Ιράν:«Δεν μπορεί να γίνει επανάληψη της Βενεζουέλας»- Αναλυτές συμφωνούν ότι δεν υπάρχει εύκολος δρόμος για τη «νίκη» του Τραμπ εναντίον των Μουλλάδων

Διπλωματία ή στρατιωτική αναμέτρηση; Οι επιλογές για τις ΗΠΑ στο Ιράν παραμένουν περιορισμένες, ιδιαίτερα αν επιθυμούν να αποφύγουν μια μακροχρόνια εμπλοκή στη Μέση Ανατολή.

Ιράν: «Δεν μπορεί να γίνει επανάληψη της Βενεζουέλας»- Αναλυτές συμφωνούν ότι δεν υπάρχει εύκολος δρόμος για τη «νίκη» του Τραμπ εναντίον των Μουλλάδων

«Κανείς δεν με έπεισε, εγώ έπεισα τον εαυτό μου», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, την Παρασκευή, αναφερόμενος στην απόφασή του να αναστείλει την επικείμενη στρατιωτική επίθεση στο Ιράν. Η δήλωση αυτή ήρθε εν μέσω πληροφοριών ότι δέχτηκε πιέσεις από αραβικά καθεστώτα και το Ισραήλ – για διαφορετικούς λόγους – να αποφύγει ή να αναβάλει το χτύπημα.

Παρά την προσωρινή αναστολή, η στρατιωτική επιλογή παραμένει στο τραπέζι: ισχυρές αμερικανικές δυνάμεις μετακινήθηκαν προς τη Μέση Ανατολή, ενώ ο Λευκός Οίκος συνεχίζει να δηλώνει ότι «όλα είναι ανοιχτά».

Το παρασκήνιο της απόφασης Τραμπ αναπτύσσεται καθημερινά μέσα από δημοσιεύματα που επικαλούνται πηγές με γνώση της κατάστασης, προσπαθώντας να προβλέψουν τις επόμενες κινήσεις του Αμερικανού προέδρου. Σύμφωνα με διεθνή μέσα ενημέρωσης, τα αραβικά καθεστώτα προειδοποίησαν ότι μία επίθεση στο Ιράν μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερη ανάφλεξη και συνέστησαν να αποφευχθεί.

Αντιθέτως, το Ισραήλ φέρεται να ζήτησε καθυστέρηση της επίθεσης, κυρίως για να προετοιμαστεί απέναντι σε πιθανές ιρανικές αντεπιθέσεις και επειδή τα αμερικανικά σχέδια προέβλεπαν πλήγματα σε δυνάμεις ασφαλείας, τα οποία, σύμφωνα με το Τελ Αβίβ, δεν θα ήταν ικανά να αποδυναμώσουν ουσιαστικά το καθεστώς.

Χαμηλοί τόνοι και διπλωματικές διεργασίες

Σε επίπεδο ρητορικής, οι ΗΠΑ υιοθέτησαν πιο συμφιλιωτικό τόνο. Ο αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, μιλώντας σε συνέδριο του Ισραηλινο-Αμερικανικού Συμβουλίου, τόνισε ότι επιθυμεί την επίτευξη διπλωματικής λύσης με την Τεχεράνη.

Η Ιρανική πλευρά, από την άλλη, επαναλαμβάνει τη διαθεσιμότητά της για διάλογο. Σύμφωνα με το Axios, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί ζήτησε την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με τον Γουίτκοφ, εστιάζοντας στον έλεγχο του εμπλουτισμένου ουρανίου, το απόθεμα βαλλιστικών πυραύλων και το δίκτυο πληρεξουσίων του Ιράν στην περιοχή.

Ο Γουίτκοφ υπογράμμισε ότι η ιρανική οικονομία βρίσκεται σε δυσχερή θέση και ότι η επιστροφή της χώρας στην διεθνή κοινότητα μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω διπλωματίας, ενώ προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε άλλη εναλλακτική θα είναι αρνητική.

