Η Αίγυπτος και επίσημα στο πρόγραμμα των Τουρκικών μαχητικών 5ης γενιάς KAAN – Ο Ερντογάν κατάφερε μεγάλη ανατροπή στις σχέσεις της Αθήνας με το Κάιρο με απώτερο στόχο τις ΑΟΖ και τα την υφαρπαγή Κυριαρχικών μας δικαιωμάτων στο Αιγαίο

Ο Ηράκλειτος είχε πει πως «τα πάντα ρει», δηλαδή ότι τίποτα δεν μένει στάσιμο και ο κόσμος βρίσκεται σε μια αδιάκοπη διαδικασία αλλαγής και μετασχηματισμού.

Αυτή η φιλοσοφική θέση φαίνεται να βρίσκει εφαρμογή και στις διεθνείς σχέσεις, καθώς οι μέχρι σήμερα ιδιαίτερα στενές επαφές Ελλάδας–Αιγύπτου, που θεωρούνταν υπόδειγμα συνεργασίας, φαίνεται πως μπαίνουν σε περίοδο δοκιμασίας. Ο λόγος δεν είναι άλλος από την ενεργή διπλωματική και αμυντική κινητικότητα της Τουρκίας, με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να επιχειρεί να «κερδίσει» τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, αξιοποιώντας ως βασικό εργαλείο την αναπτυσσόμενη τουρκική αμυντική βιομηχανία.

Η πιο πρόσφατη και ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη είναι η ανακοίνωση ότι η Αίγυπτος συμμετέχει πλέον επισήμως στο πρόγραμμα ανάπτυξης των τουρκικών μαχητικών πέμπτης γενιάς KAAN. Πρόκειται για μια συμφωνία-ορόσημο, η οποία αλλάζει τα δεδομένα στη Μέση Ανατολή και ενδέχεται να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες στον αμυντικό τομέα.

Η κίνηση αυτή δείχνει την πρόθεση της Άγκυρας να ενισχύσει την περιφερειακή της επιρροή και να «δέσει» την Αίγυπτο σε ένα κοινό στρατηγικό πλαίσιο, σε μια περίοδο που η Αθήνα είχε καταφέρει να οικοδομήσει γέφυρες συνεργασίας με το Κάιρο, ιδιαίτερα στον τομέα της ενέργειας και της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Με μια συμφωνία ορόσημο για την αμυντική συνεργασία στη Μέση Ανατολή, η Αίγυπτος εντάχθηκε
επίσημα στο πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς KAAN της Τουρκίας, επισημαίνει λίαν έγκριτο Αμερικανικό ΜΜΕ, αναφέροντας:

Αυτή η κίνηση σηματοδοτεί μια εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Καΐρου και Άγκυρας, δύο περιφερειακών δυνάμεων που ιστορικά έχουν διαχειριστεί πολύπλοκες σχέσεις.

Σε παγκόσμια κλίμακα, το πρόγραμμα KAAN αμφισβητεί την κυριαρχία της Δύσης στην τεχνολογία μαχητικών αεροσκαφών, ευθυγραμμιζόμενο με τις πολυπολικές τάσεις όπου οι μεσαίες δυνάμεις επιβεβαιώνουν την ανεξαρτησία τους από τα μεγαλύτερα κράτη.

Το KAAN, παλαιότερα γνωστό ως TF-X, αντιπροσωπεύει τη φιλόδοξη προσπάθεια της Τουρκίας να αναπτύξει ένα εγχώριο μαχητικό stealth που θα ανταγωνίζεται παγκόσμιους ηγέτες, όπως το αμερικανικό F-35 Lightning II (ένα πρόγραμμα από το οποίο η Τουρκία είχε αποχωρήσει το 2019) και το κινεζικό Chengdu J-20.

Με την είσοδο της Αιγύπτου στο πρόγραμμα KAAN, αποκτά έναν βασικό Άραβα εταίρο, αναδιαμορφώνοντας ενδεχομένως τη δυναμική της αεροπορικής ισχύος στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής (MENA).

Το ιστορικό του προγράμματος KAAN

Το πρόγραμμα KAAN της Τουρκίας, με επικεφαλής την Turkish Aerospace Industries (TAI), στοχεύει στην παραγωγή ενός δικινητήριου, παντός καιρού μαχητικού αεροσκάφους πέμπτης γενιάς, εξοπλισμένου με προηγμένες δυνατότητες stealth, supercruise, σύντηξη αισθητήρων και χαρακτηριστικά δικτύου.

Ξεκινώντας το 2010, το έργο επιταχύνθηκε μόνο αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν την Τουρκία από το πρόγραμμα F-35 σε αντίποινα για την αγορά ρωσικής κατασκευής πυραύλων αεράμυνας S-400 από την Άγκυρα.

Το KAAN πραγματοποίησε την πρώτη του πτήση το 2023, με στόχο την πλήρη επιχειρησιακή του ικανότητα για αργότερα μέσα στη δεκαετία.

Η Ινδονησία ήταν ένας από τους πρώτους εταίρους στο πρόγραμμα KAAN, αλλά η συμμετοχή της Αιγύπτου σηματοδοτεί μια σημαντική επέκταση, που περιλαμβάνει ανταλλαγή τεχνολογίας,
κοινή παραγωγή και πιθανή συγχρηματοδότηση.

Οι αναφορές δείχνουν ότι η Αίγυπτος επιθεώρησε τα πρωτότυπα του KAAN και επισημοποίησε τη συμμετοχή της μέχρι τα μέσα του 2025, με συμφωνίες που αναμένεται να υπογραφούν αργότερα μέσα στο έτος.

