Μανώλης Χριστοδουλάκης : Έχει εξαγοράσει και την Αντιπολίτευση ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ; – Ουδεμία πειστική απάντηση από τον “δελφίνο” του ΠΑΣΟΚ για τις αναθέσεις ύψους 9 εκατομμυρίων σε εταιρεία συμφερόντων τής οικογενείας του από το Δημόσιο

Μεγάλο πολιτικό και ηθικό ζήτημα έχει προκύψει για τον φιλόδοξο “δελφίνο” του ΠΑΣΟΚ Μανώλη Χριστοδουλάκη από τις αποκαλύψεις της εφημερίδας “Δημοκρατία” μετά από έρευνα της δημοσιογράφου Μαρίας Παναγιώτου.

Μανώλης Χριστοδουλάκης : Έχει εξαγοράσει και την Αντιπολίτευση ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ; – Ουδεμία πειστική απάντηση από τον “δελφίνο” του ΠΑΣΟΚ για τις αναθέσεις ύψους 9 εκατομμυρίων σε εταιρεία συμφερόντων τής οικογενείας του από το Δημόσιο

Κι αυτό γιατί, οικογενειακή εταιρεία με ειδίκευση στα λογισμικά Υγεία συμφερόντων του πατέρα και του αδερφού Χριστοδουλάκη εμφανίζεται να έχει αναλάβει από κυβερνητικούς φορείς, επί διακυβέρνησης Μητσοτάκη, έργα με ανάθεση, που υπερβαίνουν τα 9 εκατομμύρια ευρώ!

Μόλις έγιναν γνωστά τα στοιχεία του ρεπορτάζ, η πλευρά του Μανώλη Χριστοδουλάκη αντέδρασε με μια οργίλη ανακοίνωση στην οποία όμως δεν διαψεύδονται τα στοιχεία, τα οποία φέρνει στο φως η “Δημοκρατία” κι από τα οποία αποδεικνύεται γιατί ορισμένοι βολεύονται με το συνεχίζει να κυβερνά ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τη στιγμή που οι ίδιοι είναι…βολεμένοι στην Αντιπολίτευση

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά τους κι ας δούμε καταρχάς τι αναφέρει στο ρεπορτάζ της η εφημερίδα “Δημοκρατία”

Τουλάχιστον 9.000.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, προκύπτει ότι έχουν κατευθυνθεί από το Δημόσιο προς την επιχείρηση της οικογένειας του βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Μανώλη Χριστοδουλάκη από το 2019 και μετά, δηλαδή κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης της χώρας από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Η εταιρία, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει σήμερα η «δημοκρατία», έχει συνάψει περισσότερες από 170 συμβάσεις με φορείς του Δημοσίου, με το συνολικό ύψος των ποσών να ξεπερνά, βάσει του συγκεκριμένου υπολογισμού, τα 9.000.000 ευρώ.

Και αυτό, όπως προκύπτει από την έρευνα, δεν αποτελεί παρά μια συντηρητική αποτίμηση. Ο λόγος είναι απλός: δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι έχουν εντοπιστεί όλες ανεξαιρέτως οι συμβάσεις που έχει συνάψει η συγκεκριμένη εταιρία με το Δημόσιο. Ως εκ τούτου, το συνολικό ποσό ενδέχεται να είναι ακόμη υψηλότερο. Η εικόνα που διαμορφώνεται, πάντως, ακόμη και με αυτή τη μετριοπαθή καταγραφή, είναι εντυπωσιακή και δημιουργεί εύλογα ερωτήματα, ιδίως από τη στιγμή που πρόκειται για μια επιχείρηση η οποία συνδέεται άμεσα με το οικογενειακό περιβάλλον ενός εν ενεργεία βουλευτή της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Πρόκειται για την DATAMED Α.Ε., εταιρία που δραστηριοποιείται κυρίως στον χώρο της Πληροφορικής Υγείας και ειδικότερα στην ανάπτυξη και παροχή λύσεων λογισμικού για τον τομέα της Υγείας. Στην εταιρία, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος εμφανίζεται ο πατέρας του βουλευτή, ενώ στο διοικητικό συμβούλιο συμμετέχει και ο αδελφός του. Το όνομα του ίδιου του Μανώλη Χριστοδουλάκη δεν περιλαμβάνεται στο διοικητικό συμβούλιο. Ωστόσο, η επαγγελματική και ακαδημαϊκή διαδρομή του βουλευτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε σχέση με το αντικείμενο της οικογενειακής επιχείρησης.

Όπως αναφέρει ο ίδιος στο βιογραφικό του σημείωμα στην ιστοσελίδα του ΠΑΣΟΚ, έχει σπουδάσει στη Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, με «κατεύθυνση το Λογισμικό, τα Υπολογιστικά Συστήματα και τη Βιοϊατρική». Στο ίδιο βιογραφικό αναφέρει ακόμη ότι από τον Ιούνιο του 2015 δραστηριοποιείται επαγγελματικά στον ιδιωτικό τομέα, στον χώρο της Πληροφορικής Υγείας.

