Γερμανία: Οι Γερμανοί προετοιμάζονται πυρετωδώς στο παρασκήνιο για συνομιλίες με τον Πούτιν αποκαλύπτει η Die Zeit

Παρά τις δημόσιες διαψεύσεις και τη σταθερή επίσημη γραμμή του Βερολίνου, στο πολιτικό παρασκήνιο της Γερμανία φαίνεται πως διαμορφώνεται σταδιακά μια διαφορετική πραγματικότητα: η πιθανότητα επανεκκίνησης διαύλων επικοινωνίας με τη Ρωσία και τον Βλαντιμίρ Πούτιν δεν θεωρείται πλέον ταμπού, αλλά αντικείμενο προσεκτικών διεργασιών.

Γερμανία: Οι Γερμανοί προετοιμάζονται πυρετωδώς στο παρασκήνιο για συνομιλίες με τον Πούτιν αποκαλύπτει η Die Zeit

Ο Φρίντριχ Μερτς δέχεται ολοένα και μεγαλύτερη εσωτερική πίεση να επανεξετάσει τη στάση του, με τη δημόσια ρητορική να παραμένει σκληρή, αλλά τις ζυμώσεις στο παρασκήνιο να πυκνώνουν.

Σε μια εξέλιξη που έρχεται σε αντίθεση με την επίσημη γραμμή του Βερολίνου, αποκαλύπτεται ότι η γερμανική κυβέρνηση επεξεργάζεται αθόρυβα το έδαφος για το ενδεχόμενο επανέναρξης συνομιλιών με τη Ρωσία. Σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ της εφημερίδας Zeit, στους διαδρόμους της Καγκελαρίας διεξάγονται εντατικές διαβουλεύσεις, σε στενό συντονισμό με το Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, αν και δημοσίως απορρίπτει κάθε σενάριο άμεσου διαλόγου πριν από εκεχειρία, βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα σύνθετο πολιτικό περιβάλλον. Η άνοδος της ακροδεξιάς AfD, οι πιέσεις από πολιτικές δυνάμεις που ζητούν διαπραγματεύσεις, οι κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις στα ανατολικά κρατίδια και η ανάγκη της Ευρώπης να μην αφήσει αποκλειστικά τον ρόλο των πρωτοβουλιών στον Ντόναλντ Τραμπ, δημιουργούν ένα νέο και ρευστό σκηνικό. Έτσι, σταδιακά, ένα «παράθυρο» ευρω-ρωσικών συνομιλιών φαίνεται να ανοίγει.

Αναλυτικά, όπως σημειώνει η Zeit, το ενδεχόμενο γερμανικής πρωτοβουλίας για συνομιλίες με τη Ρωσία είχε μέχρι πρότινος παραμείνει στο επίπεδο φημών και υπαινιγμών. Σε αυτό το πλαίσιο είχαν κυκλοφορήσει σενάρια ακόμη και για διαμεσολαβητικούς ρόλους, όπως της πρώην καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ ή του προκατόχου της Γκέρχαρντ Σρέντερ, ο οποίος είχε μάλιστα εμφανιστεί στη Μόσχα. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, τα σενάρια αυτά δεν κρίνονται ούτε ιδιαίτερα ρεαλιστικά ούτε ιδιαίτερα σοβαρά.

Στην πραγματικότητα, όμως, το σκηνικό φαίνεται να έχει μεταβληθεί: η ομοσπονδιακή κυβέρνηση προετοιμάζεται εδώ και εβδομάδες για το ενδεχόμενο συνομιλιών με τη Μόσχα. Στην Καγκελαρία πραγματοποιούνται τακτικές συσκέψεις, κυρίως με εκπροσώπους της Γαλλία και του Ηνωμένο Βασίλειο. Όπως αναφέρουν κυβερνητικοί κύκλοι: «Ανοίγει σιγά-σιγά ένα παράθυρο για συνομιλίες της ευρωπαϊκής πλευράς με τη Ρωσία».

Το ερώτημα αν, πώς, πότε και με ποιο αντικείμενο θα μπορούσαν να ξεκινήσουν συνομιλίες με τον επικεφαλής του Κρεμλίνου συνοδεύει τη γερμανική πολιτική από την εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.

Τότε καταγράφηκε και η τελευταία άμεση επαφή Γερμανού καγκελαρίου με τον Πούτιν, όταν ο Όλαφ Σολτς συναντήθηκε στη Μόσχα με τον Ρώσο πρόεδρο. Στη συνέχεια ακολούθησαν περιορισμένες τηλεφωνικές επαφές, οι οποίες σταδιακά αραίωσαν, πριν επανέλθουν αποσπασματικά το 2024.

Ο διάδοχος του Σολτς, Φρίντριχ Μερτς, είχε μέχρι σήμερα απορρίψει κατηγορηματικά τα αιτήματα για απευθείας διάλογο με τη Ρωσία. Η σημερινή γραμμή του συνοψίζεται σε μια αυστηρά πολυμερή προσέγγιση: «Τίποτα χωρίς την Ουκρανία, κανένας γερμανικός μεμονωμένος δρόμος, στενή ομαδική εργασία με τους Ευρωπαίους και συντονισμός αντί για ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ». Πρόκειται δηλαδή για ένα πλαίσιο τετραμερούς ισορροπίας μεταξύ Ευρώπης, Ουκρανίας, Ρωσίας και ΗΠΑ.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν βλέπει τον εαυτό της ως ουδέτερο μεσολαβητή

Ο Μερτς έχει επανειλημμένα τονίσει, ακόμη και σε συνομιλίες σε διεθνές επίπεδο απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ, ότι οποιαδήποτε διαδικασία μπορεί να ξεκινήσει μόνο μετά από εκεχειρία. Μόνο σε δεύτερη φάση θα μπορούσαν να τεθούν επί τάπητος ουσιαστικές διαπραγματεύσεις. Η απαίτηση του Βερολίνου παραμένει σαφής: κατάπαυση του πυρός κατά μήκος της γραμμής του μετώπου. Παράλληλα, κυβερνητικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι οι σφοδρές συγκρούσεις δείχνουν πως ο δρόμος προς μια τέτοια εξέλιξη δεν θα είναι ζήτημα εβδομάδων αλλά πιθανότατα μηνών.

