Ελληνοτουρκικά: Τι θα μπορούσε να αλλάξει στις σχέσεις Ελλάδας–Τουρκίας με τη νέα στρατηγική Τραμπ – Ποια «όρια» θέτουν οι ΗΠΑ στους συμμάχους τους

Οι Ηνωμένες Πολιτείες στέλνουν μήνυμα προς τους συμμάχους τους: «Δεν θέλουμε διπλά παιγνίδια». Με την παρουσίαση του νέου πλαισίου Εθνικής Ασφαλείας, γίνεται σαφές ότι η αμερικανική εξωτερική πολιτική εισέρχεται σε μια νέα φάση.

Ελληνοτουρκικά: Τι θα μπορούσε να αλλάξει στις σχέσεις Ελλάδας–Τουρκίας με τη νέα στρατηγική Τραμπ – Ποια «όρια» θέτουν οι ΗΠΑ στους συμμάχους τους

Η έμφαση που δίνει ο Πρόεδρος Τραμπ στη διασφάλιση δεσμεύσεων από τους εταίρους και στη στρατηγική διαχείριση παγκόσμιων ισορροπιών δημιουργεί ένα διαφορετικό περιβάλλον για την Ελλάδα και την Τουρκία, ένα περιβάλλον όπου οι ΗΠΑ θέτουν ξεκάθαρες γραμμές και απαιτήσεις.

Η νέα στρατηγική δεν περιορίζεται σε θεωρητικές διακηρύξεις: προσδιορίζει με ακρίβεια τι περιμένει η Ουάσινγκτον από τους συμμάχους της και πώς αξιολογεί τις επιλογές τους. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, Ελλάδα και Τουρκία αναδεικνύονται ως δύο χώρες που θα επηρεαστούν άμεσα από τις προτεραιότητες της αμερικανικής υπερδύναμης. Το κρίσιμο ερώτημα είναι σε ποιους όρους και με ποια κατεύθυνση – κάτι που αναδεικνύεται μέσα από το περιεχόμενο του επίσημου εγγράφου.

Πρόσφατα, ο Πρόεδρος Τραμπ αποκάλυψε μέσω ενός 33σέλιδου εγγράφου τη Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ σε παγκόσμιο επίπεδο για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Το έγγραφο αποκαλύπτει τις προθέσεις, τους στόχους και τις επιδιώξεις της υπερδύναμης, οι οποίες έχουν άμεση σχέση με τη στρατηγική θέση της Ελλάδας στην περιοχή.

Γενικά, η στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αμερικανική κυριαρχία στο Δυτικό ημισφαίριο και την Αμερικανική Ήπειρο, ασκεί αυστηρή κριτική προς την Ευρώπη και δίνει συγκριτικά μικρή προσοχή στη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Σε αντίθεση, η Κίνα θεωρείται πρώτης προτεραιότητας πρόκληση για την παγκόσμια κυριαρχία των ΗΠΑ.

Η στρατηγική επισημαίνει την ανάγκη αποτροπής πολεμικών συγκρούσεων στον Ινδο-Ειρηνικό, αντανακλώντας τις αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ Κίνας και συμμάχων των ΗΠΑ, όπως η Ιαπωνία και οι Φιλιππίνες. Για τη Ρωσία, το έγγραφο προκρίνει την επίτευξη ταχείας παύσης εχθροπραξιών στην Ουκρανία και τη μείωση του κινδύνου ρωσικής αντιπαράθεσης στην Ευρώπη.

Η στρατηγική αναγνωρίζει επίσης ότι η μετανάστευση μπορεί να αλλάξει δραστικά την ευρωπαϊκή ταυτότητα, ενδεχομένως θέτοντας σε κίνδυνο τις συμμαχίες των ΗΠΑ. Παράλληλα, αναγνωρίζονται τα οικονομικά και στρατηγικά πλεονεκτήματα της Ευρώπης και η σημασία της συνεργασίας με την Αμερική. Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά: «Όχι μόνο δεν μπορούμε να διαγράψουμε την Ευρώπη – κάτι τέτοιο θα ήταν αυτοκαταστροφικό για τη στρατηγική μας – αλλά ο στόχος μας πρέπει να είναι να βοηθήσουμε την Ευρώπη να επαναπροσανατολιστεί».