Μανώλης Χριστοδουλάκης : Έχει εξαγοράσει και την Αντιπολίτευση ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ; – Ουδεμία πειστική απάντηση από τον “δελφίνο” του ΠΑΣΟΚ για τις αναθέσεις ύψους 9 εκατομμυρίων σε εταιρεία συμφερόντων τής οικογενείας του από το Δημόσιο

Η συνάφεια ανάμεσα στο επαγγελματικό αντικείμενο που ο ίδιος περιγράφει και στο αντικείμενο της οικογενειακής εταιρίας είναι, συνεπώς, προφανής. Το κατά πόσο η επαγγελματική αυτή δραστηριότητα συνδέεται με την οικογενειακή επιχείρηση δεν προκύπτει αυτομάτως από τα παραπάνω στοιχεία και αποτελεί ζήτημα που χρήζει σαφούς απάντησης. Τα δεδομένα, πάντως, είναι αρκετά ώστε να δημιουργούν ερωτήματα τα οποία δεν μπορούν να παρακαμφθούν, ιδιαίτερα όταν την ίδια περίοδο η συγκεκριμένη εταιρία εμφανίζει έντονη και διαρκή παρουσία στις δημόσιες συμβάσεις.

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο, σύμφωνα με την καταγραφή των συμβάσεων, ανατέθηκαν αρκετά από τα έργα στην εταιρία. Σημαντικό μέρος των ποσών προέρχεται από διαδικασίες απευθείας ανάθεσης, ακόμη και σε περιπτώσεις στις οποίες το ύψος των συμβάσεων προκαλεί ερωτήματα ως προς την επιλογή της συγκεκριμένης διαδικασίας.

Σε αρκετές άλλες περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκε η διαδικασία της «διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση», η οποία αποτελεί διαφορετική διαδικαστική οδό από την κλασική ανοικτή διαγωνιστική διαδικασία και μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία, να χρησιμοποιηθεί χωρίς προηγούμενη δημοσίευση.

 

Η επισήμανση αυτή έχει σημασία, καθώς η επίκληση μιας διαδικασίας που προβλέπεται από το θεσμικό πλαίσιο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε συγκεκριμένη χρήση της είναι σύννομη. Η νομιμότητα εξαρτάται από τις προϋποθέσεις και την αιτιολογία που συνοδεύουν κάθε επιμέρους σύμβαση. Επομένως, το ζήτημα δεν είναι απλώς ποια διαδικασία χρησιμοποιήθηκε, αλλά και για ποιον λόγο επιλέχθηκε, με ποια αιτιολογία και εάν πληρούνταν κάθε φορά οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Σε κάθε περίπτωση, το μέγεθος της δραστηριότητας της DATAMED Α.Ε. στον δημόσιο τομέα είναι δύσκολο να περάσει απαρατήρητο. Οι συμβάσεις δεν περιορίζονται σε έναν ή δύο φορείς, αλλά εκτείνονται σε μεγάλο αριθμό οργανισμών και δημόσιων δομών. Μεταξύ άλλων, στη λίστα περιλαμβάνονται μεγάλα νοσοκομεία της χώρας, η Κοινωνία της Πληροφορίας, ο Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων, η Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και άλλοι φορείς του Δημοσίου.

 

 

Η πλέον πρόσφατη από τις μεγάλες συμβάσεις που αναδεικνύει η έρευνα υπεγράφη τον περασμένο Ιούνιο με την ΗΔΥΚΑ, εποπτευόμενο φορέα του υπουργείου Υγείας, και ανέρχεται σε 1.894.868 ευρώ με ΦΠΑ. Στο συγκεκριμένο έργο συμμετέχει και άλλη εταιρία, γεγονός που σημαίνει ότι το συνολικό ποσό δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτομάτως ως ποσό που κατέληξε εξ ολοκλήρου στην DATAMED Α.Ε. Το ακριβές μερίδιο κάθε εταιρίας αποτελεί ξεχωριστό ζήτημα και δεν μπορεί να συναχθεί απλώς από το συνολικό ύψος της σύμβασης.

Το ποσό, ωστόσο, παραμένει ιδιαίτερα υψηλό και προστίθεται σε μια μακρά σειρά προηγούμενων συμβάσεων. Η εικόνα που σχηματίζεται είναι εκείνη μιας επιχείρησης με σταθερή παρουσία στον χώρο των δημόσιων προμηθειών και έργων Πληροφορικής Υγείας, η οποία έχει καταφέρει να αναπτύξει σημαντική συμβατική δραστηριότητα με φορείς του Δημοσίου κατά τα χρόνια της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.

Ιδιαίτερη θέση στην ιστορία αυτή καταλαμβάνει και η περίοδος της πανδημίας του κορονοϊού. Εκείνη την εποχή οι ανάγκες του δημόσιου συστήματος Υγείας και της κρατικής μηχανής για ψηφιακές υποδομές, πληροφοριακά συστήματα και υπηρεσίες πληροφορικής αυξήθηκαν κατακόρυφα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η DATAMED Α.Ε. περιλαμβάνεται, σύμφωνα με την καταγραφή των συμβάσεων, μεταξύ των εταιριών που εξασφάλισαν σημαντικό αριθμό έργων και συμβάσεων.