Αυτή η συνεργασία υπογραμμίζει τη στρατηγική της Τουρκίας να δημιουργήσει μια ανεξάρτητη αμυντική βιομηχανία, προσελκύοντας παράλληλα διεθνείς συνεργάτες για την αντιστάθμιση του κόστους ανάπτυξης, το οποίο εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια.

Αίγυπτος και Τουρκία συγκλίνουν

Η απόφαση της Αιγύπτου να ενταχθεί στο πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς KAAN πηγάζει από ένα μείγμα στρατιωτικών, οικονομικών και διπλωματικών επιταγών.

Στρατιωτικά, το Κάιρο επιδιώκει να εκσυγχρονίσει την αεροπορία του εν μέσω κλιμάκωσης των περιφερειακών εντάσεων – συμπεριλαμβανομένης της αστάθειας στη Λιβύη, το Σουδάν και τη
χερσόνησο του Σινά.

Ο τρέχων στόλος της Αιγύπτου περιλαμβάνει αμερικανικής κατασκευής F-16, γαλλικά Rafale και ρωσικά MiG-29, αλλά η εξάρτηση από αυτούς τους προμηθευτές έχει αποδειχθεί περιοριστική.

Συγκεκριμένα, οι πωλήσεις όπλων από τις ΗΠΑ συχνά συνοδεύονται από πολιτικούς όρους που συνδέονται με το ιστορικό ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Αιγύπτου – μια προειδοποίηση που έχει απογοητεύσει τη στρατιωτική χούντα με επικεφαλής τον Αμπντέλ Φατάχ ελ-Σίσι – ενώ οι ρωσικές συμφωνίες αντιμετωπίζουν αυξανόμενους κινδύνους κυρώσεων από την εισβολή στην
Ουκρανία το 2022.

Συνεργαζόμενο με την Τουρκία, το Κάιρο διαφοροποιεί τις πηγές του, αποκτώντας πρόσβαση,σε τεχνολογία αιχμής stealth χωρίς δυτική εποπτεία.

Αυτό ευθυγραμμίζεται με την προσπάθεια του Σίσι για αυτονομία στην αμυντική βιομηχανία,επιτρέποντας ενδεχομένως την τοπική παραγωγή εξαρτημάτων KAAN και μειώνοντας την εξάρτηση από τις εισαγωγές.

Οικονομικά, το πρόγραμμα προσφέρει αμοιβαία οφέλη.

Η Αίγυπτος, με τον μεγάλο αμυντικό προϋπολογισμό και τη βιομηχανική της βάση, μπορεί να συμβάλει στην έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και στην κατασκευή, δημιουργώντας έτσι θέσεις εργασίας και ενισχύοντας τον αεροδιαστημικό της τομέα.

Η Τουρκία, με τη σειρά της, αποκτάέναν σταθερό χρηματοδοτικό εταίρο και αγορά εξαγωγών.

Η Αίγυπτος μπορεί να προμηθευτεί δεκάδες πολεμικά αεροσκάφη KAAN για να αντικαταστήσει τα γερασμένα αεροσκάφη με την πάροδο του χρόνου.

Διπλωματικά, αυτή η συνεργασία βασίζεται στην ομαλοποίηση των σχέσεων Αιγύπτου-Τουρκίας από το 2021, μετά από χρόνια εντάσεων για ζητήματα όπως οι εντάσεις γύρω από την Μουσουλμανική Αδελφότητα και η υποστήριξη των δύο πλευρών προς τις αντίθετες πλευρές στη σύγκρουση στη Λιβύη.

Οι βελτιωμένοι δεσμοί, συμπεριλαμβανομένων των ανταλλαγών πρεσβευτών και των εμπορικών συμφωνιών, έχουν ανοίξει τον δρόμο για αυτά τα νέα αμυντικά σύμφωνα.

Η ένταξη στην KAAN σηματοδοτεί τη στροφή της Αιγύπτου προς τις μη ευθυγραμμισμένες συνεργασίες, ενισχύοντας τη στρατηγική της αυτονομία σε έναν ολοένα και πιο πολυπολικό κόσμο.

Εν τω μεταξύ, για την Τουρκία, η συμφωνία διευρύνει την επιρροή της στον αραβικό κόσμο, τοποθετώντας την Άγκυρα ως βασικό εξαγωγέα άμυνας.

Η συνεργασία KAAN Αιγύπτου-Τουρκίας είναι έτοιμη να αλλάξει σημαντικά το γεωπολιτικό τοπίο της Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, ενθαρρύνοντας νέες συμμαχίες ενώ παράλληλα αμφισβητεί τις καθιερωμένες δομές εξουσίας.

Αυτή η νέα σχέση ενισχύει τον αναδυόμενο άξονα Τουρκίας-Αιγύπτου, ενδεχομένως αντισταθμίζοντας τις μοναρχίες του Κόλπου όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), οι οποίες έχουν επενδύσει σημαντικά σε αμερικανικά και ευρωπαϊκά όπλα.

Οι ενισχυμένες αεροπορικές δυνατότητες της Αιγύπτου θα μπορούσαν να ανατρέψουν την πλάστιγγα σε περιφερειακές συγκρούσεις, όπως ο συνεχιζόμενος πόλεμος δια αντιπροσώπων στη Λιβύη, όπου και τα δύο έθνη έχουν αντίθετα συμφέροντα.

Αλλά, καθώς η σχέση τους αναπτύσσεται, τα συμφέροντα και των δύο χωρών θα συγκλίνουν με την πάροδο του χρόνου.

Στην πραγματικότητα, αυτή η νεοσύστατη συνεργασία Αιγύπτου-Τουρκίας θα μπορούσε επίσης να επεκταθεί σε κοινές ναυτικές και μυστικές επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, εν μέσω διαφορών για το φυσικό αέριο που αφορούν την Ελλάδα και την Κύπρο.