους τουρίστες του εξωτερικού, το σίγουρο είναι ότι οι ντόπιοι θα κάνουν διακοπές μετ’ εμποδίων. Τα νοικοκυριά που δεν βγάζουν τον μήνα, και βλέπουν την ακρίβεια να θεριεύει, κόβουν από όπου μπορούν: λιγότερες μετακινήσεις, λιγότεροι έξοδοι για φαγητό-διασκέδαση, μικρότερες παραγγελίες, στροφή στα πρόχειρα γεύματα και το φαγητό από σούπερ μάρκετ.

Όλα τα παραπάνω, σηματοδοτούν πτώση της ιδιωτικής κατανάλωσης, σε νευραλγικούς τομείς της οικονομίας, επιτείνοντας τους φόβους για στασιμοπληθωρισμό.