«Ιαχές πολέμου» στα πολύπαθα Βαλκάνια –Ο ηγέτης της σερβικής μειονότητας στη Βοσνία μίλησε ανοιχτά για κοινό κράτος με τη Σερβία

Η πολιτική κατάσταση στα Δυτικά Βαλκάνια δείχνει σημάδια επικίνδυνης κλιμάκωσης, καθώς η ρητορική του προέδρου της σερβικής οντότητας στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μίλοραντ Ντόντικ, επαναφέρει στο προσκήνιο το ενδεχόμενο διάλυσης της χώρας και ενοποίησης της Δημοκρατίας Σέρπσκα με τη Σερβία.

«Ιαχές πολέμου» στα πολύπαθα Βαλκάνια –Ο ηγέτης της σερβικής μειονότητας στη Βοσνία μίλησε ανοιχτά για κοινό κράτος με τη Σερβία

Σε πρόσφατη δημόσια τοποθέτησή του, στο πλαίσιο εορτασμών για τα 150 χρόνια από την εξέγερση κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ο Ντόντικ δήλωσε χωρίς περιστροφές ότι «ο ιστορικός μας στόχος έπρεπε να είναι η ενοποίηση της Δημοκρατίας Σέρπσκα και της Σερβίας». Στην εκδήλωση παρέστησαν κορυφαίοι αξιωματούχοι από τη Σερβία και το Μαυροβούνιο, γεγονός που υπογραμμίζει τον περιφερειακό χαρακτήρα αυτών των διεργασιών.

Σύμφωνα με πολιτικούς παρατηρητές, οι αναφορές αυτές δεν είναι τυχαίες: εντάσσονται σε ένα ευρύτερο κλίμα αυξανόμενων φυγόκεντρων τάσεων στη Βοσνία, που αποκρυσταλλώνονται σε σχέδια για νέο σύνταγμα της σερβικής οντότητας με σαφείς αποσχιστικούς υπαινιγμούς.

Η αστάθεια επιτείνεται από τον αυξανόμενο διεθνή ανταγωνισμό στην περιοχή. Η Τουρκία, σταθερή υποστηρίκτρια της κεντρικής κυβέρνησης της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, προχώρησε στα τέλη Ιουνίου στην επίσημη παράδοση τεσσάρων τεθωρακισμένων οχημάτων Kirpi II, σε μια πρώτη φάση μιας ευρύτερης συμφωνίας που προβλέπει συνολικά 32 οχήματα και πλήρες πακέτο εκπαίδευσης. Η συμφωνία είχε οριστικοποιηθεί σε διμερή συνάντηση στην Αττάλεια τον Απρίλιο.

Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε από σερβικούς και φιλορωσικούς κύκλους ως απόδειξη στρατιωτικοποίησης της Βοσνίας με στήριξη από την Άγκυρα, γεγονός που προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα έντασης στις ήδη εύθραυστες ισορροπίες. Σε ομιλία του, ο Ντόντικ έστειλε αιχμηρό μήνυμα προς τον πρόεδρο Ερντογάν, καταγγέλλοντας την τουρκική συνδρομή στην ενίσχυση του οπλισμού του Σεράγεβο.

«Ιαχές πολέμου» στα πολύπαθα Βαλκάνια –Ο ηγέτης της σερβικής μειονότητας στη Βοσνία μίλησε ανοιχτά για κοινό κράτος με τη Σερβία

Η ανησυχία για αποσταθεροποίηση δεν περιορίζεται στην περιοχή. Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μάρκ Ρούτε, επισκέφθηκε πρόσφατα τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο μετατροπής της σε «νέα Συρία», εν μέσω κλιμακούμενων φόβων για ενδο-εθνική βία και εμφύλια σύγκρουση.

