Έρευνα – “βόμβα” αποκαλύπτει πως λειτουργεί το “Επιτελικό Κράτος” του Κυριάκου Μητσοτάκη: Γιατί η Κυβέρνηση περνάει κρίσιμα νομοσχέδια και τροπολογίες μεταξύ 9:00 το βράδυ και 01:00 τα ξημερώματα; – Στο φως το πάρτι «αόρατης» νομοθέτησης

Σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο ασκείται το νομοθετικό έργο τα τελευταία χρόνια προκαλεί νέα έρευνα, η οποία υποστηρίζει ότι η κατάθεση σημαντικών τροπολογιών στη Βουλή πραγματοποιείται ολοένα και συχνότερα αργά το βράδυ, περιορίζοντας δραστικά τον διαθέσιμο χρόνο για ουσιαστική κοινοβουλευτική επεξεργασία και δημόσιο έλεγχο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο, από τον Ιούλιο του 2023 έως και τον Μάιο του 2026, το 81% των τροπολογιών που κατατέθηκαν την τελευταία στιγμή εισήχθησαν μεταξύ 21:00 και 01:00 τα ξημερώματα.

Η εικόνα αυτή, όπως επισημαίνεται, δημιουργεί την αίσθηση μιας «νυχτερινής νομοθέτησης», όπου αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, την οικονομία και τη λειτουργία του κράτους εισάγονται προς ψήφιση με ελάχιστο χρονικό περιθώριο για μελέτη και αξιολόγηση.

Από το 12% στο 81%

Η έρευνα καταγράφει θεαματική μεταβολή σε σχέση με προηγούμενα χρόνια. Πριν από το 2020, οι τροπολογίες που κατατίθενταν μετά τις 9 το βράδυ αποτελούσαν μικρό ποσοστό του συνόλου, περίπου 12%.

Σήμερα, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, η πρακτική αυτή φαίνεται να έχει παγιωθεί, με τα ποσοστά να κυμαίνονται μεταξύ 70% και 80%, γεγονός που –κατά τους συντάκτες της μελέτης– αλλοιώνει την ουσία της κοινοβουλευτικής διαδικασίας.

Παρότι οι τροπολογίες εμφανίζονται τυπικά ως εμπρόθεσμες, αφού κατατίθενται την προηγούμενη ημέρα της ψήφισης, στην πράξη βουλευτές, δημοσιογράφοι και πολίτες διαθέτουν μόλις λίγες ώρες για να ενημερωθούν για το περιεχόμενό τους.

Οι «ογκώδεις» τροπολογίες και οι καταγγελίες

Ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύεται είναι η αυξανόμενη χρήση πολυθεματικών ή λεγόμενων «ερανιστικών» τροπολογιών. Πρόκειται για νομοθετικές παρεμβάσεις που συγκεντρώνουν μεγάλο αριθμό διαφορετικών διατάξεων σε ένα ενιαίο κείμενο, συχνά άσχετο με το βασικό αντικείμενο του νομοσχεδίου στο οποίο ενσωματώνονται.

Κατά την έρευνα, ο μέσος αριθμός άρθρων ανά τροπολογία έχει αυξηθεί αισθητά σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια, με αποτέλεσμα να περιλαμβάνονται σε μία μόνο κατάθεση ρυθμίσεις που αφορούν διαφορετικούς τομείς πολιτικής.

Οι επικριτές της συγκεκριμένης πρακτικής υποστηρίζουν ότι με αυτόν τον τρόπο περιορίζεται η δυνατότητα ουσιαστικού κοινοβουλευτικού ελέγχου και δυσχεραίνεται η δημόσια λογοδοσία, καθώς κρίσιμες διατάξεις ψηφίζονται χωρίς εκτενή συζήτηση.

Η πολιτική αντιπαράθεση για τη διαφάνεια

Τα ευρήματα της μελέτης αναμένεται να τροφοδοτήσουν εκ νέου την πολιτική αντιπαράθεση γύρω από την ποιότητα της νομοθέτησης και τη λειτουργία των θεσμών.

Από τη μία πλευρά, διατυπώνονται κατηγορίες περί συστηματικής υποβάθμισης της κοινοβουλευτικής διαδικασίας μέσω πρακτικών που περιορίζουν τον έλεγχο και τη διαφάνεια. Από την άλλη, η κυβέρνηση έχει κατά καιρούς υποστηρίξει ότι η μείωση του αριθμού των τροπολογιών και η ανάγκη άμεσης αντιμετώπισης έκτακτων ζητημάτων επιβάλλουν μεγαλύτερη ευελιξία στη νομοθετική λειτουργία.

Ωστόσο, η συζήτηση που ανοίγει η συγκεκριμένη έρευνα επαναφέρει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: πόσο συμβαδίζει η ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων με την ανάγκη για επαρκή έλεγχο, διαφάνεια και ουσιαστική κοινοβουλευτική λογοδοσία σε μια σύγχρονη δημοκρατία;