Καταρρέει και η ελληνική κτηνοτροφία: Σήμα κινδύνου για την αυτάρκεια σε κρέας και την αγροτική οικονομία 

Η Ελλάδα, μια χώρα με βαθιές ρίζες στην κτηνοτροφική δραστηριότητα από την αρχαιότητα, βρίσκεται σήμερα σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη καμπή: η παραγωγική της αυτάρκεια στον τομέα του κρέατος έχει μειωθεί δραματικά, καθιστώντας την σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από εισαγωγές.

Καταρρέει και η ελληνική κτηνοτροφία: Σήμα κινδύνου για την αυτάρκεια σε κρέας και την αγροτική οικονομία

Ανησυχητικά δεδομένα

Τα επίσημα στοιχεία καταδεικνύουν έντονα το πρόβλημα: η εγχώρια παραγωγή καλύπτει μόλις το 35% της ζήτησης για βόειο κρέας, το 60% για χοιρινό και το 75% για αιγοπρόβειο. Παρά τις ευνοϊκές κλιματολογικές και γεωμορφολογικές συνθήκες της χώρας, η παραγωγική δυναμική της κτηνοτροφίας παρουσιάζει σταθερή πτώση.

• Οι ετήσιες εισαγωγές κρέατος υπερβαίνουν τους 250.000 τόνους

• Το εμπορικό έλλειμμα στον κλάδο ξεπερνά το 1,2 δισ. ευρώ

• Πάνω από 40.000 κτηνοτροφικές μονάδες έχουν διακόψει τη λειτουργία τους την τελευταία δεκαετία

• Ο πληθυσμός των εκτρεφόμενων ζώων έχει υποχωρήσει κατά 30%

Αίτια της κρίσης

1. Αυξημένο κόστος παραγωγής
Η ραγδαία αύξηση στις τιμές των ζωοτροφών (κατά 45% από το 2020) σε συνδυασμό με το αυξανόμενο κόστος ενέργειας καθιστούν οικονομικά μη βιώσιμη τη δραστηριότητα για πολλούς παραγωγούς. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά παραγωγός από τη Θεσσαλία, «το κόστος παραγωγής έχει διπλασιαστεί, χωρίς ανάλογη αύξηση στις τιμές πώλησης».

2. Διοικητικά και θεσμικά εμπόδια
Η πολυπλοκότητα των αδειοδοτικών διαδικασιών και η έλλειψη θεσμικής σταθερότητας αποθαρρύνουν τις επενδύσεις στον τομέα. Η ίδρυση νέων μονάδων απαιτεί διαδικασίες που συχνά ξεπερνούν τα δύο έτη.

3. Δημογραφικές προκλήσεις
Η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού και η απουσία νεότερης γενιάς οδηγούν σε έλλειψη διαδοχής. Ο μέσος όρος ηλικίας των κτηνοτρόφων υπερβαίνει τα 60 έτη, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για τη βιωσιμότητα του κλάδου στο μέλλον.

4. Ανταγωνισμός από εισαγόμενα προϊόντα
Τα εισαγόμενα προϊόντα, παρά τη χαμηλότερη ποιότητά τους, συχνά πωλούνται σε τιμές που καθιστούν αδύνατο τον ανταγωνισμό από την εγχώρια παραγωγή. Η ελλιπής σήμανση και οι ανεπαρκείς έλεγχοι εντείνουν το πρόβλημα παραπλανώντας τον καταναλωτή.

Επιπτώσεις

Η κρίση στον κτηνοτροφικό τομέα δεν αποτελεί μόνο παραγωγικό ή οικονομικό ζήτημα. Οι επιπτώσεις της είναι πολυδιάστατες:

• Οικονομικές: Απώλεια εισοδήματος για χιλιάδες οικογένειες, αύξηση της ανεργίας στην περιφέρεια, επιδείνωση του εμπορικού ισοζυγίου.

• Κοινωνικές: Ερήμωση της υπαίθρου, εγκατάλειψη παραδοσιακών τεχνικών, απώλεια πολιτισμικής κληρονομιάς.

• Περιβαλλοντικές: Εγκατάλειψη βοσκοτόπων, αύξηση κινδύνου πυρκαγιών, διάβρωση του εδάφους, απώλεια βιοποικιλότητας.

Καταρρέει και η ελληνική κτηνοτροφία: Σήμα κινδύνου για την αυτάρκεια σε κρέας και την αγροτική οικονομία

Προτεινόμενες παρεμβάσεις

Η αντιμετώπιση της κρίσης προϋποθέτει την εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής, η οποία θα περιλαμβάνει:

1. Μείωση κόστους παραγωγής μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων, επιδοτήσεων ζωοτροφών και ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής τους.

2. Απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης με δημιουργία υπηρεσιών «μίας στάσης» για την υποστήριξη των παραγωγών.

3. Στήριξη της νέας γενιάς κτηνοτρόφων με χρηματοδοτικά και εκπαιδευτικά προγράμματα καθώς και παροχή κινήτρων για επιστροφή στην ύπαιθρο.

4. Προώθηση των ελληνικών προϊόντων μέσω αυστηρών ελέγχων στη σήμανση προέλευσης, ενίσχυσης της ιχνηλασιμότητας και ενημέρωσης του καταναλωτικού κοινού.

5. Τεχνολογικός εκσυγχρονισμός με υιοθέτηση σύγχρονων μεθόδων εκτροφής και αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Καταληκτική επισήμανση

Η ανασυγκρότηση του κτηνοτροφικού τομέα αποτελεί όχι μόνο οικονομική αλλά και εθνική προτεραιότητα. Όπως τονίζει ο καθηγητής Αγροτικής Οικονομίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Κώστας Παπαδόπουλος:
«Η κτηνοτροφία δεν είναι απλώς ένας παραγωγικός τομέας. Είναι αναπόσπαστο στοιχείο του πολιτισμού, της υπαίθρου και της διατροφικής μας ασφάλειας. Η ενίσχυσή της απαιτεί συλλογική βούληση και δράση από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.»

Η αποκατάσταση της ελληνικής κτηνοτροφίας είναι εφικτή, αλλά απαιτεί αποφασιστικότητα, ρεαλιστικό σχεδιασμό και πολιτική συνέπεια. Διαφορετικά, η εξάρτηση από τις εισαγωγές ενδέχεται να καταστεί μη αναστρέψιμη, με βαριές συνέπειες για την κοινωνία, την οικονομία και το περιβάλλον της χώρας.