Η πιθανότητα να παρουσιαστεί ένα νέο κύμα συγκρούσεων ως «εμφύλια διαμάχη» —παρά την ιδιομορφία της Βοσνίας που αποτελείται από τρεις οντότητες— προκαλεί ανησυχίες για ευρύτερο ντόμινο στα Δυτικά Βαλκάνια. Αναλυτές επισημαίνουν τον κίνδυνο μετάδοσης της αστάθειας στο Μαυροβούνιο, τη Βόρεια Μακεδονία και το Κοσσυφοπέδιο, με σοβαρές επιπτώσεις ακόμη και για την ασφάλεια στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας.

Κεντρικό ρόλο σε αυτές τις εξελίξεις εκτιμάται ότι διαδραματίζει η Ρωσία, η οποία μετά την εισβολή στην Ουκρανία επιδιώκει να διατηρήσει ισχυρά ερείσματα στα Βαλκάνια, εργαλειοποιώντας εθνοτικές και θρησκευτικές διαιρέσεις. Η στήριξη της Μόσχας στους Σέρβους της Δημοκρατίας Σέρπσκα, αλλά και σε πολιτικούς κύκλους στο Κοσσυφοπέδιο, θεωρείται βασικός παράγοντας που δυσχεραίνει κάθε προσπάθεια σταθεροποίησης.

Η Ευρώπη βρίσκεται σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τη Ρωσία για την Ουκρανία, με τις Βρυξέλλες να έχουν αποφασίσει την αποστολή οπλισμού και εκτεταμένη στρατιωτική βοήθεια στο Κίεβο. Παράλληλα, Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν προειδοποιήσει ότι το Κρεμλίνο ενδέχεται να επιδιώξει την αποσταθεροποίηση της «καρδιάς της Ευρώπης» ως απάντηση σε αυτές τις κινήσεις.

«Ιαχές πολέμου» στα πολύπαθα Βαλκάνια –Ο ηγέτης της σερβικής μειονότητας στη Βοσνία μίλησε ανοιχτά για κοινό κράτος με τη Σερβία

Οι πολιτικές εντάσεις στη Βοσνία έχουν ενταθεί ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες, καθώς ο Ντόντικ απειλεί ανοιχτά με αποχώρηση της Δημοκρατίας Σέρπσκα από τους κεντρικούς θεσμούς του κράτους, όπως οι ένοπλες δυνάμεις.

Υπάρχουν βάσιμοι φόβοι ότι μια μονομερής ανακήρυξη ανεξαρτησίας από τη σερβική οντότητα δεν θα περιοριστεί σε τοπικό επίπεδο, αλλά θα πυροδοτήσει εθνοτικές εντάσεις και πιθανές συγκρούσεις σε ολόκληρη την περιοχή. Αναλυτές προειδοποιούν για κίνδυνο αλυσιδωτής αντίδρασης που θα μπορούσε να συμπαρασύρει το Μαυροβούνιο, τη Βόρεια Μακεδονία και το Κοσσυφοπέδιο σε νέα κρίση.

Περαιτέρω ανησυχία προκαλεί η πιθανότητα αναζωπύρωσης αλυτρωτικών βλέψεων από Σερβία και Κροατία έναντι της Βοσνίας, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη επιρροή της Ρωσίας και της Κίνας στα Βαλκάνια. Παράλληλα, η κατάσταση στο Κόσοβο παραμένει τεταμένη, ακόμη και αν η διεθνής προσοχή έχει υποχωρήσει, με ορισμένους να προειδοποιούν ότι αποτελεί την πιο πιθανή «σπίθα» για γενικευμένη ανάφλεξη που θα θυμίζει τα τραγικά γεγονότα της δεκαετίας του 1990.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη διαφαίνεται ως το πιο πιθανό πρώτο πεδίο σύγκρουσης σε έναν νέο ψυχρό πόλεμο δι’ αντιπροσώπων μεταξύ Ρωσίας και Δύσης στα Βαλκάνια, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά επικίνδυνο σκηνικό ακριβώς πάνω από τα βόρεια ελληνικά σύνορα.