Το στοιχείο αυτό δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη οποιασδήποτε παράνομης ή αθέμιτης πρακτικής. Δημιουργεί, όμως, ένα εύλογο πεδίο ερωτήσεων για τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονταν τα δημόσια έργα, τα κριτήρια επιλογής των αναδόχων και, κυρίως, για το εάν υπήρχαν επαρκείς ασφαλιστικές δικλίδες σε περιπτώσεις όπου οι ανάδοχοι συνδέονταν οικογενειακά με πρόσωπα που ασκούσαν ενεργό πολιτική δράση.

Το τελευταίο αυτό ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό βάρος όταν το πρόσωπο που βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης δεν είναι ένας ιδιώτης χωρίς πολιτική ιδιότητα, αλλά ένας εκλεγμένος βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, ενός κόμματος που βρίσκεται στην αντιπολίτευση απέναντι στη Νέα Δημοκρατία. Η οικονομική δραστηριότητα μιας οικογενειακής επιχείρησης και η πολιτική ιδιότητα ενός συγγενικού προσώπου είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Όταν, όμως, η πρώτη εμφανίζει τόσο μεγάλη εξάρτηση από δημόσιες συμβάσεις, η δεύτερη αναπόφευκτα καθιστά το θέμα πολιτικά ευαίσθητο.

Ιδίως στην περίπτωση του Μανώλη Χριστοδουλάκη, η συζήτηση δεν περιορίζεται στην τρέχουσα κοινοβουλευτική του παρουσία. Ο βουλευτής έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο των εσωκομματικών συζητήσεων του ΠΑΣΟΚ και συγκαταλέγεται στα πρόσωπα που έχουν αφήσει να διαφανεί ότι διαθέτουν ευρύτερες πολιτικές φιλοδοξίες. Υπό αυτό το πρίσμα, τα στοιχεία για την οικονομική δραστηριότητα της οικογενειακής επιχείρησης αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη πολιτική σημασία.

Δεν είναι δυνατόν, βεβαίως, να συναχθεί από τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων και μόνο οποιαδήποτε σχέση συναλλαγής ή πολιτικής εξάρτησης. Είναι όμως εξίσου δύσκολο να αγνοήσει κανείς ότι μια οικογενειακή επιχείρηση έχει λάβει δημόσιες συμβάσεις συνολικού ύψους εκατομμυρίων ευρώ κατά τη διάρκεια μιας περιόδου κατά την οποία ο συγγενής της εταιρικής διοίκησης έχει εξελιχθεί σε προβεβλημένο στέλεχος της αντιπολίτευσης.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πολιτικό παράδοξο που αναδεικνύει η υπόθεση. Από τη μία πλευρά βρίσκεται ένα κόμμα που καταγγέλλει την κυβέρνηση και επιχειρεί να πείσει την κοινωνία ότι αποτελεί την εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Από την άλλη, εμφανίζονται περιπτώσεις στελεχών ή οικογενειακών τους περιβαλλόντων που έχουν οικονομική δραστηριότητα η οποία εξαρτάται, σε σημαντικό βαθμό, από αποφάσεις και συμβάσεις του κρατικού μηχανισμού.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν μια οικογενειακή επιχείρηση δικαιούται να συμμετέχει σε δημόσιους διαγωνισμούς ή να συνάπτει συμβάσεις με το κράτος. Φυσικά και δικαιούται, εφόσον πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι εάν όλες οι διαδικασίες έγιναν με τρόπο απολύτως διαφανή, εάν τηρήθηκαν οι κανόνες περί σύγκρουσης συμφερόντων όπου αυτοί εφαρμόζονται και εάν υπάρχει οποιαδήποτε πολιτική ή θεσμική παρέμβαση υπέρ της συγκεκριμένης επιχείρησης. Σε αυτά τα ερωτήματα απαιτούνται συγκεκριμένες απαντήσεις και όχι γενικόλογες διαψεύσεις.

Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον εάν τοποθετηθεί στο ευρύτερο πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο κινείται σήμερα το ΠΑΣΟΚ. Τον περασμένο Μάιο, η υπεύθυνη πολιτικού σχεδιασμού του κόμματος Αννα Διαμαντοπούλου είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις με μια δήλωση που συζητήθηκε ευρέως, καθώς υποστήριξε ότι «πολιτικός αντίπαλος του ΠΑΣΟΚ είναι η Νέα Δημοκρατία», αλλά μέχρι τις εκλογές!

Η συγκεκριμένη διατύπωση είχε ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς άφηνε ανοικτό το ενδεχόμενο διαφορετικών εξελίξεων μετά τις εκλογές. Η κυρία Διαμαντοπούλου δεν απέκλεισε ρητά μια πιθανή μετεκλογική συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία, σε αντίθεση με τη διακηρυγμένη γραμμή του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη, ο οποίος έχει επανειλημμένα επιχειρήσει να καταστήσει σαφές ότι το κόμμα του δεν λειτουργεί ως συμπλήρωμα της σημερινής κυβέρνησης.