Ιράν: «Δεν μπορεί να γίνει επανάληψη της Βενεζουέλας»- Αναλυτές συμφωνούν ότι δεν υπάρχει εύκολος δρόμος για τη «νίκη» του Τραμπ εναντίον των Μουλλάδων

Η θέση του Ισραήλ και οι αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα

Μία μέρα μετά, ο αρχηγός της Μοσάντ, Ντέιβιντ Μπαρνέα, ταξίδεψε στις ΗΠΑ για συναντήσεις με τον Γουίτκοφ, συζητώντας τις ανησυχίες του Ισραήλ για πιθανή εκμετάλλευση του χρόνου κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων από την Τεχεράνη.

Παρά τις όποιες προσπάθειες διπλωματικής λύσης, ειδικοί εκτιμούν ότι οι πιθανότητες για μια «λευκή επιτυχία» είναι περιορισμένες. Οι απαιτήσεις των ΗΠΑ πιθανόν να είναι αδύνατον να γίνουν πλήρως αποδεκτές από το Ιράν. Παράλληλα, ο Τραμπ έχει αποδεδειγμένα στρατηγική που βασίζεται στη χρήση ωμής βίας για πολιτικούς στόχους, όπως η εξόντωση του ηγέτη του ISIS Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγκντάντι το 2019, η δολοφονία του Σουλεϊμανί και πρόσφατες επιχειρήσεις στη Βενεζουέλα.

Ωστόσο, αναλυτές όπως η Μπάρμπαρα Σλάβιν (Stimson Center) και η Τρίτα Πάρσι (Ινστιτούτο Quincy) επισημαίνουν ότι το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα. Μια στρατιωτική επέμβαση θα απαιτούσε τεράστια δύναμη και ενέχει κινδύνους που μπορεί να πλήξουν σοβαρά και την αμερικανική προεδρία.

Η αντίδραση και οι στρατηγικές του Ιράν

Μετά τις επιθέσεις του Ιουνίου 2025 στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, η Τεχεράνη αντέδρασε συγκρατημένα, εκτοξεύοντας πυραύλους στην αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ, χωρίς θύματα. Παρά τη συγκράτηση, η Ιρανική ηγεσία πλέον δεν είναι διατεθειμένη να ανεχθεί νέες επιθέσεις χωρίς αντίδραση.

Οι ειδικοί σημειώνουν ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να χρειαστεί να πλήξει ολόκληρο το κράτος για να θεωρηθεί «νικητής», ενώ οι Ιρανοί μπορούν να αρκούνται στην εξασφάλιση ότι θα πλήξουν πολιτικά την προεδρία του, ακόμα και αν δεν κερδίσουν τον πόλεμο. Οι οικονομικές επιπτώσεις, όπως η αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του πληθωρισμού, θα μπορούσαν να πλήξουν σοβαρά την Αμερική.

Ο Ναϊσάν Ραφάτι (International Crisis Group) επισημαίνει ότι η Τεχεράνη θα χρειαστεί πλέον να απαντήσει σε εσωτερικές πιέσεις, καθώς η αδυναμία της να αμυνθεί και οι πρόσφατες επιθέσεις έχουν πλήξει το γόητρο του καθεστώτος.

Οι εσωτερικές προκλήσεις για Τεχεράνη και Ουάσιγκτον

Ο Τραμπ αντιμετωπίζει τον κίνδυνο η στρατηγική του στο Ιράν να δημιουργήσει χάος που θα επηρεάσει και τις ΗΠΑ. Οι εσωτερικές αντιδράσεις εντείνονται με μαζικές διαδηλώσεις και πτώση της δημοτικότητας. Ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του 2026, ο πρόεδρος δεν κινδυνεύει μόνο να χάσει την εκλογική μάχη, αλλά φοβάται και νομικές επιπτώσεις αν ηττηθεί.

Παράλληλα, η Τεχεράνη αντιμετωπίζει πλήγμα στη νομιμοποίηση του καθεστώτος μετά την καταστολή των διαδηλώσεων, που εξαπλώθηκαν από τμήματα που θεωρούνταν παραδοσιακά υποστηρικτικά, όπως οι παζαρίτες της Τεχεράνης. Ο αριθμός των θυμάτων, πιθανόν χιλιάδες, και η βαναυσότητα των μεθόδων έχουν καταρρίψει το κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ κράτους και πολιτών.

Οι τελευταίες διαδηλώσεις δείχνουν ότι το καθεστώς προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τις εξωτερικές απειλές για να ενισχύσει την προπαγάνδα του, αλλά οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών έχει πληγεί ανεπανόρθωτα.