Ελληνοτουρκικά: Τι θα συζητηθεί την Τετάρτη στην Άγκυρα-Δεν «καίγεται» να λύσει κάτι ο Ερντογάν αλλά θα συνεχίσει το «ίδιο τροπάριο!»-Οι «κόκκινες γραμμές» της Αθήνας και οι Τούρκοι που θέλουν να «γκριζάρουν» το μισό Αιγαίο!

Μετά από αρκετούς μήνες καθυστέρησης, το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας συγκαλείται τελικώς την Τετάρτη στην Άγκυρα, σε ένα διεθνές και περιφερειακό περιβάλλον αισθητά διαφορετικό από εκείνο στο οποίο είχε αρχικά σχεδιαστεί.

Ελληνοτουρκικά: Τι θα συζητηθεί την Τετάρτη στην Άγκυρα-Δεν «καίγεται» να λύσει κάτι ο Ερντογάν αλλά θα συνεχίσει το «ίδιο τροπάριο!»-Οι «κόκκινες γραμμές» της Αθήνας και οι Τούρκοι που θέλουν να «γκριζάρουν» το μισό Αιγαίο!

Η συνάντηση κορυφής των δύο ηγετών έρχεται έπειτα από εντατική προετοιμασία και ανταλλαγή προσεκτικών μηνυμάτων, που αποσκοπούν στη διαμόρφωση ενός ελεγχόμενου πλαισίου διαλόγου, χωρίς υψηλές προσδοκίες αλλά και χωρίς αιφνιδιασμούς.

Η ημερομηνία της 11ης Φεβρουαρίου οριστικοποιήθηκε μόλις την προηγούμενη Πέμπτη, καθώς οι διεθνείς εξελίξεις –ιδίως γύρω από το Ιράν και το Ουκρανικό– δημιουργούσαν αβεβαιότητες στα προγράμματα των δύο ηγετών. Η Αθήνα και η Άγκυρα ήθελαν να αποφύγουν πάση θυσία το ενδεχόμενο νέας αναβολής, ειδικά μετά την ακύρωση της συνάντησης που είχε προγραμματιστεί τον Σεπτέμβριο, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Η συνάντηση αυτή θα είναι η πρώτη των δύο ηγετών από τις 24 Σεπτεμβρίου 2024 στη Νέα Υόρκη. Τα προηγούμενα δύο χρόνια είχε διαμορφωθεί ένας σχετικά σταθερός ρυθμός επαφών, με κομβικό σημείο τη συνάντηση στο Βίλνιους τον Ιούλιο του 2023, όπου τέθηκαν οι βάσεις της επαναπροσέγγισης και του δομημένου διαλόγου. Η διαδικασία αυτή κορυφώθηκε με το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας στην Αθήνα και τη Διακήρυξη των Αθηνών τον Δεκέμβριο του 2023, ενώ το 2024 καταγράφηκαν ακόμη τρεις συναντήσεις σε Άγκυρα, Ουάσινγκτον και ΟΗΕ.

Ωστόσο, η μετάβαση στο 2025 βρήκε τις δύο πλευρές σε ένα εντελώς διαφορετικό διεθνές περιβάλλον. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ο τρόπος άσκησης της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και οι ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή έχουν δημιουργήσει συνθήκες αυξημένης ρευστότητας. Χώρες με στενούς δεσμούς με τις ΗΠΑ, αλλά και μεταξύ τους ανταγωνιστικές σχέσεις, επαναξιολογούν τις επιλογές και τις στρατηγικές τους.

Οι συνομιλίες στην Άγκυρα θα διεξαχθούν μέσα σε αυτό το νέο πλαίσιο, όπου η αναζήτηση μιας νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας συνδυάζεται με την αμφισβήτηση της αμερικανικής αξιοπιστίας ως σταθερού συμμάχου. Η Τουρκία επιδιώκει να εδραιώσει έναν περιφερειακό ρόλο με χαρακτηριστικά στρατηγικής αυτονομίας: να αντλεί οφέλη από τις σχέσεις της με την Ε.Ε. και τις ΗΠΑ, χωρίς όμως να δεσμεύεται από τις επιλογές τους. Πρόκειται για ένα απαιτητικό παιχνίδι ισορροπιών, στο οποίο ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει αποδείξει ότι δεν διστάζει να ρισκάρει.