Η θέση αυτή της κυρίας Διαμαντοπούλου έδωσε, όπως ήταν αναμενόμενο, νέα τροφή στη συζήτηση για το μέλλον του ΠΑΣΟΚ και για τα σενάρια που μπορεί να διαμορφωθούν μετά τις επόμενες εθνικές εκλογές. Έκτοτε, σειρά δημοσιευμάτων έχει αναφερθεί σε επαφές και συζητήσεις μεταξύ στελεχών του ΠΑΣΟΚ και της Νέας Δημοκρατίας, με διάφορα σενάρια να βρίσκονται στο τραπέζι. Μεταξύ αυτών έχει αναφερθεί και το ενδεχόμενο μιας μετεκλογικής συνεργασίας των δύο κομμάτων, ακόμη και στο πλαίσιο μιας κυβέρνησης «ειδικού σκοπού».

Στο ίδιο πολιτικό πλαίσιο έχουν διατυπωθεί και σενάρια που εμφανίζουν την Αννα Διαμαντοπούλου ως πιθανή πρωταγωνίστρια μιας τέτοιας εξέλιξης. Πρόκειται ασφαλώς για πολιτικές εκτιμήσεις και σενάρια που μένει να αποδειχθεί εάν θα αποκτήσουν πραγματικό περιεχόμενο. Δεν παύουν, όμως, να έχουν τη δική τους σημασία, καθώς δείχνουν ότι η συζήτηση για το πού μπορεί να οδηγηθεί το ΠΑΣΟΚ μετά τις επόμενες εκλογές έχει ήδη ανοίξει.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η υπόθεση των συμβάσεων της DATAMED Α.Ε. αποκτά έναν ακόμη συμβολισμό. Όχι επειδή οι δημόσιες συμβάσεις αποτελούν από μόνες τους πολιτική απόδειξη συνεργασίας, αλλά επειδή προσθέτουν ένα ακόμη κομμάτι σε μια ευρύτερη συζήτηση που αφορά τις σχέσεις προσώπων του ΠΑΣΟΚ με το κυβερνητικό στρατόπεδο και, κυρίως, το κατά πόσο η αντιπολίτευση παραμένει απολύτως διακριτή από την κυβέρνηση.

Ανάλογη συζήτηση είχε προκαλέσει και άλλη υπόθεση που έφερε στο φως η «δημοκρατία» στις αρχές Ιουλίου. Τότε η εφημερίδα είχε αποκαλύψει ότι η σύζυγος του ευρωβουλευτή Νικόλα Φαραντούρη, η οποία είναι δημόσια υπάλληλος, αποσπάστηκε στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία στις Βρυξέλλες, χωρίς να έχει προηγηθεί σχετική προκήρυξη, σύμφωνα με τα στοιχεία που είχαν παρουσιαστεί.

Για τη συγκεκριμένη θέση, σύμφωνα με την ίδια έρευνα, προβλεπόταν ποσό 245.700 ευρώ μόνο ως επίδομα αλλοδαπής, δηλαδή επιπλέον του μισθού της. Η υπόθεση είχε προκαλέσει πολιτική αντιπαράθεση, με τον κ. Φαραντούρη να επιχειρεί να απαντήσει στις καταγγελίες και να τις αντικρούσει. Η συζήτηση, ωστόσο, δεν σταμάτησε εκεί, καθώς παρέμεναν ερωτήματα σχετικά με τη διαδικασία που ακολουθήθηκε και τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε η απόσπαση.

Η σύνδεση των δύο υποθέσεων δεν μπορεί ασφαλώς να γίνει με όρους νομικής ή πραγματικής ταύτισης. Πρόκειται για διαφορετικές περιπτώσεις, με διαφορετικά πρόσωπα και διαφορετικά πραγματικά περιστατικά. Πολιτικά, όμως, εντάσσονται στην ίδια ευρύτερη συζήτηση: πώς αντιμετωπίζει η Νέα Δημοκρατία πρόσωπα που βρίσκονται στον χώρο του ΠΑΣΟΚ και ποιο είναι το πραγματικό βάθος των σχέσεων που αναπτύσσονται ανάμεσα στα δύο κόμματα.

Στην περίπτωση της οικογένειας Χριστοδουλάκη, το ιδιαίτερο στοιχείο είναι η διάρκεια και η οικονομική έκταση της συμβατικής δραστηριότητας. Δεν πρόκειται, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, για μία μεμονωμένη σύμβαση ή για μια πρόσκαιρη συνεργασία. Πρόκειται για μια αλληλουχία συμβάσεων που εκτείνεται σε ολόκληρη σχεδόν την περίοδο διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας και περιλαμβάνει διαφορετικούς φορείς του δημόσιου τομέα.

