Μέση Ανατολή: Οι 3+1 επιλογές του Τραμπ για το Ιράν ενώ η Αμερικανική αρμάδα βρίσκεται σε απόσταση βολής στο Περσικό Κόλπο-Από το γρήγορο χτύπημα τύπου Μαδούρο έως το αβέβαιο «σοκ και δέος»

Η ώρα των κρίσιμων αποφάσεων πλησιάζει για το Ιράν, την ώρα που η Τεχεράνη εκπέμπει σήματα περί «πλαισίου διαλόγου» και η αμερικανική στρατιωτική ισχύς συγκεντρώνεται απειλητικά στην ευρύτερη περιοχή.

Μέση Ανατολή: Οι 3+1 επιλογές του Τραμπ για το Ιράν ενώ η Αμερικανική αρμάδα βρίσκεται σε απόσταση βολής στο Περσικό Κόλπο-Από το γρήγορο χτύπημα τύπου Μαδούρο έως το αβέβαιο «σοκ και δέος»

Ο διπλωματικός πυρετός εντείνεται, όμως η «αρμάδα» του Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται ήδη σε απόσταση βολής, καθιστώντας το ερώτημα όχι αν, αλλά πώς και πότε θα κινηθεί η Ουάσινγκτον. Ένα παράθυρο αποκλιμάκωσης φάνηκε να ανοίγει το βράδυ του Σαββάτου, με διαρροές από την ιρανική πλευρά να κάνουν  λόγο για αναζήτηση διαύλων επικοινωνίας.

Σε ανάρτησή του στο X, ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ιράν και στενός συνεργάτης του Αγιατολάχ Χαμενεΐ, Αλί Λαριτζανί, επιχείρησε να υποβαθμίσει την πολεμική ρητορική, κάνοντας λόγο για «κατασκευασμένο κλίμα από τα media» και αποκαλύπτοντας ότι «βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία διαμόρφωσης ενός πλαισίου διαλόγου» με τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το Axios, ο Λαριτζανί είχε προηγουμένως συνάντηση στην Τεχεράνη με τον πρωθυπουργό του Κατάρ, Μοχάμεντ Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, ο οποίος επιχειρεί να λειτουργήσει ως διαμεσολαβητής. Παράλληλα, τηλεφωνική επικοινωνία είχαν ο Ιρανός πρόεδρος Πεζεσκιάν με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι, ενώ ρόλο επιδιαιτητή διεκδικούν και η Μόσχα και η Άγκυρα. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Λαριτζανί έγινε δεκτός από τον Βλαντιμίρ Πούτιν στο Κρεμλίνο, την ώρα που ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πιέζει για μια τριμερή φόρμουλα Ουάσινγκτον–Τεχεράνης–Άγκυρας.

Η αρμάδα έχει φτάσει – και ο Τραμπ πρέπει να αποφασίσει

Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: αρκούν οι διπλωματικές κινήσεις για να αναχαιτίσουν μια στρατιωτική κλιμάκωση που μοιάζει ολοένα και πιο πιθανή; Από τα μέσα της εβδομάδας, οι ΗΠΑ έχουν μεταφέρει σημαντικές ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή, δημιουργώντας μια έτοιμη προς χρήση ισχύ πυρός. Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται πλέον μπροστά στο δίλημμα της αξιοποίησής της.

Οι «3+1» επιλογές στο τραπέζι

Σύμφωνα με αξιωματούχους που μίλησαν στη Wall Street Journal, στον Λευκό Οίκο εξετάζονται τέσσερα βασικά σενάρια:

• στοχευμένο πλήγμα στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν,

• επιθέσεις στο βαλλιστικό οπλοστάσιο της Τεχεράνης,

• προσπάθεια αποσταθεροποίησης ή και ανατροπής του καθεστώτος,

• ή ένας συνδυασμός όλων των παραπάνω.

Ο Τραμπ έχει ζητήσει «γρήγορες και αποφασιστικές» επιλογές, που δεν θα σύρουν τις ΗΠΑ σε έναν ακόμη μακροχρόνιο πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Η ιδανική, κατά τους συμβούλους του, λύση θα ήταν ένα πλήγμα τόσο ισχυρό ώστε να αναγκάσει το καθεστώς να αποδεχθεί τις αμερικανικές απαιτήσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα και να περιορίσει τις εσωτερικές και περιφερειακές του φιλοδοξίες.