Το Βερολίνο απορρίπτει επίσης σενάρια που θα απαιτούσαν από την Ουκρανία εδαφικές παραχωρήσεις πριν από οποιαδήποτε διαπραγμάτευση, όπως είχαν κατά καιρούς εξεταστεί από αμερικανικούς κύκλους.

Γερμανία: Οι Γερμανοί προετοιμάζονται πυρετωδώς στο παρασκήνιο για συνομιλίες με τον Πούτιν αποκαλύπτει η Die Zeit

Σε περίπτωση συνομιλιών, η Γερμανία δεν θα λειτουργήσει ως ουδέτερος διαμεσολαβητής, αλλά ως εκπρόσωπος ευρωπαϊκών και ουκρανικών συμφερόντων ασφαλείας.

Στο Βερολίνο καταγράφεται ότι το γεωπολιτικό περιβάλλον μεταβάλλεται. Η Ουκρανία εμφανίζεται πιο επιχειρησιακά ενεργή, καταφέρνοντας πλήγματα βαθιά στο ρωσικό έδαφος, με πιο πρόσφατο παράδειγμα συμβολικής σημασίας στην Αγία Πετρούπολη, κατά την έναρξη του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ. Παράλληλα, η οικονομική πίεση στη Ρωσία αυξάνεται, με αναφορές ότι ακόμη και ρωσικοί οικονομικοί κύκλοι επισημαίνουν το κόστος του πολέμου. Στο Βερολίνο αυτές οι εξελίξεις ερμηνεύονται ως ένδειξη ότι ο Πούτιν βρίσκεται σε πιο δύσκολη θέση σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν.

Παίζουν ρόλο και λόγοι εσωτερικής πολιτικής

Την ίδια ώρα, η προσοχή των ΗΠΑ και του Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να μετατοπίζεται σε άλλες γεωπολιτικές εστίες, όπως η Μέση Ανατολή, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση ότι η Ευρώπη καλείται να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για το ουκρανικό ζήτημα. Η ΕΕ, παρά τις αργές διαδικασίες, ενίσχυσε τη στήριξή της προς την Ουκρανία, ενώ στο εσωτερικό της καταγράφηκαν και πολιτικές ανακατατάξεις, όπως η αποδυνάμωση του Βίκτορ Όρμπαν στο ευρωπαϊκό πεδίο.

Η μορφή που θα μπορούσαν να λάβουν τυχόν συνομιλίες εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Κυβερνητικοί κύκλοι μιλούν για ένα σχήμα που θα πρέπει να είναι «όσο το δυνατόν πιο ικανό για δράση» και «όσο το δυνατόν πιο νομιμοποιημένο». Κεντρικό ρόλο αποδίδεται στην ομάδα E3 (Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο), ενώ στις συζητήσεις συμμετέχουν πλέον και η Ιταλία και η Πολωνία.

Κατά το προηγούμενο διάστημα, οι Ευρωπαίοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με αιφνιδιαστικές διπλωματικές κινήσεις, καθώς ο Τραμπ φέρεται να είχε προσεγγίσει τον Πούτιν, ακόμη και σε επίπεδο υψηλού συμβολισμού. Η ΕΕ επιχείρησε να διασφαλίσει ρόλο στο τραπέζι των εξελίξεων, ενώ παράλληλες πρωτοβουλίες, όπως η αποστολή συμβούλων στο Κρεμλίνο από τον Εμανουέλ Μακρόν, προκάλεσαν εσωτερικές ενστάσεις στο Βερολίνο, που επιμένει σε ενιαία ευρωπαϊκή στάση.

Το γεγονός ότι ο Μερτς ανοίγεται πλέον, έστω και έμμεσα, σε σενάρια συνομιλιών με τη Ρωσία αποδίδεται και σε εσωτερικές πολιτικές πιέσεις. Οι εκλογικές αναμετρήσεις στα ανατολικά κρατίδια, όπου η στάση απέναντι στη Ρωσία αποτελεί κρίσιμο πολιτικό ζήτημα, εντείνουν τη συζήτηση. Παράλληλα, κόμματα όπως το BSW και η AfD επιμένουν στη γραμμή των διαπραγματεύσεων, ενώ και στο εσωτερικό του κυβερνητικού εταίρου SPD ακούγονται φωνές υπέρ της αποκατάστασης διαύλων επικοινωνίας.

Πρόσφατα, η Άνγκελα Μέρκελ επανήλθε δημόσια με κριτική διάθεση, ζητώντας ισχυρότερη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, υπογραμμίζοντας ότι δεν μπορεί η Δύση να εξαρτάται αποκλειστικά από τις κινήσεις του Τραμπ. Χαρακτηριστικά δήλωσε: «Είμαστε και εμείς κάποιοι!». Παράλληλα, απέρριψε το ενδεχόμενο να αναλάβει ρόλο μεσολαβήτριας. Σε αυτό το σημείο, όπως φαίνεται, Μέρκελ και Μερτς συγκλίνουν: όποιος εμπλακεί σε συνομιλίες με τη Ρωσία, πρέπει να διαθέτει πραγματικό πολιτικό βάρος και ισχύ.