Αυτό είναι που καθιστά την υπόθεση πολιτικά ευαίσθητη. Μια επιχείρηση που συνδέεται με την οικογένεια ενός πολιτικού μπορεί να δραστηριοποιείται κανονικά στην αγορά και να διεκδικεί δημόσια έργα, όπως κάθε άλλη επιχείρηση. Όταν όμως τα ποσά συσσωρεύονται σε επίπεδα εκατομμυρίων και οι συμβάσεις είναι πολυάριθμες, η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει με απόλυτη σαφήνεια ποια ήταν τα κριτήρια επιλογής, ποιοι ήταν οι ανταγωνιστές, ποια διαδικασία ακολουθήθηκε και ποια ήταν η τελική οικονομική ωφέλεια της αναδόχου εταιρίας.

Ακόμη περισσότερο όταν ο πολιτικός συγγενής της διοίκησης της εταιρίας βρίσκεται σήμερα στην πρώτη γραμμή μιας παράταξης που φιλοδοξεί να αποτελέσει την επόμενη κυβερνητική επιλογή. Διότι η αξιοπιστία της αντιπολίτευσης δεν κρίνεται μόνο από τις καταγγελίες που κάνει στη Βουλή ή από τις δηλώσεις των στελεχών της. Κρίνεται και από το κατά πόσο μπορεί να δώσει πειστικές απαντήσεις όταν ανακύπτουν ζητήματα που αφορούν το ίδιο το πολιτικό της περιβάλλον.

Το ίδιο ισχύει και για την κυβέρνηση. Η Νέα Δημοκρατία οφείλει να εξηγήσει, όπου απαιτείται, για ποιον λόγο συγκεκριμένες εταιρίες επιλέχθηκαν για δημόσια έργα, γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις προτιμήθηκαν διαδικασίες χωρίς προηγούμενη δημοσίευση και εάν όλες οι σχετικές αποφάσεις πληρούσαν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Η διαφάνεια δεν αφορά μόνο εκείνον που λαμβάνει τα χρήματα, αλλά πρωτίστως εκείνον που αποφασίζει πώς και σε ποιον θα κατανεμηθούν τα χρήματα των φορολογουμένων.

Ειδικά στην περίπτωση των απευθείας αναθέσεων, το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Η απευθείας ανάθεση είναι θεσμοθετημένη διαδικασία και δεν είναι εκ προοιμίου παράνομη. Όταν, όμως, χρησιμοποιείται κατ’ επανάληψη ή σε περιπτώσεις υψηλών ποσών, είναι εύλογο να απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη τεκμηρίωση και διαφάνεια. Το ίδιο ισχύει για τη διαδικασία της «διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση», η οποία μπορεί να είναι απολύτως νόμιμη όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις, αλλά δεν μπορεί να μετατρέπεται σε γενικό κανόνα που υποκαθιστά χωρίς επαρκή αιτιολογία τον ανταγωνιστικό διαγωνισμό.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η ουσία της δημοσιογραφικής έρευνας: όχι στην προκαταβολική απόδοση ευθυνών, αλλά στην ανάδειξη των στοιχείων που επιβάλλουν απαντήσεις. Τα ποσά, ο αριθμός των συμβάσεων, οι φορείς του Δημοσίου που εμφανίζονται ως αναθέτουσες αρχές, οι διαδικασίες που ακολουθήθηκαν και οι οικογενειακές σχέσεις που συνδέουν την εταιρία με έναν ενεργό πολιτικό αποτελούν ένα σύνολο δεδομένων που αξίζει να ελεγχθεί εξονυχιστικά.

Και το ερώτημα που προκύπτει είναι τελικά απλό: μπορεί ένας πολιτικός να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της αντιπολίτευσης, όταν η οικογενειακή του επιχείρηση έχει τόσο εκτεταμένη οικονομική δραστηριότητα με το Δημόσιο που διοικεί ο πολιτικός του αντίπαλος; Η απάντηση δεν είναι αυτονόητη ούτε μπορεί να δοθεί με συνθήματα. Χρειάζεται πλήρης διαφάνεια, σαφής ενημέρωση και συγκεκριμένα στοιχεία.

Ακριβώς γι’ αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία και η πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ. Το κόμμα βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή, καθώς επιχειρεί να διατηρήσει την αυτονομία του και ταυτόχρονα να αυξήσει την εκλογική του επιρροή. Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει επενδύσει πολιτικά στην ανάγκη να διατηρηθούν καθαρές αποστάσεις τόσο από τη Νέα Δημοκρατία όσο και από τον ΣΥΡΙΖΑ, παρουσιάζοντας το ΠΑΣΟΚ ως αυτόνομο πόλο εξουσίας. Όσο, όμως, πολλαπλασιάζονται οι συζητήσεις για πιθανές μετεκλογικές συγκλίσεις, τόσο μεγαλώνει και η πίεση προς την ηγεσία να αποσαφηνίσει τη στρατηγική της.

Μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα, κάθε υπόθεση που δημιουργεί την εντύπωση εγγύτητας στελεχών ή οικογενειακών τους κύκλων με την κυβερνητική εξουσία αποκτά δυσανάλογα μεγάλη πολιτική σημασία. Όχι επειδή κάθε τέτοια σχέση συνιστά αυτομάτως πολιτική συναλλαγή, αλλά επειδή η αντίληψη που δημιουργείται στην κοινωνία μπορεί να αποδειχθεί εξίσου καθοριστική με τα ίδια τα γεγονότα.