Όπως επισημαίνουν έμπειροι διπλωμάτες, η Ελλάδα διατηρεί σταθερά το βλέμμα της προς Ανατολάς, ενώ η Τουρκία κινείται πολυδιάστατα, «σκανάροντας» απειλές και ευκαιρίες σε κάθε κατεύθυνση. Τα ελληνοτουρκικά, υπό αυτή την έννοια, δεν φαίνεται να αποτελούν κορυφαία προτεραιότητα για την Άγκυρα – στοιχείο που δεν είναι κατ’ ανάγκην αρνητικό, εφόσον επιτρέπει τη διατήρηση ήρεμων νερών και τη συνέχιση της συνεργασίας στη λεγόμενη θετική ατζέντα.

Ελληνοτουρκικά: Τι θα συζητηθεί την Τετάρτη στην Άγκυρα-Δεν «καίγεται» να λύσει κάτι ο Ερντογάν αλλά θα συνεχίσει το «ίδιο τροπάριο!»-Οι «κόκκινες γραμμές» της Αθήνας και οι Τούρκοι που θέλουν να «γκριζάρουν» το μισό Αιγαίο!

Το τελευταίο διάστημα, η τουρκική πολιτική ηγεσία αποφεύγει τις άμεσες τοποθετήσεις για τα ελληνοτουρκικά, με εξαίρεση ορισμένες δηλώσεις του Χακάν Φιντάν. Τον ρόλο της επανάληψης των πάγιων τουρκικών θέσεων έχει αναλάβει κυρίως το υπουργείο Άμυνας, όπως φάνηκε και από την αντίδραση στις πρόσφατες δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη για το δικαίωμα επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.

Παράλληλα, η Άγκυρα συνεχίζει την πρακτική της έκδοσης παράνομων NAVTEX και NOTAM, μια τακτική που δεν συνιστά κλιμάκωση, αλλά διατηρεί ένα σταθερό επίπεδο έντασης και καταχρηστικής χρήσης διεθνών μηχανισμών.

Οι κόκκινες γραμμές της Αθήνας

Η ελληνική πλευρά, μέσω δηλώσεων του πρωθυπουργού και των υπουργών Εξωτερικών και Άμυνας, έχει ξεκαθαρίσει ότι η συνάντηση δεν συνοδεύεται από προσδοκίες θεαματικών εξελίξεων. Στόχος είναι η συνύπαρξη χωρίς κρίσεις και η αποτροπή επικίνδυνων εντάσεων. Η Αθήνα απορρίπτει κάθε συζήτηση περί διαπραγμάτευσης των χωρικών υδάτων, τα οποία αποτελούν κυριαρχικό δικαίωμα της χώρας, ενώ υπογραμμίζει ότι οποιαδήποτε άσκησή του λαμβάνει υπόψη και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Οι πρόσφατες δηλώσεις του Χακάν Φιντάν, που άφησαν να εννοηθεί ότι υπάρχουν περιορισμένες διαφορές προς συζήτηση, ερμηνεύτηκαν από την Αθήνα ως ένα σήμα αποκλιμάκωσης της ρητορικής. Ωστόσο, ζητήματα όπως οι γκρίζες ζώνες και το casus belli παραμένουν ανοιχτές απειλές, που δεν επιτρέπουν ουσιαστικά βήματα.

Ιδιαίτερη ένταση αναμένεται στις δημόσιες δηλώσεις μετά το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, ιδίως στα ζητήματα της Γάζας και των ευρωτουρκικών σχέσεων. Ο Ερντογάν έχει υιοθετήσει σκληρή γραμμή απέναντι στο Ισραήλ, ενώ η Τουρκία θεωρεί τις στρατηγικές συνεργασίες Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ και το σχήμα 3+1 ως απειλή για τις φιλοδοξίες της. Παρά τις ελληνικές διαβεβαιώσεις περί μη αντιτουρκικού χαρακτήρα αυτών των σχέσεων, η Άγκυρα παραμένει δύσπιστη.

Στο πεδίο των ευρωτουρκικών σχέσεων, η Τουρκία επιδιώκει αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης και συμμετοχή σε ευρωπαϊκά σχήματα ασφάλειας. Η Αθήνα, ωστόσο, θα επαναλάβει ότι προϋπόθεση για οποιαδήποτε πρόοδο είναι η άρση του casus belli και η πρόοδος στο Κυπριακό, με αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας και σεβασμό των αποφάσεων του ΟΗΕ.

Τέλος, ένα σημείο σύγκλισης πριν καν ξεκινήσει η συνάντηση φαίνεται να είναι η κοινή βούληση Αθήνας και Άγκυρας να αποφευχθεί η εμπλοκή τρίτων – κυρίως των ΗΠΑ. Και ίσως ακριβώς αυτή η επιλογή να λειτουργήσει ως ασφαλιστική δικλίδα, ώστε οι δύο πλευρές να διαχειριστούν τις διαφορές τους χωρίς να οδηγηθούν σε νέες κρίσεις.