Ελληνοτουρκικά: Τι θα μπορούσε να αλλάξει στις σχέσεις Ελλάδας–Τουρκίας με τη νέα στρατηγική Τραμπ – Ποια «όρια» θέτουν οι ΗΠΑ στους συμμάχους τους

Πώς βλέπουν οι ΗΠΑ τους συμμάχους τους

Στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής, οι ΗΠΑ επισημαίνουν ότι οι σχέσεις με τους συμμάχους θα καθορίζονται από την αξιοπιστία και τη δέσμευσή τους. Όπως αναφέρει το έγγραφο:
«Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι ελίτ της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής υπέθεταν ότι η μόνιμη κυριαρχία των ΗΠΑ παγκοσμίως ήταν προς το συμφέρον της χώρας. Ωστόσο, οι δραστηριότητες άλλων χωρών μας ενδιαφέρουν μόνο όταν απειλούν άμεσα τα συμφέροντά μας. Η παροχή οποιασδήποτε βοήθειας θα εξαρτάται από την εξάλειψη της αντίπαλης εξωτερικής επιρροής και τον έλεγχο στρατηγικών υποδομών».

Αντίκτυπος για την Ελλάδα

Με βάση τα παραπάνω, γίνεται σαφές ότι οι ΗΠΑ δεν ανέχονται διπλό παιχνίδι από τους συμμάχους τους. Η αμερικανική στήριξη θα εξαρτάται από την αποφυγή επιρροής κυρίως της Κίνας και δευτερευόντως της Ρωσίας. Η γεωπολιτική αναβάθμιση της Ελλάδας – ως πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη – αποτελεί αποτέλεσμα της σταθερής φιλοαμερικανικής εξωτερικής πολιτικής της χώρας μας τα τελευταία χρόνια.

Παράλληλα, η αναβάθμιση της στρατιωτικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ αντικατοπτρίζει την αξιοπιστία της Ελλάδας ως σύμμαχου. Σε συνδυασμό με την αμερικανική αποφυγή περιφερειακών συγκρούσεων, η στρατηγική Τραμπ δείχνει ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν να περιορίσουν εντάσεις Τουρκίας–Ελλάδας μέσω διπλωματικών πρωτοβουλιών, ανταλλαγμάτων και πιέσεων.

Ο ρόλος της Τουρκίας

Η στρατηγική υπογραμμίζει τον αυξανόμενο περιφερειακό ρόλο της Τουρκίας, η οποία αναδεικνύεται σε βασικό παράγοντα σε στρατιωτικά, ενεργειακά και γεωπολιτικά ζητήματα. Η μείωση της σημασίας της Μέσης Ανατολής για τις ΗΠΑ δημιουργεί κενά που η Τουρκία μπορεί να καλύψει, ενώ η πίεση στην Κίνα και η αντιμετώπιση της κινεζικής πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» ενισχύουν τον στρατηγικό της ρόλο.

Η Τουρκία αποκτά μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ στα μεταναστευτικά ζητήματα και στις ανησυχίες για την ασφάλεια των συνόρων της. Οι ΗΠΑ ενθαρρύνουν επίσης τους συμμάχους να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες, καθιστώντας τη στρατιωτική βιομηχανία της Τουρκίας πιο πολύτιμη για την Ουάσινγκτον.

Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπαράκ, τόνισε τον καθοριστικό ρόλο της χώρας του στην περιοχή, αναφερόμενος σε έναν ενεργειακό διάδρομο που εκτείνεται από τη Συρία στην Τουρκία και περαιτέρω στο Αζερμπαϊτζάν. Η ολοκλήρωση αυτού του διαδρόμου θα δημιουργούσε ένα στρατηγικό κανάλι, ενισχύοντας τη συνδεσιμότητα και αναδιαμορφώνοντας το περιφερειακό ενεργειακό τοπίο.