Οι φωνές που υποστηρίζουν ότι ο πραγματικός αντίπαλος του ΠΑΣΟΚ μπορεί να βρίσκεται όχι μόνο απέναντι αλλά και μέσα στις ίδιες του τις τάξεις αποκτούν, υπό αυτή την έννοια, μεγαλύτερη απήχηση. Η πολιτική αντιπαράθεση δεν είναι πλέον μόνο ζήτημα ιδεολογικών διαφορών ή προγραμματικών θέσεων. Είναι και ζήτημα καθαρών διαχωριστικών γραμμών, αξιοπιστίας και εμπιστοσύνης.

Από την πλευρά της Νέας Δημοκρατίας, η προσέγγιση προσώπων που προέρχονται από τον χώρο του ΠΑΣΟΚ δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. Η κυβερνητική παράταξη έχει επανειλημμένα επιχειρήσει να διευρύνει την πολιτική της επιρροή προς το Κέντρο, αξιοποιώντας πρόσωπα με αναφορά στον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς. Το ερώτημα είναι εάν αυτή η πολιτική διεύρυνση θα περιοριστεί σε επίπεδο προσώπων και πολιτικών μετακινήσεων ή εάν θα οδηγήσει τελικά σε μια ευρύτερη αναδιάταξη του κομματικού συστήματος μετά τις επόμενες εκλογές.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, το ΠΑΣΟΚ θα βρεθεί μπροστά σε ένα κρίσιμο δίλημμα. Θα επιλέξει να παραμείνει αυτόνομη πολιτική δύναμη, επιδιώκοντας να εκφράσει έναν διαφορετικό δρόμο διακυβέρνησης, ή θα οδηγηθεί σε μια συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία, εφόσον οι αριθμοί των εκλογών δεν επιτρέψουν τον σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης; Η απάντηση θα δοθεί στην κάλπη, αλλά οι διεργασίες για την επόμενη ημέρα έχουν ήδη ξεκινήσει.

Και όσο οι διεργασίες αυτές εξελίσσονται, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτούν οι προσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις των στελεχών. Όχι ως τεκμήριο ενοχής, αλλά ως παράμετρος πολιτικής αξιοπιστίας. Ένα κόμμα που διεκδικεί την εξουσία πρέπει να είναι σε θέση να εξηγεί χωρίς αστερίσκους τις σχέσεις του με το κράτος, ιδιαίτερα όταν αυτές αφορούν συμβάσεις εκατομμυρίων ευρώ.

Στην περίπτωση της DATAMED Α.Ε., το μέγεθος της δραστηριότητας που καταγράφεται από το 2019 και μετά είναι αρκετό για να επιβάλει δημόσιο έλεγχο. Περισσότερες από 170 συμβάσεις, συνολική αξία που, με βάση τη μέχρι σήμερα καταγραφή, υπερβαίνει τα 9.000.000 ευρώ και παρουσία σε ένα ευρύ φάσμα φορέων Υγείας και του Δημοσίου συνθέτουν μια εικόνα που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια τυπική επιχειρηματική λεπτομέρεια.

Πολύ περισσότερο όταν στην κορυφή της εταιρίας βρίσκεται ο πατέρας ενός προβεβλημένου βουλευτή και στο διοικητικό της συμβούλιο συμμετέχει ο αδελφός του. Το γεγονός ότι ο ίδιος ο βουλευτής δεν εμφανίζεται στο διοικητικό συμβούλιο είναι σημαντικό και πρέπει να καταγραφεί με σαφήνεια. Δεν εξαφανίζει, όμως, το πολιτικό ερώτημα που δημιουργείται από την παράλληλη παρουσία της οικογενειακής επιχείρησης σε ένα τόσο μεγάλο τμήμα της αγοράς δημόσιων έργων.

Η τελευταία μεγάλη σύμβαση, ύψους 1.894.868 ευρώ με ΦΠΑ, που υπεγράφη με την ΗΔΥΚΑ, έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη κεφάλαιο σε αυτή την αλυσίδα. Η συμμετοχή δεύτερης εταιρίας στο συγκεκριμένο έργο επιβάλλει, όπως ήδη αναφέρθηκε, να μην ταυτίζεται το συνολικό ποσό με την τελική αμοιβή της DATAMED Α.Ε. Το μέγεθος της σύμβασης, όμως, παραμένει αδιαμφισβήτητο και καταδεικνύει το οικονομικό βάρος των έργων που αναλαμβάνονται.

Την ίδια στιγμή, η παρουσία της εταιρίας σε νοσοκομεία, δημόσιους οργανισμούς και φορείς που συνδέονται με το υπουργείο Υγείας καταδεικνύει ότι το αντικείμενό της βρίσκεται σε έναν τομέα όπου το κράτος πραγματοποιεί διαχρονικά μεγάλες επενδύσεις. Η ψηφιοποίηση της Υγείας, τα πληροφοριακά συστήματα, η διαχείριση δεδομένων και οι ψηφιακές υπηρεσίες αποτελούν πλέον κρίσιμες υποδομές. Συνεπώς, οι εταιρίες που δραστηριοποιούνται στον χώρο μπορούν να διεκδικούν σημαντικά δημόσια έργα.