Παράλληλα, εξετάζεται και το ενδεχόμενο αξιοποίησης της στρατιωτικής απειλής ως μοχλού πίεσης για διπλωματικές παραχωρήσεις, χωρίς άμεση προσφυγή στα όπλα. Ο ίδιος ο Τραμπ, άλλωστε, επιλέγει να παραμένει σκόπιμα ασαφής. «Πρέπει να πλέουν κάπου. Ας πλέουν κοντά στο Ιράν», σχολίασε χαρακτηριστικά για την «αρμάδα» που συγκεντρώνεται στην περιοχή.

Μέση Ανατολή: Οι 3+1 επιλογές του Τραμπ για το Ιράν ενώ η Αμερικανική αρμάδα βρίσκεται σε απόσταση βολής στο Περσικό Κόλπο-Από το γρήγορο χτύπημα τύπου Μαδούρο έως το αβέβαιο «σοκ και δέος»

Το προηγούμενο των αιφνιδιαστικών επιχειρήσεων

Στη δεύτερη θητεία του, ο Τραμπ δεν δίστασε να διατάξει στρατιωτικές επιχειρήσεις σε Υεμένη, Συρία, Σομαλία, Νιγηρία, Βενεζουέλα και Ιράν, συχνά χωρίς δημόσια αιτιολόγηση ή έγκριση του Κογκρέσου. Η επιχείρηση στο Καράκας, με στόχο τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, παραμένει νωπή στη μνήμη, όπως και οι αεροπορικές επιδρομές κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων τον Ιούνιο, κατά τη διάρκεια του πολέμου των 12 ημερών.

Στρατιωτικοί σύμβουλοι, όπως ο πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου Νταν Κέιν, έχουν συμβάλει στον σχεδιασμό αιφνιδιαστικών επιχειρήσεων υψηλής ακρίβειας, με στόχο γρήγορα αποτελέσματα και περιορισμένο πολιτικό κόστος.

Γιατί δεν υπάρχει «σοκ και δέος» για το Ιράν

Παρά τη σχετική στρατιωτική αποδυνάμωση της Τεχεράνης, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει ικανότητα ανταπόδοσης, μέσω πυραυλικών και drone επιθέσεων κατά αμερικανικών βάσεων, πολεμικών πλοίων και συμμάχων στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ.

«Δεν υπάρχει λύση τύπου “shock and awe” για το ιρανικό ζήτημα», προειδοποιεί ο αναλυτής Ντάνι Σιτρίνοβιτς, τονίζοντας ότι όποιος υπόσχεται μια γρήγορη και καθαρή νίκη, υποτιμά την πολυπλοκότητα της σύγκρουσης.

Το «μεγάλο σχέδιο» και το αίνιγμα της επόμενης μέρας

Στο συρτάρι του Τραμπ βρίσκεται το λεγόμενο «μεγάλο σχέδιο»: μια εκτεταμένη εκστρατεία βομβαρδισμών κατά εγκαταστάσεων του καθεστώτος και των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Πιο περιορισμένες επιλογές περιλαμβάνουν συμβολικά πλήγματα, με δυνατότητα κλιμάκωσης αν η Τεχεράνη δεν συμμορφωθεί.

Ωστόσο, ακόμη και ένα σενάριο ανατροπής του Χαμενεΐ, στα πρότυπα της επιχείρησης κατά Μαδούρο, θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο. Η γεωγραφία, η εσωτερική ασφάλεια του καθεστώτος και η απουσία εγγυήσεων για μια πιο φιλική διάδοχη κατάσταση καθιστούν το εγχείρημα υψηλού ρίσκου.

Όπως παραδέχθηκε και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, «κανείς δεν μπορεί να δώσει απλή απάντηση για το τι θα ακολουθήσει». Και όπως σημειώνει ο Βάλι Νασρ, «ακόμη κι αν νικήσεις γρήγορα, η επόμενη μέρα είναι αυτή που κρίνει τα πάντα».

Η απειλή ως εργαλείο πίεσης

Προς το παρόν, η Ουάσινγκτον φαίνεται να χρησιμοποιεί την απειλή της στρατιωτικής ισχύος ως διαπραγματευτικό όπλο, επιδιώκοντας περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα, στους βαλλιστικούς πυραύλους και στη στήριξη του Ιράν προς συμμάχους όπως οι Χούθι και η Χεζμπολάχ.

Το πρόβλημα, όπως συνοψίζει ο Τζάστιν Λόγκαν του Ινστιτούτου Κάτο, είναι ότι στο Ιράν «δεν υπάρχουν γρήγορες, φθηνές και αποφασιστικές λύσεις». Και αυτό ακριβώς είναι το δίλημμα που καλείται να λύσει ο Ντόναλντ Τραμπ.