Αυτό ακριβώς καθιστά ακόμη πιο αναγκαίο τον έλεγχο των διαδικασιών. Όσο μεγαλύτερα είναι τα ποσά και όσο πιο κρίσιμος ο τομέας στον οποίο κατευθύνονται, τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι η διαφάνεια. Και όταν υπάρχει πολιτική συγγένεια ανάμεσα στη διοίκηση μιας εταιρίας και σε πρόσωπο που ασκεί ενεργό πολιτική δράση, η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη εντονότερη.

Η υπόθεση, επομένως, δεν μπορεί να εξαντληθεί σε έναν αριθμό. Τα 9.000.000 ευρώ αποτελούν την αφετηρία της έρευνας, όχι το τέλος της. Πίσω από το συνολικό ποσό υπάρχουν δεκάδες φορείς, εκατοντάδες διαδικαστικά στάδια, διαφορετικές συμβάσεις και διαφορετικές αιτιολογήσεις. Και ακριβώς εκεί πρέπει να αναζητηθούν οι απαντήσεις για το εάν όλα έγιναν όπως προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο.

Το ίδιο ισχύει και για τις απευθείας αναθέσεις. Το κρίσιμο δεν είναι απλώς ότι χρησιμοποιήθηκαν, αλλά εάν σε κάθε περίπτωση υπήρχε νόμιμη και επαρκής αιτιολογία. Το ίδιο ισχύει για τις «διαπραγματεύσεις χωρίς προηγούμενη δημοσίευση». Οι διαδικασίες αυτές υπάρχουν στη νομοθεσία για συγκεκριμένους λόγους και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η χρήση τους, συνεπώς, πρέπει να ελέγχεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά κάθε σύμβασης.

Είναι, τέλος, σημαντικό να ξεχωρίζει κανείς την πολιτική κριτική από την απόδοση ευθύνης. Η ύπαρξη συμβάσεων δεν αποδεικνύει από μόνη της ευνοϊκή μεταχείριση. Ούτε η συγγενική σχέση ενός επιχειρηματία με έναν πολιτικό συνιστά αυτομάτως σύγκρουση συμφερόντων. Η δημοσιογραφική έρευνα, όμως, έχει κάθε δικαίωμα να θέτει τα ερωτήματα που προκύπτουν όταν τα δύο αυτά στοιχεία συνυπάρχουν με τόσο μεγάλη οικονομική δραστηριότητα.

Και το βασικό πολιτικό ερώτημα παραμένει: πόσο καθαρή μπορεί να είναι η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση όταν πρόσωπα που βρίσκονται στον ευρύτερο κύκλο της αντιπολίτευσης εμφανίζονται να έχουν σημαντική οικονομική δραστηριότητα με το Δημόσιο που ελέγχει η κυβέρνηση;

Η απάντηση θα πρέπει να δοθεί από τους ίδιους τους εμπλεκομένους, με στοιχεία και όχι με υπεκφυγές. Η DATAMED Α.Ε. μπορεί να εξηγήσει αναλυτικά τις συμβάσεις της, τις διαδικασίες μέσω των οποίων τις εξασφάλισε και τα ποσά που τελικά εισέπραξε. Η κυβέρνηση μπορεί να δημοσιοποιήσει τις αιτιολογήσεις και τα κριτήρια των αναθέσεων. Και ο Μανώλης Χριστοδουλάκης μπορεί να αποσαφηνίσει πλήρως τη δική του επαγγελματική σχέση με την οικογενειακή επιχείρηση, εφόσον υπάρχει, καθώς και κάθε ζήτημα που αφορά τη συμμετοχή του σε αυτήν.

Μόνο έτσι μπορεί να κλείσει ο κύκλος των ερωτημάτων.

Σε διαφορετική περίπτωση, η υπόθεση θα παραμένει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ των σχέσεων που αναπτύσσονται ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία και τον χώρο του ΠΑΣΟΚ. Ένα παζλ που γίνεται ολοένα πιο σύνθετο όσο πλησιάζει η επόμενη εκλογική αναμέτρηση και όσο οι συζητήσεις για πιθανές μετεκλογικές συνεργασίες αποκτούν μεγαλύτερη ένταση.

Η Νέα Δημοκρατία έχει προφανές πολιτικό συμφέρον να διευρύνει την επιρροή της προς τον χώρο του Κέντρου. Το ΠΑΣΟΚ, από την άλλη, έχει κάθε λόγο να προστατεύσει την πολιτική και οργανωτική του αυτονομία, εφόσον αυτή παραμένει ο πυρήνας της στρατηγικής του. Ανάμεσα στις δύο αυτές επιδιώξεις θα κριθεί μεγάλο μέρος της πολιτικής μάχης των επόμενων ετών.

Μέχρι τότε, όμως, η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει τι ακριβώς συμβαίνει με τις δημόσιες συμβάσεις. Διότι τα χρήματα που διατίθενται μέσω του Δημοσίου δεν ανήκουν ούτε στην κυβέρνηση ούτε στα κόμματα. Είναι χρήματα των φορολογουμένων. Και όσο μεγαλύτερα είναι τα ποσά, όσο περισσότερες είναι οι συμβάσεις και όσο πιο στενές εμφανίζονται οι οικογενειακές ή πολιτικές συνδέσεις, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για πλήρη διαφάνεια.

Η υπόθεση της οικογένειας Χριστοδουλάκη, με βάση τα στοιχεία που παρουσιάζονται, δεν είναι επομένως μόνο μια ιστορία δημόσιων συμβάσεων. Είναι ταυτόχρονα μια ιστορία για τα όρια ανάμεσα στην πολιτική και την επιχειρηματική δραστηριότητα, για την αξιοπιστία της αντιπολίτευσης, για τις σχέσεις της με την κυβέρνηση και για τις πολιτικές ισορροπίες που ήδη διαμορφώνονται ενόψει της επόμενης ημέρας.

Και όσο η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να χαράξει τη δική της αυτόνομη πορεία, τόσο θα πολλαπλασιάζονται τα ερωτήματα για το ποιοι μέσα στο κόμμα βλέπουν τη Νέα Δημοκρατία ως αντίπαλο, ποιοι αφήνουν ανοικτή την πόρτα της συνεργασίας και ποιοι ενδέχεται να αποτελέσουν τους κρίκους μιας μελλοντικής πολιτικής συνεννόησης.

 

Η απάντηση του Μανώλη Χριστοδουλάκη

Στο δημοσίευμα της “Δημοκρατίας” ο Μανώλης Χριστοδουλάκης με μια οργίλη ανακοίνωση στην οποία όμως δεν λέει κουβέντα για την ταμπακέρα. Δηλαδή δεν διαψεύδει ότι η εταιρεία συμφερόντων της οικογενείας του πήρε από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, με ανάθεση 9 εκατομμύρια ευρώ για συμβάσεις με δημόσιους φορείς

Η απάντηση Χριστοδουλάκη έχει ως έξης: «Δεν είμαι ο μόνος από το ΠΑΣΟΚ που στοχοποιείται. Είναι όλα τα στελέχη που κάνουν την παράταξη μη βολική για όσους τη θέλουν μικρή, διαχειρίσιμη και συμπληρωματική. Σας έχω νέα και εδώ: αυτό δεν θα συμβεί ποτέ!» έγραψε ακόμη στην ανάρτησή του, συμπληρώνοντας ότι «τα όνειρά μου και οι φιλοδοξίες μου έχουν την παράταξή μου μεγάλη και ισχυρή». Και μπορεί να είναι εξαιρετικά βολικό στον κ. Χριστοδουλάκη το σενάριο μιας οργανωμένης επίθεσης σε στελέχη του ΠΑΣΟΚ, η πραγματικότητα όμως είναι πως για τα μόνα στελέχη για τα οποία έχουν εκφραστεί έντονες πολιτικές αμφιβολίες το τελευταίο διάστημα είναι ο ευρωβουλευτής Νικόλας Φαραντούρης, η σύζυγος του οποίου αποσπάστηκε στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία με υπουργική υπογραφή, και η Αννα Διαμαντοπούλου, που δεν απέκλεισε μία συνεργασία με τη Ν.Δ. μετεκλογικά. Δηλαδή για όσους μοιάζει να… πουλούν προεκλογική αντιπολίτευση. Δεν είναι λογικό; Οσο για τα όνειρα και τις φιλοδοξίες του; Αυτά χρηματοδοτούνται προς το παρόν από τα χρήματα που έχει πάρει η επιχείρηση της οικογένειάς του από τα δημόσια ταμεία επί κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.

Τι λέει η ανακοίνωση της οικογενειακής επιχείρησης

Στο τέλος της ανάρτησής του ο κ. Χριστοδουλάκης ανάρτησε σύνδεσμο που οδηγούσε σε ανακοίνωση που εξέδωσε η οικογενειακή επιχείρηση για το δημοσίευμα, θέλοντας προφανώς να δείξει ότι δεν ασχολείται με τα εταιρικά ζητήματα. Σε αυτήν αναφερόταν μεταξύ άλλων:

• «Για την αναφορά σε “διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση”, καθίσταται σαφές ότι η διαδικασία αυτή αφορά περιπτώσεις έργων όπου η DATAMED έχει εγκαταστήσει εδώ και χρόνια δικά της συστήματα. […] Αρα η υπόνοια για μη νόμιμη διαδικασία είναι καθαρά συκοφαντική».
• «Η DATAMED κατά το διάστημα αναφοράς του εν λόγω δημοσιεύματος έχει λάβει μια σύμβαση με διαδικασία απευθείας ανάθεσης. […] Αρα η υπόνοια για μη νόμιμη διαδικασία είναι καθαρά συκοφαντική».
• «Η προσπάθεια ταύτισης της δραστηριότητας της εταιρίας με κυβέρνηση συγκεκριμένων πολιτικών αναφορών αποκρύπτει σκόπιμα ότι η εταιρία δραστηριοποιείται για 3 δεκαετίες τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό».